آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۱۷
بازديد روز قبل: ۱۵
بازديد هفته: ۱۰۹
بازديد ماه: ۵۲۴
بازديد کل: ۶۲۸۶۵۱۲
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۶
آشنائي با مجلس شوراي اسلامي > آيين نامه داخلي مجلس > ۱۳۸۷/۰۴/۱۱
۳۶۶ بازدید
 
   

آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی


باب اول- كلیات


 

فصل اول – تشكیل و افتتاح مجلس


 

مبحث اول – تشكیل و افتتاح مجلس


 

اول- تشكیل مجلس


 

دوم- افتتاح مجلس


 

سوم- تشریفات سوگند


 

چهارم- جایگاهها


 

پنجم- انتظام مجلس


 

 


 

مبحث دوم- تشكیلات قانونگذاری در مجلس


 

اول – هیات های رئیسه در مجلس


 

الف- هیات رئیسه سنی


 

ب- هیات رئیسه موقت


 

ج- هیات رئیسه دائم


 

د- مسؤولیت مشترك هیات رئیسه در برابر مجلس


 

دوم- شعب و كمیسیون ها


 

الف- شعب


 

ب- كمیسیون ها


 

كمیسیون های خاص


 

۱- كمیسیون تحقیق


 

۲- كمیسیون تدوین آئین نامه داخلی مجلس


 

۳- كمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسی


 

۴- كمیسیون های تخصصی


 

۵- مقررات مشترك كمیسیون ها


 

۶- سایر مقررات


 

۷- كمیسیون مشترك


 

۸- كمیسیون ویژه


 

 


 

مبحث سوم- تشكیلات اداری و پشتیبانی مجلس


 

 


 

امور اداری، مالی و خدماتی مجلس


 

 


 

مبحث چهارم- حضور اعضای قوه مجریه و شورای نگهبان در مجلس


 

 


 

فصل دوم


 

 


 

مبحث اول- رسیدگی به اعتبارنامه نمایندگان


 

 


 

مبحث دوم- حقوق و تعهدات نمایندگان


 

 


 

اول- مصونیت نمایندگان


 

دوم- تعهدات نمایندگان


 

سوم- حقوق نمایندگان


 

چهارم- ماموریت ها


 

پنجم- تعطیلات و مرخصی ها


 

ششم- غیبت نمایندگان


 

هفتم- استعفاء نماینده و نحوه بررسی آن


 

 


 

فصل سوم- گردش كار مجلس


 

 


 

مبحث اول- جلسات مجلس


 

 


 

مبحث دوم- نطق ها و مذاكرات


 

 


 

اول- نطق ها


 

دوم- مذاكرات


 

 


 

مبحث سوم- آراء


 

 


 

اول- كمیت آراء


 

دوم- كیفیت آراء


 

سوم- اعلام نتیجه رای


 

 


 

باب دوم- وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی


 

 


 

 


 

فصل اول – قانونگذاری


 

 


 

مبحث اول- طرح ها و لوایح قانونی


 

 


 

اول- طرح های قانونی


 

دوم- لوایح قانونی


 

سوم- طرح های شورای عالی استانها


 

چهارم- مقررات مشترك طرح ها و لوایح


 

 


 

مبحث دوم- مراحل بررسی و تصویب طرح ها و لوایح عادی


 

 


 

اول- شور اول


 

الف- بررسی طرح ها و لوایح در كمیسیون ها


 

ب- بررسی و تصویب طرح ها و لوایح در مجلس


 

دوم- شور دوم


 

الف- بررسی مواد و پیشنهادها در كمیسیون


 

ب- بررسی و تصویب مواد در مجلس


 

 


 

مبحث سوم- مراحل بررسی و تصویب طرح ها و لوایح فوری


 

 


 

اول- كلیات موضوع طرح ها و لوایح فوری


 

دوم- طرح ها و لوایح یك فوریتی


 

سوم- طرح ها و لوایح دو فوریتی


 

چهارم- طرح ها و لوایح سه فوریتی


 

 


 

مبحث چهارم- بررسی طرح ها و لوایح طبق اصل هشتاد و پنجم (۸۵)


 

 


 

مبحث پنجم- تفسیر قوانین


 

 


 

مبحث ششم- نكات مشترك مربوط به بررسی طرح ها و لوایح


 

 


 

