آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۱۰
بازديد روز قبل: ۱۳
بازديد هفته: ۱۳۰
بازديد ماه: ۱۳۲۳
بازديد کل: ۶۲۸۵۵۹۷
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۷
حقوق بین الملل > امنیت بین الملل > ۱۳۹۷/۰۲/۰۳
۴۵۹ بازدید
 
   

تشریح راهکارهای مقابله ایران با نقض برجام در گفت‌وگو با کارشناس حقوق بین‌الملل


اروپا هم ناقض برجام است/ توان فنی بازگشت به قبل ازتوافقات در مدت کوتاه

ایران ۵+۱
کارشناس حقوق بین الملل کشورمان با اشاره به اینکه اروپایی ها اراده ای برای پذیرش نقض برجام از سوی آمریکا ندارند، گفت: مهم تر این است که اروپا با اعتراف نکردن به نقش آمریکا در نقض برجام شریک ایالات متحده است.
گروه بین الملل خبرگزاری آنا؛ مقام های ارشد کشورمان به تازگی اظهاراتی را مطرح کرده اند که به نظر می رسد رویکرد ایران نسبت به خروج آمریکا از برجام دیگر آن رویکرد سابق نیست و ایران قصد ندارد در صورت خروج آمریکا از برجام حتی باوجود حفظ توافق هسته ای از سوی اروپایی ها، به پایبندی خود به برجام ادامه دهد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان در مصاحبه با شبکه خبری سی بی اس نیوز گفت: «ما برخی گزینه ها برای خودمان گذاشته ایم که از آن جمله می توان گزینه هایی را بیان کرد که به ازسرگیری فعالیت های هسته ای با سرعت بیشتر منجر می شود.

این، تنها موضع گیری مقام های ارشد کشورمان نبود و پیش از او، علی اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری در امور بین الملل درباره خروج آمریکا از برجام گفته بود: « همان گونه که مقام معظم رهبری در سخنان خود گفته اند اگر آمریکا بخواهد برجام را پاره کند جمهوری اسلامی ایران آن را آتش می زند. آمریکا می خواهد از برجام یک پوسته بدون محتوا باقی بگذارد آن ها اکنون با اروپا تقسیم نقش کرده اند و در ظاهر اروپا در موضوع برجام مقاوم ایستاده است ولی می بینیم که فرانسه موضوع رایزنی بر سر مذاکرات موشکی را مطرح می کند.

ولایتی همچنین تاکید کرد: «حرف مان این است برجام نه یک کلمه بیشتر و نه یک کلمه کمتر، اگر قرار شد برجام را از بین ببرند، بدانند ایران آن را آتش خواهد زد.

در این باره خبرنگار گروه بین الملل خبرگزاری آنا گفت وگویی با محمد اسماعیلی کارشناس ارشد حقوق بین الملل با محوریت اینکه راهکارهای حقوقی و سیاسی پیش روی جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با نقض برجام و خروج احتمالی دونالد ترامپ از توافق هسته ای انجام داده است که در ادامه مشاهده می کنید.

* شما در زمان مذاکرات هسته ای از سال ۹۲ تاکنون روند مذاکرات و پس از آن اجرای تعهدات دو طرف مذاکره را بررسی کرده اید حال ۱۲ می (۲۲ اردیبهشت) زمانی است که احتمالا دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا تصمیم خود را در زمینه خروج از برجام به طور رسمی اعلام می کند. واکنش حقوقی ایران به این تصمیم احتمالی چگونه می تواند باشد؟

- «خروج یک کشور از یک توافق بین المللی دو معنا دارد؛ نخست، خروج عملی و دیگر خروج کاغذی. اگر ما بخواهیم منصفانه و طبق مفاد برجام و در واقع قواعد حقوقی نگاه کنیم، آمریکا ماه ها است که به صورت عملی از برجام خارج شده است. بدین معنا که چه در دوره دولت اوباما چه در دولت دونالد ترامپ آمریکا بارها مفاد قرارداد هسته ای با ایران را نقض کرده است و چنانچه دولت ایالات متحده در ۱۲ می (۲۲ اردیبهشت) به طور رسمی از برجام خارج شود، تنها هزینه های ناشی از برجام را برای طرف ایرانی افزایش خواهد داد، بدین معنا که می تواند تحریم های سابق را که به واسطه متن برجام (تنها روی کاغذ) تعلیق شده است احیا و به عنوان نمونه از بهبود حداقلی فروش نفت جلوگیری کند.

