مقالات حقوقي > حقوق مدني > ۱۳۹۱/۰۲/۲۴
۱ بازدید
 

پیش درآمدی بر مالكیت معنوی


مقدمه:


حقوق مالكیت فكری یا معنوی۱ عبارت است از حقوق مربوط به آفرینش ها و خلاقیت های فكری در زمینه های علمی، صنعتی، فنی، ادبی و هنری.در كنوانسیون ها و موافقت نامه های مربوط و حتی در موافقت نامه جنبه های مرتبط با تجارت حقوق مالكیت معنوی۲ (تریپس) كه نسبت به كنوانسیون های قبلی از جامعیت بیشتری برخوردار است، تعریف جامع و مانعی از این حقوق ارائه نگردیده؛ بلكه بیشتر مصادیق آن برشمرده شده و سپس حدود و ثغور حقوق مترتب بر آنها مشخص گردیده است.


به عنوان مثال، در بند دو ماده دو كنوانسیون پاریس برای حمایت از حقوق مالكیت صنعتی ۳ چنین آمده است:«موضوع حقوق مالكیت هرچند در كنوانسیون های مورد بحث تعریفی از مالكیت معنوی و حقوق مترتب بر آن ارائه نشده؛ اما در نوشته های علمی در این باره سعی گردیده كه این نقیصه تا حدی برطرف شود.


از جمله مایكل بلانكنی مالكیت معنوی را چنین تعریف نموده است:«خلاقیت های فكر و ذهن بشر كه دولت در قبال آنها به پدیدآورندگان آن حق انحصاری بهره برداری را برای مدت معینی به منظور جلوگیری از استفاده غیرمجاز دیگران اعطا می نماید.» ۴


در كشور ما نیز حقوق دانان در تعریف حقوق مالكیت معنوی اتفاق نظر ندارند و تعریف جامع و مانعی را ارائه نداد ه اند.


دكتر صفایی مالكیت های فكری را حقوقی می داند كه دارای ارزش اقتصادی و داد و ستد است؛ اما موضوع آنها شیء معین مادی نیست.موضوع این حقوق فعالیت و اثر فكری انسان است.۵


دكتر كاتوزیان نیز حقوق مالكیت معنوی را حقوقی می داند كه به صاحب آن اجازه می دهد از منافع و شكل خاصی از فعالیت یا فكر انسان به صورت انحصاری استفاده نماید.۶


دكتر میرحسینی به نقل از وایپو۷، حقوق مالكیت معنوی را -در معنای وسیع كلمه- حقوق ناشی از آفرینش ها و خلاقیت های فكری در زمینه های علمی، صنعتی، ادبی و هنری تعریف می كند (۸)


دكتر سیدحسن امامی هم با تبعیت از قانون مدنی فرانسه اموال را به دو قسمت مادی و غیرمادی تقسیم نموده و اموال غیرمادی را اموالی می داند كه در خارج وجود مادی و عینی ندارند؛ اما جامعه وجود آنها را اعتبار نموده و قانون هم این موضوع را شناسایی كرده است؛ مانند حق تألیف، حق تصنیف و حق اختراع.۹


آنچه در همه این تعاریف مشترك می باشد این است كه مالكیت های معنوی مالكیت های عینی و ملموسی نیستند و یكی از آثار مترتب بر این ویژگی آن است كه نقض این مالكیت ها نیز می تواند سهل تر از نقض حقوق مالكیت های عینی صورت پذیرد.


نتیجه دیگر مترتب بر این امر است كه نمی توان قاعده حاكم بر اموال در حقوق بیت المال خصوصی و تعارض قوانین را در مورد آنها اعمال نمود و باید به دنبال قاعده دیگری بود كه استثنا بر قاعده اموال باشد.به موجب قاعده اموال در تعارض قوانین ایران اموال تابع قانون محل وقوع خود هستند.


ماده ۹۶۶ قانون مدنی ایران می گوید:«تصرف و مالكیت و سایر حقوق بر اشیای منقول یا غیرمنقول تابع قانون مملكتی خواهد بود كه آن شیء در آنجا واقع است.با این وجود حمل و نقل شدن شیئی منقول از مملكتی به مملكت دیگر نمی تواند به حقوقی كه ممكن است اشخاص مطابق قانون محل وقوع اول شیء نسبت به آن تحصیل كرده باشند، خللی وارد آورد.»