مبحث هفتم- ارجاع مصوبات مجلس به شورای نگهبان و مراحل رسیدگی آنها


 

 


 

فصل دوم- نظارت


 

 


 

مبحث اول- نحوه بررسی و رای اعتماد به هیات وزیران


 

 


 

مبحث دوم- نحوه بررسی اصول هشتاد و هشتم (۸۸) و هفتاد و ششم (۷۶) قانون اساسی


 

 


 

اول- تذكر و سوال


 

الف- تذكر


 

ب- سوال


 

دوم- تحقیق و تفحص


 

 


 

مبحث سوم- نحوه بررسی موارد خاص و مهم


 

 


 

اول- نحوه تصویب معاهدات و قراردادهای بین المللی


 

دوم- اصلاح جزئی در خطوط مرزها


 

سوم- محدودیت های ضروری


 

چهارم- سایر موارد


 

 


 

مبحث چهارم- نحوه بررسی برنامه و بودجه سالیانه كل كشور و نظارت بر اجرای بودجه


 

 


 

اول- تصویب برنامه توسعه


 

دوم- تصویب بودجه سالیانه كل كشور


 

نحوه رسیدگی دیوان محاسبات به اجرای بودجه سالیانه كل كشور


 

 


 

مبحث پنجم- استیضاح


 

 


 

اول- استیضاح وزیران


 

دوم- استیضاح و عدم كفایت رئیس جمهور


 

ماده الحاقی (همه پرسی)


 

قانون اجازه مكاتبه و تحقیق مستقیم به كمیسیون اصل ۹۰ با دستگاههای دولتی جهت رسیدگی به شكایات مردم


 

قانون الحاق یك تبصره به ماده واحده مصوب ۱/۱۱/۱۳۵۹ مجلس شورای اسلامی راجع به اجازه مكاتبه و تحقیق مستقیم به كمیسیون اصل ۹۰ با دستگاههای دولتی


 

قانون نحوه اجرای اصل نودم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران


 

قانون نحوه گزارش كمیسیون اصل ۹۰ قانون اساسی


 

 


 


باب اول- كلیات


 

فصل اول


 

 


 

تشكیل و افتتاح مجلس


 

 


 

مبحث اول


 

تشكیل و افتتاح مجلس


 

 


 

اول- تشكیل مجلس


 

ماده ۱- محل مجلس شورای اسلامی ایران محل تشكیل اولین مجلس خبرگان است كه قانون اساسی ایران در آن به تصویب رسیده است و هیچ محل دیگری برای تشكیل جلسات عمومی رسمیت ندارد مگر با تصویب دو سوم نمایندگان حاضر در مجلس.


 

تبصره- در مواقع اضطراری كه اجتماع و تشكیل جلسات در محل رسمی ممكن نباشد، محل جدید تشكیل جلسات باید رسما از طرف هیات رئیسه به اطلاع نمایندگان برسد.


 

 


 

دوم- افتتاح مجلس


 

ماده ۲- نخستین جلسه هر دوره مجلس شورای اسلامی طبق اصل شصت و پنجم (۶۵) قانون اساسی با حضور حداقل دو سوم مجموع نمایندگان رسمیت می یابد. در آغاز جلسه آیات (۳۵) تا (۴۲) سوره شوری تلاوت می شود.


 

پس از قرائت پیام مقام معظم رهبری مراسم سوگند انجام و در پایان جلسه، نمایندگان به منظور بزرگداشت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) و شهیدان انقلاب اسلامی و ادای احترام و تجدید عهد بر آنان در مرقد مطهر آن حضرت و بهشت زهرا حضور خواهند یافت.


 

 


 

سوم- تشریفات سوگند


 

ماده ۳- نمایندگان حاضر در مجلس طبق اصل شصت و هفتم (۶۷) قانون اساسی سوگند یاد می كنند. متن سوگندنامه توسط رئیس قرائت می شود و نمایندگان به حالت اجتماع در حال قیام آن را تكرار و پس از انجام مراسم تحلیف، سوگندنامه را امضاء می كنند.


 

نمایندگان اقلیت های دینی این سوگند را با ذكر كتاب آسمانی خود یاد خواهند كرد.


 

نمایندگانی كه در جلسه نخست شركت ندارند باید در اولین جلسه رسمی كه حضور پیدا می كنند سوگند را بجا آورند و ذیل سوگندنامه را امضاء كنند.