آمریکایی ها بارها در زمان دولت باراک اوباما و پس از آن دولت دونالد ترامپ برجام را نقض کرده اند که از جمله آن وضع قانون محدودیت ورود شهروندان ۳۸ کشور به ایران در زمان آقای اوباما است، قانونی که پس از تصویب و اجرای آن مکاتباتی میان آقای ظریف با مقام های رسمی دولت آمریکا انجام شد که در نهایت مسئولان ارشد وزارت امور خارجه عنوان کردند امضای جان کری، وزیر امور خارجه سابق آمریکا نامه ای کتبی نگاشته است که می تواند تضمین دهنده باشد. نامه ای که در حقوق بین الملل و با توجه به مفاد برجام در عمل فاقد وجاهت حقوقی است. در همان زمانی که امضای جان کری تضمین قلمداد می شد نیز به تفصیل و با استناد به قواعد حقوقی عنوان شد که امضای وزیر امور خارجه آمریکا فاقد ارزش حقوق است و نمی تواند مانع نقض برجام باشد، چرا که اصولا اوباما برجام را نقض کرده است و نامه جان کری فاقد قدرت اثرگذاری است.

تصویب و اجرایی شدن قانون آیسا نیز در اواخر دولت باراک اوباما اتفاق افتاد که نمونه دیگری از نقض برجام است. این نمونه هایی از نقض توافق هسته ای در زمان باراک اوباما بود در زمان دولت فعلی آمریکا نیز این اتفاق افتاده است کما اینکه تصویب و اجرایی شدن قانون کاتسا در همین دولت فعلی اتفاق افتاده است. بنابراین آمریکایی ها مدت مدیدی است که در حال نقض برجام هستند و رئیس جمهوری فعلی آمریکا می خواهد نقض برجام را رسمیت و عینیت بیشتری ببخشد.

* در زمینه نقض روح و متن برجام نیز شما از آغاز مذاکرات هسته ای در سال ۹۲ تاکنون بارها نکاتی را در رسانه ها مطرح کرده اید، لطفا در این باره نیز توضیح بفرمایید؟

- ایالات متحده از تیرماه ۹۴ تاکنون با تفسیر موسع از متن برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ بارها ایران را ناقض روح برجام معرفی کرده است، چرا که ایران مانع بازدید از مراکز نظامی شده، آزمایش موشکی انجام داده و ایران در آزادسازی حلب حضور مستشاری داشته است!

آمریکا – اروپا تلاش کرده است تا با تقلیل و تصغیر روح برجام به «ایجاد صلح و ثبات منطقه ای و جهانی ابتدا اهداف اصلی توافق هسته ای مانند «برداشته شدن تحریم های ضدایرانی را مورد فرافکنی قرار داده و عدم اجرای تعهدات امریکایی و نقض متن ـ روح برجام را توجیه می کند و ایران را همچنان الگوی تخریب صلح و ثبات منطقه ای معرفی کنند.

این تفسیر موسع آمریکایی ها از متن برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ هیچ گاه با واکنش مناسب از سوی دستگاه دیپلماسی مواجه نشده است، البته این را نیز باید تاکید کرد که متن توافق هسته ای تفسیرپذیر است و قاعدتا کشوری که قدرت بیشتری در عرصه بین الملل دارد می تواند تفسیر خود را بر سایر تفسیرها ارجحیت دهد، کما اینکه مک مستر، مشاور امنیت ملی آمریکا بیان می کند: «اعتقاد داریم ایران روح برجام را نقض کرده است. روح برجام این است که به ثبات و امنیت منطقه کمک کند، اما این اتفاق نیفتاده است.