در این ماده تكلیف قانون حاكم بر مالكیت های معنوی به لحاظ این كه این مالكیت ها در هیچ كدام از طبقه بندی های اموال منقول و غیرمنقول قرار نمی گیرند، مشخص نشده است و نمی توان مفاد این ماده را در مورد آن لازم الرعایه دانست.از آنجا كه به هر حال در روابط بین المللی باید تكلیف حاكم بر این اموال معلوم شود، از این رو قوانین كشورهای مختلف و كنوانسیون ها و موافقت نامه های بین المللی منطقه ای و چندجانبه قانون محل ثبت یا انتشارشان را به عنوان محل وقوع اعتباری برای آنها در نظر می گیرند تا به این ترتیب اصل سرزمینی بودن قوانین در مورد اموال نیز رعایت شده باشد.۱۰


این ترتیبات نظیر قاعده كلی مربوط به اموال ۱۱ صرف نظر از تابعیت مالك اعمال می گردد.


 


مصادیق:


موافقت نامه تریپس به عنوان حاصل دور گفت وگوهای اوروگوئه كه از سال ۱۹۹۵ با ترتیبات خاص مقرر در موافقت نامه لازم الاجرا شده است، جامع ترین موافقت نامه چندجانبه درباره حقوق مالكیت فكری می باشد و به تمامی مقولات اصلی در این زمینه می پردازد.


این مقولات در حوزه حقوق مالكیت صنعتی عبارتند از:علایم تجاری از جمله علایم خدمات، نشانه های جغرافیایی، طرح های صنعتی، اختراعات از جمله گونه های جدید گیاهی، طرح های ساخت مدارهای یكپارچه و حفاظت از اطلاعات افشا نشده شامل اسرار تجاری.


موافقت نامه تریپس در تمامی این موارد حداقل معیارهای ماهوی حمایت را مشخص و عناصر این حمایت را تعیین می كند.این عناصر شامل موضوع حمایت، حقوق اعطایی و استثنائات مجاز وارد بر این حقوق و حداقل دوره حمایت می باشد.


حمایت های ارائه شده در این موافقت نامه باید در اختیار دارندگان این حقوق از تمامی كشورهای عضو سازمان جهانی تجارت -بدون هیچ گونه تبعیضی از لحاظ ماهیت- قرار گیرد.بر این اساس، هر كشور باید تضمین كند كه درخصوص هر یك از مقوله های اصلی مذكور، قوانین داخلی اش با این حداقل معیارها هماهنگ شده است و نیز باید مقررات جدید را به اطلاع دبیرخانه سازمان جهانی تجارت برساند.


الف- علایم تجاری


علامت تجاری۱۲ نشانه یا شاخصی است متمایزكننده كه مؤسسات بازرگانی یا سایر اشخاص حقیقی و حقوقی از آن منحصراً به منظور تعیین منشأ كالاها یا خدمات خود برای مصرف كنندگان و همین طور متمایز كردن آنها از كالاها یا خدمات دیگر اشخاص حقیقی و حقوقی استفاده می كنند.


علامت تجاری نوعی مالكیت صنعتی است و به طور سنتی از یك یا چند كلمه، حرف، اسم، عدد، سمبل، طرح، تصویر یا مجموعه ای از این عناصر تشكیل می شود كه به طور كلی قابل رؤیت هستند.هنگامی كه علامت تجاری در ارتباط با خدمات و نه كالا مورد استفاده قرار می گیرد، برخی اوقات به آن علامت خدماتی۱۳ نیز گفته می شود.


به علاوه انواعی از علایم تجاری غیرسنتی وجود دارند كه قابل رؤیت نیستند؛ بلكه در قالب نت های موسیقی كه جنبه شنیداری دارند و یا به صورت بو كه استشمام می شود، مشخص می گردند؛ مانند رایحه گل.نحوه برخورد و ملاقات ناظر بر این گونه علایم تجاری در نظامات حقوقی مختلف متفاوت می باشد.علایم تجاری می توانند دو و سه بعدی نیز باشند.در هر حال، ویژگی متمایزكننده عنصری مشترك در تمامی علایم تجاری است.