 

 


 

چهارم- جایگاهها


 

ماده ۴- جایگاه نمایندگان، پس از ارائه اعتبارنامه نمایندگان به مجلس به حكم قرعه تعیین می شود و در دفتر مخصوص ثبت خواهد شد. قرعه كشی هر شش ماه یك مرتبه تجدید می شود. نمایندگانی كه در قرعه قبل در قسمت جلو مجلس بوده اند به حكم قرعه در قسمت دوم مجلس استقرار خواهند یافت. در دو ردیف اول رئیس جمهور، معاونان و مشاوران او، اعضای شورای نگهبان و هیات وزیران و معاونان امور مجلس و دیگر افراد مجاز طبق این آیین نامه خواهند نشست و افراد مذكور به هیچ وجه مجاز به نشستن در صندلی نمایندگان و یا تردد در محل استقرار نمایندگان نمی باشند.


 

ماده ۵- خبرنگاران و تماشاچیان با داشتن كارت مخصوص همان جلسه و نیز مامورین انتظامات مجلس در محل های مخصوص، حق حضور خواهند داشت و باید در تمام مدت جلسه ساكت باشند و از هرگونه بی نظمی خودداری كنند. در غیر این صورت با دستور رئیس، تالار جلسه را ترك می نمایند. در صورتی كه عمل آنان مستوجب تعقیبات كیفری بشود فرد خاطی با رعایت مقررات توسط مامورین انتظامات مجلس توقیف و به مراجع صالحه تسلیم خواهند شد.


 

تبصره ۱- هر یك از نمایندگان می تواند در هر جلسه برای حداكثر سه نفر كه به آنها اعتماد دارد، درخواست صدور كارت ورود به محل تماشاچیان را بنماید. انتظامات مجلس موظف به صدور كارت برای آنان می باشد.


 

تبصره ۲- سازمان اداری مجلس، با رعایت موازین تعیین شده از طرف هیات رئیسه، برای خبرنگاران جرائد داخلی كه طبق قانون مطبوعات اجازه انتشار دارند و برای خبرنگاران خارجی با معرفی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی كارت موقت غیرقابل انتقال صادر می نماید.


 

 


 

پنجم- انتظام مجلس


 

ماده ۶- حفظ انتظام و امنیت محوطه مجلس به عهده رئیس مجلس در غیاب او به عهده رئیس مجلس و در غیاب او به عهده نواب رئیس است. هیچ مقام و قوه ای بدون اجازه رئیس، حق مداخله در محوطه و امور مجلس را ندارد.


 

ماده ۷- رئیس جمهور و معاونان او، وزیران به اجتماع یا به انفراد حق شركت در جلسات علنی مجلس را دارند و می توانند مشاوران خود را نیز همراه داشته باشند و رئیس قوه قضائیه برای شركت در مراسم تحلیف رئیس جمهور در مجلس شركت می كند و همچنین اعضای شورای نگهبان حق حضور در كلیه جلسات رسمی مجلس را دارند و چنانچه طرح یا لایحه ای با قید دو یا سه فوریت در دستور مجلس قرار گیرد اعضاء شورای نگهبان باید در آن جلسه شركت نمایند.


 

تبصره ۱- در صورتی كه مسوولین اجرائی یا قضایی از طرف رئیس مجلس برای دفاع و توضیح طرح و یا لایحه دعوت شده باشند شركت آنان در جلسات مربوط به آن طرح و لایحه بلامانع است.


 

تبصره ۲- رئیس و دادستان دیوان محاسبات و معاونان امور مجلس، وزراء و سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور و آن عده از كاركنان و مستخدمین مجلس كه حضور آنان در تالار جلسه ضروری باشد با اجازه هیات رئیسه حق حضور در جلسات را دارند.


 

ماده ۸- حمل هر نوع اسلحه برای كسانی كه وارد ساختمان اصلی مجلس می شوند مطلقا ممنوع است.


 

 


 


مبحث دوم


 

تشكیلات قانونگذاری در مجلس


 

 


 

اول- هیات های رئیسه مجلس


 

 


 

الف- هیات رئیسه سنی


 

ماده ۹- مسن ترین فرد از نمایندگان حاضر به عنوان رئیس سنی و فرد بعدی به عنوان نایب رئیس و دو نفر از جوان ترین نمایندگان حاضر به سمت منشی معین می شوند و در جایگاه هیات رئیسه قرار می گیرند. در صورت تساوی سن، هیات رئیسه سنی با قید قرعه از بین مسن ترین و جوان ترین نمایندگان حاضر تعیین خواهد شد.