این ادعای آمریکایی ها در حالی است که روح برجام از نظر ایران برداشته شدن تحریم های ضد ایرانی در حوزه هسته ای، مانع نتراشیدن از سوی آمریکا در راه عادی سازی روابط تجاری – اقتصادی ایران و مواردی اینچنینی است. به عنوان نمونه، در بیشتر زمان هایی که مقام های رسمی ایالات متحده آمریکا با مقام های سایر کشورهای آسیایی، اروپایی حتی آمریکای لاتین ارتباط داشتند و تعاملات بین المللی را انجام می دادند به طور رسمی و شفاهی از این مقام ها درخواست می کردند که به تجار و بازرگانان و سرمایه گذاران کشور خودشان اجازه ارتباط گیری با ایران را ندهند و بارها در لفافه ایران را متهم به نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد می کردند.

در اجلاس جی ۸ دونالد ترامپ از مقام های هفت کشور دیگر به طور رسمی خواست تا عادی سازی روابط با ایران در حوزه اقتصادی و دیگر حوزه ها به هیچ عنوان انجام نشود. این مربوط به روح برجام است، بنابراین یک نقض متن داشتیم و یک نقض روح. اما وضع قوانین مانند قانون کاتسا یا آیسا نقض صریح متن برجام و موادی مانند ماده ۲۶، ۲۷ و ۲۹ برجام است.

* موضع دستگاه سیاست خارجی ایران به این نقض عهدها را چگونه ارزیابی می کنید؟

- دستگاه سیاست خارجی کشورمان در این مدت حدود ۳۲ ماهه از زمان امضای برجام و نه زمان اجرای برجام، در مقابل نقض روح و متن برجام ملاحظاتی را داشت و بارها ابا داشتند از اینکه واژه نقض برجام را به کار ببرند و تلاش می کردند واژه های جایگزین را به کار ببرند. به عنوان نمونه از واژه هایی همچون بدعهدی، کارشکنی و پایبند نبودن استفاده می کردند. واژه هایی که به لحاظ مفهومی عام به حساب می آمدند و در عمل ناظر بر این نبودند که آمریکا متن برجام را نقض کرده است. البته این اواخر به این موضوع اعتراف کردند که برجام نقض شد. حال سوال این است که حال که روح و متن برجام نقض شده است آیا نباید دستگاه دیپلماسی کشور این موارد را پیگیری می کرد و اقدامات لازم را انجام می داد؟ و آیا ابزارهای حقوقی را برای مقابله با اقدامات آمریکا در اختیار دارد یا خیر ؟

* تیم مذاکره کننده کشورمان چه ابزارهای حقوقی در اختیار دارد که با نقض برجام از سوی آمریکا مقابله کند؟

- بنده معتقدم دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در این باره فاقد اراده لازم و ملاحظاتی داشته است. یکی از ملاحظات این بود که چنانچه ایران مقابله به مثل کند و مواضع محکمی علیه آمریکا اتخاذ کند بر روی اجرای برجام تاثیر منفی بیشتری می گذارد. ما قصد ایران را نداریم که بررسی کنیم که این ملاحظات درست یا غلط بوده است حال که کار به اینجا رسیده است و دونالد ترامپ قصد دارد ۱۲ می (۲۲ اردیبهشت) احتمالا به طور رسمی (کاغذی) خروج خود را از برجام اعلام کند قاعدتا آن اتفاقی که بارها و در دو سه ماه اخیر باید رخ می داد انجام می شد و آن این است که ایران طبق آنچه که در برجام آمده عمل کند. به هر حال در هر قرارداد و توافق بین المللی در داخل متن توافق مواردی به عنوان حل و فصل اختلافات پیشنهاد و مرجع حل و فصل اختلافات مشخص می شود.

در برجام طبق ماده ۳۶ و ۳۷ و همچنین پیوست ۲، یک ۴ گانه تعریف شده است ۴ گانه ای که همچنان ضعف های خود را دارد و از همان ابتدا (که جمعی از کارشناسان با دوستان در وزارت امور خارجه جلساتی را برگزار می کردیم) پیشنهاداتی را مطرح می کردیم که البته هیچ کدامشان اجرایی نشد، آن هم ممکن است به خاطر ملاحظاتی باشد که دوستان در نظر داشتند.