اصطلاحاتی چون «مارك» ۱۴، «براند» ۱۵ و «لوگو»۱۶ گاه به جای علامت تجاری به كار می روند؛ اما آنها دارای مفاهیم متفاوتی هستند كه عموماً در بازاریابی یا تبلیغات مورد استفاده قرار می گیرند و در محدوده حقوق مالكیت صنعتی جای ندارند.۱۷


با استفاده از علایم تجاری دو هدف تعقیب می شود؛ این علایم به مالكان خود كمك می كنند تا محصولات یا خدمتشان را با برانگیختن وفاداری به علامت، به فروش رسانده و توسعه دهند.همچنین این علایم با فراهم آوردن امكان انتخاب از میان چندین گزینه و با تشویق مالكان علایم تجاری برای حفظ و بهبود كیفیت محصولات خود كه تحت علایم تجاری فروخته می شوند، به مصرف كنندگان كمك می كنند.


ب- نشانه های جغرافیایی


نشانه جغرافیایی نام یا سمبلی است كه برای معرفی برخی كالا ها كه به محل یا مبدأ جغرافیایی خاصی (مانند شهر، منطقه یا كشور) تعلق دارند، به كار می رود.


استفاده از این نشانه به عنوان گواهی نامه ای عمل می كند كه نشان می دهد كالا دارای برخی كیفیت یا معروفیت به لحاظ مبدأ جغرافیایی خود است.


اصطلاح نشانه های جغرافیایی اصطلاحی نسبتاً جدید بوده و به تازگی در مذاكرات بین المللی مطرح شده است.در عین حال، مفاهیم مختلفی در زمینه حمایت از این نشانه ها شكل گرفته اند.به همین دلیل تلاش می شود از آن در وسیع ترین مفهوم ممكن استفاده گردد و همه طرق موجود برای حمایت از اسامی مكان های جغرافیایی را قطع نظر از این كه بیانگر كیفیت كالاها به دلیل دارا بودن منشأ جغرافیایی خاص باشند و یا مبدأ جغرافیایی محصول را مشخص سازند، دربرگیرد.


علاوه بر اسامی، نشانه های جغرافیایی شامل سمبل ها (مانند علامت برج ایفل) نیز می گردد؛ زیرا نشانه های جغرافیایی تنها به اسامی شهرها و مناطق یا نام یك كشور محدود نمی شوند؛ بلكه می توانند ناظر بر سمبل ها نیز باشند.


با استفاده از این سمبل ها دیگر نیازی به ذكر اسامی مكان های جغرافیایی به عنوان منشأ كالا نخواهد بود.


در هر حال هدف نشانه جغرافیایی مطلع ساختن مصرف كننده از این امر است كه آیا كالای خریداری شده موضوع نشانه جغرافیایی دارای كیفیت، شهرت، مرغوبیت یا سایر خصوصیات قابل انتساب به مبدأ جغرافیایی آن كالاست یا خیر.


ج- طرح های صنعتی


تعریف:


طرح صنعتی یك هنر كاربردی است كه به وسیله آن جنبه های زیبایی شناختی و كاربردی محصول برای بازارپسندی و تولید، بهبود پیدا می كند.۱۸ بنابراین نقش طراح صنعتی یافتن و اجرای راه حل های مبتنی بر طراحی در قبال مسائل مهندسی، بازاریابی، و فروش است.از نظر شورای بین المللی انجمن های طرح صنعتی۱۹، طرح صنعتی یك فعالیت خلاقانه است كه هدف آن ایجاد كیفیات چندوجهی برای اشیا، فرآیندها، خدمات و سیستم های مربوط به آنها در كل چرخه زندگی می باشد.با این تعریف، طرح صنعتی عاملی اساسی در قابل استفاده كردن مبتكرانه فن آوری ها برای انسان ها محسوب می شود و نقشی تعیین كننده در تغییرات فرهنگی و اقتصادی دارد.۲۰ انجمن طراحی صنعتی آمریكا نیز طرح صنعتی را یك خدمت حرفه ای برای ایجاد یا توسعه مفاهیم و مشخصاتی می داند كه كاركرد، ارزش و ظاهر كالاها و سیستم ها را به نفع مصرف كننده و تولید كننده بهینه می كند.۲۱