 

اعلام هیات رئیسه سنی با اداره كل قوانین مجلس است.


 

ماده ۱۰- وظایف هیات رئیسه سنی، اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف، اقتراع شعب و اجرای انتخابات هیات رئیسه موقت است.


 

 


 

ب- هیات رئیسه موقت


 

ماده ۱۱- انتخاب هیات رئیسه موقت در دومین جلسه علنی مجلس انجام خواهد شد. تركیب و طرز انتخاب آن مانند هیات رئیسه دائم است، به جز این كه اكثریت نسبی در انتخاب رئیس كافی خواهد بود.


 

هیات رئیسه موقت بلافاصله پس از انتخاب، با متن سوگندنامه هیات رئیسه دائم مراسم تحلیف را بجای خواهد آورد.


 

ماده ۱۲- وظایف هیات رئیسه موقت اداره جلسات مجلس تا زمان تایید اعتبارنامه دو سوم نمایندگان و اجرای انتخابات هیات رئیسه دائم و تمشیت امور اداری مجلس است.


 

 


 

ج- هیات رئیسه دائم


 

ماده ۱۳- پس از تصویب اعتبارنامه حداقل دو سوم مجموع نمایندگان، هیات رئیسه موقت اقدام به انتخاب هیات رئیسه دائم می كند، اعضای هیات رئیسه دائم برای یك سال انتخاب می شوند. مبنای تجدید انتخابات سالیانه، سالروز انتخابات هیات رئیسه قبلی بوده و در صورتی كه با تعطیلات مصادف گردد. در جلسه قبل از آن انجام می گردد و مسولیت هیات رئیسه جدید از سالروز انتخابات قبل تفویض خواهد گردید.


 

ماده ۱۴- هیات رئیسه دائم مركب از رئیس، دو نایب رئیس، شش منشی و سه كارپرداز می باشد.


 

ماده ۱۵- انتخاب رئیس در نوبت اول با اكثریت مطلق آراء نمایندگان صاحب رای است و انتخاب نواب رئیس، منشی ها و كارپردازان هر كدام جداگانه و با اكثریت نسبی و رای مخفی و با ورقه خواهد بود. در صورتی كه در انتخاب رئیس در نوبت اول اكثریت مطلق حاصل نشود، در نوبت دوم اكثریت نسبی كافی خواهد بود.


 

تبصره ۱- چنانچه آراء برای رئیس، نواب رئیس، منشی ها، كارپردازان با یكدیگر برابر باشد، حسب مورد به قید قرعه تعیین می شوند.


 

تبصره ۲- در صورتی به فرد غایب در جلسه می توان رای داد كه قبل از تشكیل جلسه مربوط به انتخاب هیات رئیسه، كتبا نامزدی خود را به اداره كل قوانین اعلام كره باشد.


 

ماده ۱۶- قبل از اخذ رای برای هیات رئیسه، اسامی داوطلبان به ترتیب وصول به هیات رئیسه بدون بحث در جلسه علنی اعلام خواهد شد.


 

ماده ۱۷- اعضاء هیات رئیسه دائم، پس از انتخاب، در حضور نمایندگان به ترتیب زیر سوگند یاد می كنند و موظف به رعایت دقیق مفاد آن می باشند.


 

 


 

بسم الله الرحمن الرحیم


 

«من به عنوان عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی در برابر قرآن مجید به خداوند قادر متعال سوگند یاد می كنم كه حداكثر توان خود را برای اجراء آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی با مراعات بی طرفی كامل در انجام وظایف بكار گیرم و از هرگونه اقدام مخالف آیین نامه اجتناب نمایم.»


 

 


 

ماده ۱۸- نواب رئیس به ترتیب تعداد آراء به عنوان نایب رئیس اول و نایب رئیس دوم و در صورت تساوی آراء با قید قرعه انتخاب می شوند و در غیاب رئیس مجلس شورای اسلامی به ترتیب، وظایف و اختیارات او را بر عهده خواهند داشت.