* ملاحظات وزارت امور خارجه به وسیله مقام های عالی رتبه نظام پیشنهاد می شد یا استقلال عمل وزارت امور خارجه بود؟

- سعی این است بحث حقوقی در اینجا مطرح شود و به مناسبات سیاسی این موضوع وارد نشویم، کما اینکه زمانی که ما روند حقوقی قضیه را توضیح می دهیم مشخص می شود که اصولا تذکرات و خواسته ها نیز قاعدتا باید از سوی برخی از مراجع اجرایی به تیم مذاکره کننده ارائه شده است، اما باید در نظر داشت در هر صورت وزارت امور خارجه استقلال عمل خود را دارد و بارها نسبت به مسئولیت های ناشی از این رویداد اعتراف کرده اند.

آنچه مهم است این که مسئولیت ناشی از اجرا، هزینه ها و دستاوردهای احتمالی برجام باید به حساب تیم مذاکره کننده هسته ای و دولت یازدهم و دوازدهم نوشته شود و به پای آن ها گذاشته شود. همانطور که بیان شد، مقام های ارشد قوه مجریه بارها اصرار کرده اند که این توافق دستاورد دولت یازدهم است و هزینه ها را برعهده گرفته اند. در چنین اوضاعی دیگر نباید صحبت از نهادهای مشورت دهنده مطرح شود.

* ایران برای اثبات نقض عهدهای آمریکا در برجام از چه فرایندی می تواند بهره بگیرد؟

- دولت و دستگاه دیپلماسی به عنوان مسئول هزینه های توافق هسته ای ناچار است که از کانال ۴گانه حل و فصل اختلافات (طبق ماده ۳۶ و ۳۷ و همچنین پیوست ۲ برجام) عمل کند و برای اثبات ادعای اینکه آمریکا به واسطه تصویب و اجرای برخی از قوانین و اتخاذ برخی از رفتار و مواضع، برجام را نقض کرده است به مسیرهای پیش بینی شده در متن مراجعه کند.

برگزاری بیش از ۱۰ جلسه کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان وزیر امور خارجه (به عنوان گام نخست حل و فصل اختلافات) و برگزاری کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران با حضور آقای ظریف و وزیران کشورهای ۱+۵ نشان می دهد طرف ایرانی تاکنون به ۲ گانه از ۴گانه حل و فصل اختلافات توجه داشته است. نکته مهم اینکه در حالی جلسات کمیسیون مشترک در دو سطح معاونان وزیران امور خارجه و وزیران امور خارجه خارجه برگزار شده است که هیچ گاه موضوع نقض برجام از سوی اروپا در این جلسات نیز بررسی نشده و درخواست برای برگزاری این جلسات از سوی ایران با محوریت نقض برجام از سوی آمریکا و نه آمریکا – اروپا انجام شده است.

باید توجه داشت اروپا اراده ای برای اینکه آمریکا را در متن بیانیه های کمیسیون جلسات یا دست کم در تریبون های رسمی، ناقض برجام معرفی کند ندارد و مهمتر اینکه اروپا خود تعهدات ۱۰ گانه ای در برجام دارد که برای اجرای آن کمترین گامی برنداشته است.

بنابراین اروپا هم ناقض برجام است و اینکه تصور شود تنها آمریکا ناقض برجام هست و اروپا نقشی ندارد اشتباه است. تعهدات ۱۰ گانه اروپا که در پیوست برجام آمده است کاملا مشخص می کند که در حوزه بانکی، سرمایه گذاری، بیمه، کشتیرانی و ... اروپا هیچ کدام از تعهدات خود را انجام نداده است بنابراین اروپا نیز ناقض برجام است.

از سوی دیگر در برگزاری جلسات کمیسیون حل و فصل اختلافات برجام در دو حالتش چه در سطح معاونان و چه در سطح وزیران امور خارجه که مجموعا ۱۳، ۱۴ جلسه بود ما در عمل شاهد هیچ بیانیه رسمی نبودیم که تصدیق کند آمریکا برجام را نقض کرده است. حتی در حالت خفیفش از آمریکا درخواست نشد تا به تعهداتش عمل کند. آنچه که مشخص است خروجی کمیسیون حل و فصل اختلافات برجام در سطح معاونان و در سطح وزیران در عمل هیچ نتیجه ای برای ایران نداشت نه در حد بیانیه و نه در حد اینکه آمریکا ملزم به اجرای تعهدات خود شود.