گرچه فرآیند طراحی می تواند «خلاقانه» تلقی گردد؛ اما بسیاری از فرآیندهای تحقیقی – تحلیلی نیز در این میان انجام می شود.بسیاری از طراحان صنعتی اغلب از روش شناسی طراحی های مختلف در فرآیند خلاقانه خود استفاده می كنند.تحقیق از كاربر، تهیه طرح اولیه، مطالعه تطبیقی در مورد محصول، مدل سازی و آزمایش برخی از فرآیندهایی هستند كه عمدتاً استفاده می شوند.طرح صنعتی می تواند به صورت سه بعدی مانند شكل یا نمای ظاهری یك كالا یا دوبعدی مانند طرح، خطوط یا رنگ باشد.این گونه طرح ها در مورد انواع بسیار زیادی از محصولات صنعتی و دستی كاربرد دارند.از وسایل فنی پزشكی گرفته تا ساعت، جواهرات و سایر كالاهای لوكس یا وسایل خانگی، برقی یا منسوجات، طرح های صنعتی به نوعی دیده می شوند.


در قوانین بیشتر كشورها، لازمه حمایت از طرح های صنعتی، جدید و اصیل بودن آنهاست.


 


د- اختراعات


حق اختراع مجموعه حقوق انحصاری است كه یك دولت به ثبت كننده اختراع۲۲ برای مدتی معین در قبال افشای اختراع اعطا می كند.رویه های اعطای ورقه ثبت اختراع، الزامات متقاضی ثبت اختراع و دامنه حقوق انحصاری ناشی از اختراع ثبت شده در كشورهای مختلف تفاوت هایی با یكدیگر دارند.به طور معمول در یك اظهارنامه ثبت اختراع باید یك یا چند ادعا۲۳ مطرح گردد كه درواقع اختراع را تعریف می كند.این ادعاها باید نو، ابتكاری و دارای كاربرد صنعتی باشند.حقوق انحصاری اعطایی به ثبت كننده اختراع در بیشتر كشورها شامل حق جلوگیری یا ممانعت دیگران از ساخت، استفاده، فروش، عرضه برای فروش یا وارد كردن محصولات موضوع اختراعات است.۲۴


موافقت نامه تریپس براساس مقررات كنوانسیون پاریس در مورد اختراعات كه درواقع با عملكرد دولت ها سازگاری كامل دارد یا این عملكرد بر آن مقررات مبتنی است، در بخش پنجم خود به موضوع ثبت اختراع می پردازد كه شامل مواد ۲۷ تا ۳۸ (هشت ماده) است.


این مواد با توجه به قواعد موجود و در حال شكل گیری در كشور ما در این زمینه به اجمال مورد بررسی قرار می گیرد.


 


اوصاف و انواع اختراعات قابل ثبت:


اختراع به معنای فكر یك مخترع است كه در عمل شكل خاصی را در زمینه فن آوری حل می كند.حق ثبت اختراع حقوق مالكانه ای را برای اختراعات تضمین می نماید.گرچه موافقت نامه تریپس اختراع را تعریف نكرده؛ اما به موجب بند یك ماده ۲۷ به اختراعی حق ثبت اعطا می كند كه دارای شرایط زیر باشد:


۱-      جدید باشد؛ یعنی در فن یا صنعت قبلی۲۵ پیش بینی نشده باشد.


۲-      دارای جنبه ابداعی باشد؛ یعنی برای هر شخص دارای مهارت معمولی در فن مربوط، معلوم و آشكار نباشد.


۳-      كاربرد صنعتی داشته باشد؛ یعنی در رشته ای از صنعت قابل ساخت یا استفاده باشد.