 

تبصره- رئیس مجلس می تواند حتی هنگام حضور خود، اداره جلسه رسمی را به ترتیب به عهده نواب رئیس بگذارد.


 

ماده ۱۹- اگر رئیس مجلس شورای اسلامی پیش از انقضای مدت از ریاست استعفاء دهد یا فوت شود نواب رئیس به ترتیب تقدم، جلسه را منعقد می سازند و متن استعفاءنامه را قرائت یا فوت را اعلام می دارند. در مورد فوت به احترام متوفی جلسه ختم می شود و در هر صورت در جلسه بعد نایب رئیس جلسه را تشكیل می دهد و رئیس جدید طبق آیین نامه داخلی مجلس انتخاب می شود.


 

در مورد استعفاء بعد از اعلام و قرائت متن استعفاءنامه در مجلس و استماع توضیحات رئیس مستعفی و مذاكراتی كه نمایندگان لازم بدانند، چنانچه استعفاء پس گرفته نشود، انتخاب رئیس جدید در جلسه بعد به عمل می آید، حداكثر توضیحات رئیس و مذاكرات نمایندگان یك ساعت خواهد بود.


 

تبصره ۱- در مورد فوت یا استعفا، سایر اعضای هیات رئیسه نیز باید بدون تشریفات در جلسه بعد انتخاب فرد یا افراد جدید به عمل آید.


 

تبصره ۲- انتخاب رئیس و هر یك از اعضای هیات رئیسه جدید برای مدت باقیمانده از یك سال خواهد بود.


 

ماده ۲۰- هیچ یك از اعضاء هیات رئیسه مجلس نمی تواند به عضویت كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس انتخاب شود و در صورتی كه هر یك از اعضاء این كمیسیون به عضویت هیات رئیسه انتخاب گردند از كمیسیون مستعفی شناخته شده و مطابق مراتب منظور در این آیین نامه نسبت به تعیین كمیسیون جدید اقدام خواهند نمود و همچنین نمی توانند به عنوان رئیس یا مخبر كمیسیون های مجلس انتخاب گردند و در صورتی كه رئیس یا مخبر كمیسیون ها به عضویت هیات رئیسه انتخاب گردند از سمت خود در كمیسیون مستعفی شناخته می شوند.


 

ماده ۲۱- وظایف و اختیارات رئیس مجلس عبارتند از:


 

۱- اداره جلسات مجلس به شرح مواد این آیین نامه.


 

۲- نظارت بر كلیه امور اداری، مالی، استخدامی و سازمانی مجلس.


 

۳- امضای كلیه احكام استخدامی براساس آیین نامه استخدامی كاركنان مجلس و سایر قوانین و مقررات.


 

۴- امضای كلیه نامه های مربوط به امور قانون گذاری و پارلمانی مجلس.


 

۵- حضور در نهادهای قانونی كه رئیس مجلس شورای اسلامی عضو آنها است.


 

۶- ارائه گزارش كامل از تصمیمات و اقدامات هیات رئیسه در رابطه با مسائل مختلف مربوط به مجلس و واحدهای تابعه آن هر سه ماه یكبار به نمایندگان.


 

۷- سایر موارد مذكور د قانون اساسی و دیگر مقررات.


 

ماده ۲۲- وظایف منشیان عبارتند از:


 

۱- مراقبت در ضبط و تحریر صورت مذاكرات و چاپ و توزیع آنها.


 

۲- قرائت طرح ها و لوایح، پیشنهادها، نوشته ها و مطالبی كه باید به اطلاع مجلس برسد.


 

۳- تنظیم پیشنهادهای واصله از طرف نمایندگان به ترتیب وصول با قید شماره.


 

۴- ترتیب اجازاتی كه نمایندگان در جلسه برای نطق می خواهند، با رعایت حق تقدم و قید شماره ترتیب.


 

ماده ۲۳- وظایف و اختیارات هیات رئیسه عبارتند از:


 

۱- مسوولیت كلیه امور اداری، مالی، استخدامی و سازمانی مجلس.


 

۲- تصویب بودجه پیشنهادی سالیانه مجلس و ارجاع آن به كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس جهت طی مراحل قانونی.


 

۳- مشاركت در تصویب حقوق مالی نمایندگان طبق این آیین نامه.


 

۴- انتظام و حفظ انضباط جلسات مجلس.