* چرا ایران تاکنون تمایلی نداشته دو گام بعدی حل و فصل اختلافات مندرج در برجام را تجربه کند؟​

- دو گام بعدی از ۴ گانه حل اختلافات شامل هیاتی سه نفره و گام بعدی شامل جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد است. در گام سوم که هیاتی سه نفره است در عمل نظر هیات سه نفره نظری مشورتی است و نه الزام آور. یعنی از نظر حقوقی هیچ اثرگذاری ندارد. تاکنون نیز وزارت امور خارجه کار را به گام سوم که همان هیات سه نفره است نرسانده ما پیشنهادی که به وزارت امور خارجه داده بودیم این بود که هیات سه نفره باید نقش محوری در حل و فصل اختلافات را به جای کمیسیون های مشترک در سطح معاونان وزیران امور خارجه و وزیران امور خارجه داشته باشد و مهمتر اینکه رای هیات سه نفره الزام آور باشد در حالی که امروز رای این هیات مشورتی است.

هیات سه نفره ای که رای الزام آور نداشته باشد قاعدتا اگر نظری هم بدهد ولو اینکه فرض محال آمریکا را ناقض برجام معرفی کند، فاقد اثرگذاری است و در نهایت کار به گام چهارم کشیده می شود. گام چهارم نیز شورای امنیت است، شورای امنیتی که ایران در آن (چه به عنوان عضو دائم و چه غیر دائم) حضور ندارد و اینکه ایران حتی در آنجا حق وتو ندارد. بر فرض اینکه در گام چهارم ایران چه در صورتی که ترامپ از برجام خارج شود و چه خارج نشود و ایران بخواهد نقض برجام را در این فرآیند چهارگانه پیگیری کند و در نهایت به شورای امنیت برسد، آمریکا در آنجا حق وتو دارد.

چنانچه باز هم به فرض محال آمریکا ناقض برجام معرفی شود در این گام باز هم فاقد اثرگذاری است، زیرا آمریکا خیلی راحت به عنوان عضو دائم این قطعنامه احتمالی وتو می کند. این گمانه زنی نخست بود. ایران باید از چهارگانه حل و فصل اختلافات که مهم ترینش نیز همین است نتیجه بگیرد که طبعا بسیار سخت است و بعید و غیر ممکن به نظر می رسد.

* باتوجه به موارد مطرح شده، ایران باید از چه فرآیندی حق خود را استیفا کند؟

- باید بگوییم ایران به لحاظ حقوقی در موضوع برجام نمی تواند احقاق حق را انجام دهد. بدون تعارف اینکه ایران در عمل هیچ ابزار حقوقی برای احقاق حقوق جامعه ایرانی ندارد. راهکار بعدی نیز مربوط به گزینه هایی می شود که آن ها نیز بسیار زمان بر و پرچالش است، به واقع در عمل ساز و کاری در حقوق بین الملل برای آن تعریف شده است که ایران برای احقاق حقوق جامعه ایرانی در عرصه بین الملل نیز کار بسیار پیچیده و دشواری دارد (البته نتیجه بخش بودن غیر ممکن نیست). به عنوان نمونه، ایران اگر بخواهد علاوه بر ۴گانه حل و فصل اختلافات برجام، موضوع نقض برجام را در فرایند حقوق بین الملل پیگیری کند کار بسیار سخت است. همچنین اگر بخواهد از دیوان بین المللی دادگستری اقدام کند شروطی دارد که برخی از آن قابل تحقق دست کم به واسطه ایالات متحده آمریکا نخواهد بود.

* قبلا جلسات این چنینی وجود داشت، ولی به نتیجه نرسیده است.