با توجه به این شرایط، انتخاب دو روش متداول در ثبت اختراع؛ یعنی روش اعلامی و روش مبتنی بر بررسی قبلی، تأثیری در ثبت اختراع ندارد.همچنین در تعیین و تشخیص مخترع بر پایه دو قاعده متداول؛ یعنی نخستین شخصی كه اظهارنامه ثبت اختراع را تسلیم می كند یا نخستین شخصی كه واقعاً این اختراع را در سطح جهان انجام داده است، باز هم باید شرایط مذكور احراز گردد.۲۶


 


هـ- طرح های ساخت مدارهای یكپارچه


در الكترونیك، مدار یكپارچه اعم از IC، مدارهای ریز، تراشه های۲۷ ریز سیلیكون، تراشه سیلیكون یا تراشه، مدار الكترونیكی كوچك شده ای است كه عمدتاً از تراشه های نیمه هادی تشكیل می شود.بنابراین تراشه نیمه هادی سنگ بنای اصلی صنعت الكترونیك جدید است.این تراشه ها در سال ۱۹۵۹ اختراع شدند و جایگزین لوله های خلأ گردیدند.یكپارچه شدن تعداد زیادی از ترانزیستورهای نازك در یك تراشه كوچك، تحولی بزرگ نسبت به مونتاژ دستی مدارها با استفاده از اجزای الكترونیكی بود.تراشه های حافظه دار دیجیتال، نسل های جدیدتر مدارهای یكپارچه هستند كه برای ایجاد جامعه اطلاعاتی۲۸، مهم تلقی می شوند و زیربنای انقلاب دیجیتالی را تشكیل می دهند.۲۹


دلیل و زمینه های حمایت از طرح های ساخت مدارهای یكپارچه در سطح بین المللی:


هزینه های طراحی و توسعه یك مدار یكپارچه به صورت مجموعه، فوق العاده گزاف است و سرمایه گذاری های سنگینی را می طلبد.نسخه برداری از آن از طریق عكس برداری می تواند چنین سرمایه گذاری هایی را به خطر اندازد و مانع از نوآوری بیشتر در این حوزه گردد.از این رو از اواسط دهه ۱۹۸۰ بسیاری از كشورهای صنعتی قوانین خاصی را برای حمایت از حقوق مالكیت فكری تولیدكنندگان تراشه ها وضع نمودند.كوشش ها برای بین المللی ساختن حمایت در این زمینه به مذاكرات مربوط به معاهده مالكیت فكری درخصوص مدارهای یكپارچه۳۰ معروف به معاهده واشنگتن (۱۹۸۹) منجر شد.به موجب این معاهده، هر كشور عضو باید از حقوق مالكیت فكری در مورد طرح های اصلی (نقشه های) مدارهای یكپارچه حمایت نماید.اعضای این سند همچنین موظف هستند اصل رفتار ملی را در مورد اشخاص حقیقی و حقوقی سایر اعضا رعایت كنند.به موجب معاهده مزبور، مدت حمایت اعطایی هشت سال است و در این مدت تولید مجدد طرح ها و واردات و فروش و یا توزیع آنها با اهداف تجاری و یا استفاده و ادغام آنها در هر محصول دیگری بدون اجازه صاحب حق مالكیت فكری، غیرقانونی تلقی می گردد.


معاهده واشنگتن به دلیل تفاوت دیدگاه های دو تولیدكننده عمده نیمه هادی ها در جهان؛ یعنی آمریكا و ژاپن، هنوز لازم الرعایه نیست و نصاب لازم برای اجرای معاهده حاصل نشده است.اختلاف نظرهای اصلی این دو كشور به موضوع مجوزهای اجباری، واردات محصولات ناقض حقوق مالكیت فكری و نقض های بی ضرر مربوط می شود.۳۱ به همین دلیل و به لحاظ اهمیت فزاینده حمایت از طرح های ساخت مدارهای یكپارچه در فن آوری های پیشرفته، موضوع بار دیگر در دستور كار مذاكرات دور اوروگوئه (۱۹۹۳- ۱۹۸۶) قرار گرفت و ازاین رو موافقت نامه تریپس كوشید ضمن استفاده از بسیاری از مقررات این معاهده، تغییراتی را نیز برای تقویت نظام حمایتی اش كه باوجود تدوین آن از سوی كشورهای صنعتی فاقد استانداردهای كافی بود، به وجود آورد.


و- حفاظت از اطلاعات افشا نشده یا اسرار تجاری


اسرار تجاری،۳۲ فرمول، رویه، فرآیند، طرح، ابزار، الگو یا مجموعه اطلاعاتی است كه در یك كسب و كار برای به دست آوردن مزیتی نسبت به رقبا مورد استفاده قرار می گیرد.در برخی از نظام های حقوقی به این اسرار، اطلاعات «افشا نشده»۳۳ نیز اطلاق می گردد۳۴ كه در موافقت نامه تریپس هم همین عنوان به كار رفته است.