 

۵- نظارت بر انجام امور مربوط به گزارش ها و چاپ و توزیع آنها.


 

۶- تهیه و تنظیم برنامه هفتگی مجلس.


 

۷- مسوولیت و نظارت بر رعایت اوقات و مهلت های قانونی مذكور در این آیین نامه.


 

۸- دعوت از وزیران و مسوولان اجرایی و قضائی به مجلس.


 

۹- اعلام مراتب رد اعتبارنامه یا استعفای نمایندگان به وزارت كشور.


 

۱۰- بررسی و حل و فصل مسائل و مشكلات كمیسیون ها و شعب.


 

۱۱- حفظ شان و منزلت و اقتدار مجلس و دفاع از حقوق و جایگاه قانونی نمایندگان.


 

۱۲- نظارت بر عملكرد نمایندگان منتخب مجلس در هیات ها و مجامع و شوراها و دریافت گزارش آنان.


 

تبصره- جلسات هیات رئیسه با حضور حداقل دو سوم اعضاء كه رئیس یا یكی از نواب رئیس جزء آنان باشد رسمیت می یابد و مصوبات آن با رای اكثریت مطلق عده حاضر معتبر خواهد بود.


 

 


 

د- مسوولیت مشترك هیات رئیسه در برابر مجلس


 

ماده ۲۴- رئیس مجلس و سایر اعضای هیات رئیسه در مورد انجام وظایف محوله در این آیین نامه در برابر مجلس مسوولیت مشترك دارند.


 

ماده ۲۵- هرگاه نمایندگان به كیفیت اداره جلسات یا سایر امور مجلس و نحوه ایفای وظایف رئیس یا سایر اعضای هیات رئیسه معترض باشند، می توانند طی تقاضای كتبی با امضای حداقل بیست و پنج نفر و یا به درخواست كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس از هیات رئیسه، تشكیل هیات رسیدگی به اعتراضات، مركب از روسای كمیسیون های تخصصی و هیات رئیسه و اعضاء كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس را درخواست نمایند. هیات رئیسه مكلف است ظرف مدت سه روز نسبت به تشكیل هیات رسیدگی به اعتراضات، اقدام نماید. هیات اخیر مكلف است ظرف ده روز با حضور سه نفر از منتخبین، معترضین، به موضوع رسیدگی نماید. در صورتی كه اكثریت اعضاء هیات رای بر عدم صلاحیت فرد مورد اعتراض دادند عضویت وی در هیات رئیسه تعلیق می گردد. گزارش هیات در این باره در جلسه غیرعلنی مورد بررسی قرار می گیرد و در اولین جلسه علنی مجلس بدون بحث به رای گیری گذاشته می شود. در صورت رد عدم صلاحیت، عضو مزبور به كار خود ادامه خواهد داد و در غیر این صورت از سمت خود مستعفی شناخته می شود و حق شركت در انتخابات مجدد آن دوره را ندارد.


 

تبصره ۱- هیات رسیدگی كننده به اعتراض، در ابتدای نخستین جلسه خود هیات رئیسه را وفق مقررات مربوط به انتخاب هیات رئیسه كمیسیون ها، انتخاب می نمایند. جلسات هیات با حضور سه چهارم اعضاء رسمیت می یابد و مناط اعتبار تصمیمات آن، رای اكثریت مطلق حاضرین می باشد.


 

تبصره ۲- نمایندگان معترض و اعضاء مورد اعتراض هیات رئیسه مجلس، حق رای در جلسه هیات رسیدگی كننده به اعتراضات را ندارند.


 

تبصره ۳- رسیدگی فوق مانع از انجام وظایف قانونی كمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسی نسبت به طرز كار مجلس نخواهد بود و نمایندگان می توانند از آن طریق نیز نسبت به عملكرد هیات رئیسه نظارت و پیگیری نمایند.


 

 


 

دوم – شعب و كمیسیون ها


 

الف- شعب


 

 


 

ماده ۲۶- پس از انجام مراسم تحلیف، نمایندگان به حكم قرعه به طور مساوی به پانزده شعبه تقسیم می شوند و افراد باقیمانده به ترتیب از شعبه اول به بعد، یك یك به شعب افزوده می شوند. نمایندگانی كه بعدا سوگند یاد می كنند به حكم قرعه به عضویت شعبی كه كسری دارند پذیرفته می شوند.