- نه این چنین نبوده است. ببینید، وقتی ما صحبت از پیگیری از اجلاس "نم" می کنیم، قاعدتا نیاز به رایزنی ها و ارتباط گیری فشرده دستگاه دیپلماسی دارد. ایران باید کشورهای اجلاس نم را متقاعد می کرد که آمریکا به فلان دلایل و با استنادات حقوقی متقن ناقض برجام است و این جنبش را به عنوان یک نهاد شبه بین المللی متقاعد می کرد و فرآیندی را انجام می داد که جنبش غیر متعهدها در قالب یک بیانیه آمریکا را ناقض برجام معرفی کند.

ایران همچنین در جلساتی که با اعضای ۱+۵ داشت می توانست بارها و در ماه های اخیر و در این ۲۰ روز طلایی هزینه های حقوقی خروج آمریکا از برجام را افزایش دهد هر چند بحث درباره برجام و توافقات انجام شده و هزینه های دو طرف زیاد است.

* به نظر می رسد در هفته های اخیر رویکرد نظام نسبت به برجام تغییر کرده است پیشتر اگر اروپا از برجام خارج نمی شد ایران به تعهدات خود پایبند می بود ولی در چند هفته اخیر به نظر می رسد جمهوری اسلامی ایران در صورت خروج از برجام متقابلا از این توافق خارج شود.

- در حدود ۳۳ ماه اخیر دولت جمهوری اسلامی ایران تئوری خود را بر این بنا نهاده است که برجام را به هر قیمتی حفظ کند. ممکن است در هدف حاکمیت با هدف دولت تفاوت هایی وجود داشته باشد قاعدتا نمی توان در مدت کوتاهی به آن پرداخت. وقتی هدفگذاری حفظ برجام است برای حفظ اصالت و هویت برجام باید نسبت به بدعهدی ها و نقض توافق هسته ای چشم پوشی و اغماض کرد و در موارد مختلفی می توان با برخی از خواسته های زیاده خواهانه طرف غربی نیز همراه شد و حتی از اجرا نکردن تعهدات ۱۰ گانه اروپا هم چشم پوشی کرد.

* چرا رویه باید این گونه انتخاب شود؟

- رویه را باید اینگونه انتخاب کرد، زیرا هدف دولت حفظ برجام است. در دو سه روز اخیر محمدجواد ظریف و سید عباس عراقچی دو موضع گیری مشابه داشتند. آقای دکتر ظریف در مصاحبه ای بیان می کند: «واکنش ایران به خروج از برجام برای آمریکا ناخوشایند خواهد بود.

وزیر امور خارجه کشورمان مشابه این صحبت ها را در چند وقت اخیر بارها انجام داده و گفته بود که در صورت نقض برجام از سوی آمریکا گزینه هایی در اختیار داریم که آمریکا را پشیمان خواهد کرد. این جملات با این ادبیات به دلیل وجود نداشتن دو عنصر مهم فاقد اثرگذاری است؛ نخست، تهدیدکنندگی و دوم، هزینه تراشی حقوقی و سیاسی برای آمریکا. ما زمانی که این جمله را می گوییم، آمریکا را به معنای خاص تهدید نمی کنیم. ما جملات را آنقدر کلی به کار می بریم که می توان هر مضمون و محتوایی از آن برداشت کرد. ویژگی دیگر این جمله آن است که ایران اراده کافی برای برخورد مناسب با آمریکا وجود ندارد و پیگیری های حقوقی موضوعیت ندارد.

چنانچه اراده کافی وجود داشته باشد در عمل نمی توان کار خاصی انجام داد و ایران نمی تواند مقابل این حجم از نقض برجام، چه نقض عملی و چه نقض مکتوب را بگیرد. چرا که (همانطور که عنوان شد) متن برجام از لحاظ حقوقی تفسیرپذیر است و مراجع مهمی برای حل و فصل اختلافات پیش بینی نشده است.

از سوی دیگر اظهارات اخیر آقای دکتر عراقچی دال بر این است که «اگر آمریکا تصور می کند ایران به هر قیمتی برجام را ادامه می دهد، اشتباه می کند. این اظهارات نمایانگر تغییر رویه (و نه رویکرد) دستگاه دیپلماسی در قبال آمریکاست و این رویه به شرطی اثرگذار و حاوی دستاورد و نتیجه خواهد بود که مستمر باشد، یعنی در چند روز آینده به کرّات چه در مواضع شفاهی و چه در مواضع رسمی و چه در قالب بیانیه و ... به آمریکا بگوید که ایران در صورت خروج آن ها از برجام، از این توافق خارج می شود.