بنابراین تعریف هر شركتی می تواند از اطلاعات محرمانه خود از طریق انعقاد قراردادهای عدم افشا با كاركنانش در محدوده مقررات كار حمایت به عمل آورد؛ چراكه برای دستیابی به این اطلاعات وقت و پول صرف كرده است و اگر شركت های رقیب به این اطلاعات دسترسی پیدا كنند، شركت اولیه تسلط خود بر بازار را از دست می دهد و یا به این مزیت به شدت خدشه وارد می شود.به همین دلیل در كشورهایی كه این اطلاعاتِ افشا نشده و یا اسرار تجاری به رسمیت شناخته می شوند، پدیدآورنده اطلاعات مزبور حق دارد از آن به عنوان یك «دانش خاص» و یك مالكیت فكری، تحت عنوان «اسرار تجاری یا اطلاعات افشا نشده» حمایت به عمل آورد.


قوانین مربوط به حمایت از اطلاعات محرمانه عملاً حق انحصار دایمی را در بهره برداری از اطلاعات مذكور می دهد.این امر بدان معناست كه به محض افشای این اطلاعات، اشخاص ثالث می توانند به طور مستقل از آنها بهره برداری نمایند و این درست در نقطه مقابل حق اختراع قرار دارد كه دارای مدت حمایت محدودی (عموماً ۲۰ سال) است و حمایت از آن در قبال افشای اطلاعات مربوط نزد عموم به عمل می آید.از سوی دیگر، در صورت تقلید از اختراع می توان در قالب حمایت، از این اقدام ممانعت به عمل آورد؛ اما در صورت افشای اسرار تجاری، ابزارهای حمایتی در چارچوب حقوق مالكیت فكری وجود نخواهد داشت و به همین دلیل هیچ گونه محدوده زمانی برای حمایت از آن پیش بینی نشده است.۳۵


به علاوه در این قوانین، تعاریف و شرایط خاص و در عین حال متعارفی برای حمایت از اسرار تجاری یا اطلاعات افشا نشده وجود دارد.آمریكا آن را مال قانونی می داند، سوییس اسرار تجاری را به موجب قانون قراردادها حمایت می كند و آلمان آن را مشمول قواعد اخلاقی تجارت می داند.


سرانجام این كه انسان ها در طول تاریخ و در همه فرهنگ ها به ابداعاتی دست یافته اند كه برای زندگی و جامعه ارزشمند بوده است.بنابراین گسترش خلاقیت ها مفهوم جدیدی نیست كه در زندگی امروزی نمود یافته باشد.به عبارت دیگر ویژگی نوآوری ها و خلاقیت ها در عصر حاضر، قانونمند ساختن بهره گیری و رعایت حقوق مالكان آنهاست.با افزایش تعاملات و پیچیده تر شدن زندگی، شاید بتوان گفت كه سده حاضر، قرن دانش و تفكر خواهد بود و نوآوری كلیدی است برای تولید و تبدیل دانش جوامع به كالایی اقتصادی- اجتماعی.


در این راستا، پیدایش و شكل گیری حقوق مالكیت معنوی به عنوان ابزاری برای حمایت از این دانش و تفكر مؤید اهمیت آن در زندگی بشری است.به همین لحاظ حقوق مالكیت معنوی حوزه ای است كه پیچیدگی بسیاری در خود دارد و دربرگیرنده عناصری از اقتصاد، حقوق، روابط بین الملل، سیاست و اخلاقیات است.


منبع:
1- Intellectual Property Rights

در نوشته‌هاي رسمي در ايران و در اسناد سازمان ثبت اسناد و املاك جمهوري اسلامي ايران و نيز در قوانين مربوط، اين اصطلاح به «حقوق مالكيت معنوي» ترجمه شده؛ اما در برخي از نوشته‌ها نيز گاه براي آن، اصطلاح «حقوق مالكيت فكري» به كار برده شده است.

در فرهنگ لغت نيز براي معني كلمه "Intellectual" لغت‌هاي «فكري»، «معنوي» و «عقلايي» به كار رفته است.در سراسر اين نوشتار از هر دو ترجمه استفاده شده و موضع خاصي به نفع هيچ يك اتخاذ نگرديده است.با اين وجود مي‌توان گفت كه شايد بهتر باشد براي رعايت سازگاري با قوانين و مقررات، اصطلاح «مالكيت معنوي» ترجيح داده شود؛ هرچند كه كلمه «معنوي» مي تواند در فارسي معاني خاص ديگري را نظير منسوب به معنا القا نمايد.(رجوع شود به فرهنگ عميد)

2- Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPs)

3- Paris Convention for the Protection of Industrial Property

4- Ibid, p.10

5- سيد حسين صفايي، دوره مقدماتي حقوق مدني، تهران، نشر ميزان، سال 1379، جلد اول، صفحه 309

6- ناصر كاتوزيان، دوره مقدماتي حقوق مدني (اموال و مالكيت) تهران، نشر يلدا، صفحه 104

7- WIPO-Agreement Between the WIPO and WTO; An Agreement on Trade Related Aspeicts of Intellectual Rights, Property Geneva 1977, P.15

8- سيدحسين ميرحسيني، مقدمه‌اي بر حقوق مالكيت معنوي، چاپ دوم، زمستان 1385، تهران، نشر ميزان

9- سيدحسن امامي، حقوق مدني، جلد اول، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1335، صفحه 19

10- مهشيد ارفع نيا، حقوق بين‌الملل خصوصي، جلد دوم، چاپ دوم، تهران، چاپ مروي، صفحه 41

11- Loi de la situation du bien

12- Trademark/ Trade Mark

13- Service Mark

14- Mark

15- Brand

16- Logo

17- http:// en.wikipedia.org/wiki/trademark

18- Catherine colston, principles of Intellectuall property Law (London:Cavendish publishing Limited, 1999), p.279.

19- International Council of Societies of Industrial Desing (ICS ID)

20- ICSID ORG (http:/// www.Icsid.Org/about/about/articles37.htm)

21- http://en.wikipedia- org/siki/industrial- design

22- Patentee

23- Clain

24- فن يا صنعتي قبلي عبارت است از هر چيزي كه در نقطه‌اي از جهان از طريق انتشار كتبي يا شفاهي يا از طريق استفاده عملي و يا هر طريق ديگر قبل از تقاضا يا در موارد مقتضي قبل از تاريخ حق تقدم ناشي از اظهارنامه متقاضي ثبت اختراع براي عموم افشا شده باشد.

25- Prior Art

26- در قانون ثبت علايم و اختراعات، روش اعلامي براي ثبت پذيرفته شده است.اين قانون شخصي را مخترع مي‌شناسد كه براي نخستين بار اقدام به تسليم اظهارنامه مي‌كند.بر اين اساس، ورقه اختراع به هيچ وجه براي قابل استفاده بودن، جديد بودن و يا حقيقي بودن اختراع سنديت ندارد و همچنين ورقه مزبور به هيچ وجه دلالت بر اين نمي‌كند كه تقاضاكننده يا موكل او مخترع واقعي مي‌باشد و يا شرح اختراع و يا نقشه‌هاي آن صحيح است.اشخاص ذي‌نفع مي‌توانند نسبت به موارد مذكور در دادگاه‌هاي تهران اقامه دعوا كرده و خلاف آن را ثابت نمايند (ماده 36).در طرح قانون نيز همين دو اصل پذيرفته شده است.

27- chip

28- Information Souety

29- براي مطالعه در مورد مختصات فني مدارهاي يكپارچه مراجعه شود به:

http://en.wikipedia.org/wiki/integrated circuit

30- Treaty on Intellectual property in Respect of Integrated Circuits

31- امير هوشنگ فتحي‌زاده و وحيد بزرگي، پيشين، صفحات 212 و 211

32- Trade Secret

33- Undisclosed/ Confidental Information

34- Http:// en.Wikipeda.org/wiki/trade- secret

35- شركت كوكاكولا از فرمول اين نوشابه به جاي اختراع در قالب اسرار تجاري حمايت مي‌كند و به همين دليل براي مدت مديدي (بيش از 20 سال) توانسته است به نحو مؤثري در حفظ و نگهداري آن بكوشد
نويسنده : حسينعلي اميري، معاون رئيس قوه قضاييه و رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور
www.vekalat.org