در حقوق بین الملل، رفتار اخیر دونالد ترامپ نقض اساسی به شمار می رود، ایران نیز در این بحث می تواند به طور متقابل از برجام خروج رسمی داشته باشد. آمریکایی ها چه در دوره اوباما و چه در دوره ترامپ یک راهبرد واحد و حیاتی داشتند و آن هم این است که ایران را متهم به نقض روح برجام می کردند. البته چند باری نیز بر نقض متن برجام تاکید کردند، البته آنچه مهم است این است که ایران را به دلیل آزمایش موشکی متهم به نقض روح برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ می کردند.

* هدفشان از این اقدام چه بود؟

- آن ها این اقدام را از این رو انجام دادند که ایران در عمل در گوشه رینگ قرار بگیرد و ایرانی که خود باید مدعی نقض برجام باشد، در حالت تداقعی قرار بگیرد و در مقام پاسخگویی بربیاید و بگوید که ایران به فلان دلایل ناقض قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام نیست. یکی از راهبردهای واحد دولت های آمریکا در دو دوره اخیر همین موضوع بوده است که متاسفانه ما به این موضوع پاسخ مناسبی ندادیم، کما اینکه بخش موشکی که در قطعنامه ۲۲۳۱ آمده تفسیرپذیر است و ما نیز تفسیر خودمان را هیچ وقت درباره هیچ یک از مفاد نتوانستیم اعمال کنیم. همیشه این آمریکایی ها بودند که تفسیر یکجانبه کردند و در عمل اوضاع برجام اینگونه شده که در ۳۳ ماه گذشته بارها نقض شده است و اکنون نیز نقض رسمی می شود. البته راهکارهای بین المللی هست که آن ها نیز آنچنان امیدوار کننده نیست، اما این بدان معنی نیست که دستگاه دیپلماسی ایران نتواند اقدامی انجام دهد.

* آیا امکان اینکه ایران بتواند ظرفیت های هسته ای خود را به زمان قبل از برجام بازگردند وجود دارد؟ این اقدام چقدر زمان و هزینه برای ایران در برخواهد داشت؟

- قاعدتا همینطور است. ما وقتی موضوع نقض اساسی را مطرح می کنیم طبعا اگر آمریکا از برجام خروج کند (گرچه آن ها نقض اساسی کرده اند) ایران نیز می تواند موضوع بازگشت پذیری را دنبال کند. هرچند در زمینه بازگشت پذیری بازهم تفسیر یکجانبه و حرف وجود دارد و این موضوع همچنان مورد ابهام است که آیا ایران حق بازگشت پذیری را دارد یا خیر؟

گرچه موضوع زمان و هزینه فنی است، به گفته کارشناسان آگاه، موضوع دو یا سه روز را مطرح می کنند قاعدتا این گرچه غیرممکن نیست ولی ما معتقدیم این روند یک بازه کوتاه مدت را خواهد گذراند و ایران می تواند در این بازه کوتاه مدت همه خواسته های خود را محقق کند.

ایران می تواند آن بخش از فعالیت های خود که مسئولیتش را پذیرفته است متوقف کند و غنی سازی ۲۰ درصد را حتی تا به عددی بالاتر از ۲۰ درصد برساند. این موضوعات قطعا به لحاظ مالی برای ایران هزینه بر خواهد بود. کما اینکه یکی از نقدهایی که به برجام وارد بود، مربوط به موضوع بازگشت پذیری می شد. غربی ها با یک نامه می توانند همه تحریم ها را بار دیگر احیا کنند، تحریم هایی که در عمل همچنان پابرجاست. اما درباره بازگشت پذیری ایران خلاف روند غرب، بازگشت پذیری هزینه بیشتری دارد ولی ممکن و کوتاه مدت است ولی نباید از هزینه های سیاسی و اقتصادی آن گذشت.


منبع:
http://www.ana.ir/news/382801 /س


نام
پست الکترونيک
پيام شما