 

هر شعبه دارای یك رئیس، دو نایب رئیس، یك مخبر و دو منشی خواهد بود كه جداگانه با رای مخفی با ورقه و با اكثریت نسبی بیش از یك سوم كل اعضا، شعبه، انتخاب می شوند و در صورت تساوی به حكم قرعه خواهد شد.


 

نتیجه انتخابات با ذكر آراء طی گزارشی به وسیله مخبر به اطلاع مجلس می رسد. مناط اعتبار برای رسمیت جلسات شعب، حضور حداقل دو سوم اعضاء می باشد و تصمیمات شعب، به جز در مورد انتخاب افراد، با اكثریت مطلق آراء عده حاضر خواهد بود.


 

ماده ۲۷- هر یك از شعب برای تمام دوره نمایندگی رسمیت دارند و وظایف و اختیارات آنها عبارتند از:


 

۱- رسیدگی به اعتبارنامه ها.


 

۲- تعیین اعضای كمیسیون تحقیق


 

۳- تعیین اعضای كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس.


 

۴- بررسی و تشخیص صلاحیت نامزدهای عضویت در كمیسیون های تخصصی مجلس.


 

ماده ۲۸- هر یك از شعب موظفند صورتجلسات خود را با قید اسامی حاضرین و غایبین و تاخیركنندگان به وسیله دبیر شعبه تنظیم و تقدیم هیات رئیسه مجلس نمایند.


 

 


 

ب- كمیسیون ها


 

ماده ۲۹- مجلس دارای كمیسیون های خاص شامل كمیسیون تحقیق، تدوین آیین نامه داخلی مجلس، اصل نودم (۹۰) و كمیسیون تخصصی با محدوده وظایف مشخص به شرح مواد این آیین نامه خواهد بود. تعداد اعضاء كمیسیون تحقیق و كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس هر كدام پانزده نفر و سایر كمیسیون ها خاص و تخصصی بنا به تشخیص هیات رئیسه و روسای شعب دارای حداقل نوزده و حداكثر بیست و سه نفر عضو خواهند بود.


 

 


 

كمیسیون های خاص


 

۱- كمیسیون تحقیق


 

ماده ۳۰- به منظور بررسی اعتبارنامه هایی كه توسط شعب مورد تایید قرار نگرفته و یا از سوی نمایندگان مورد اعتراض واقع شده است هر یك از شعب موظفند پس از تعیین هیات رئیسه خود، بلافاصله دو نفر از اعضای خود را به آگاهی بیشتری به مسائل حقوقی داشته و از صلاحیت لازم برخوردار باشند به عنوان اعضای اصلی و علی البدل كمیسیون تحقیق انتخاب نمایند و نتیجه را به هیات رئیسه گزارش تا در جلسه علنی قرائت گردد.


 

 


 

۲- كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس


 

ماده ۳۱- هر شعبه یك نفر دیگر از اعضاء خود را كه واجد صلاحیت باشد برای تشكیل كمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس معین و نتیجه را به مجلس گزارش خواهد كرد. این كمیسیون طرح های مربوط به مواد آیین نامه داخلی مجلس را رسیدگی كرده و نظر خود را به مجلس گزارش می نماید تا مطابق آیین نامه مورد بررسی قرار گیرد.


 

 


 

۳- كمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسی


 

ماده ۳۲- به منظور اجرای اصل نودم (۹۰) قانون اساسی كمیسیونی بنام كمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسی تشكیل می گردد تا طبق قوانین مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظیفه نماید.


 

 


 

۴- كمیسیون های تخصصی


 

ماده ۳۳- هر یك از كمیسیون های تخصصی مجلس كه مطابق این آیین نامه تشكیل می گردند در محدوده تخصصی خود دارای وظایف و اختیاراتی به شرح زیر می باشند:


 

۱- بررسی، اصلاح و تكمیل طرح ها و لوایح قانونی و ارائه گزارش به مجلس شورای اسلامی.


 

۲- رسیدگی به طرح های تحقیق و تفحص و انجام آن پس از تصویب مجلس شورای اسلامی.


 

۳- رسیدگی به لوایح بودجه سالیانه كل كشور.


 

۴- بررسی و اظهارنظر در مورد لوایح برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشور.


 

۵- بررسی چگونگی اجرا و نتایج حاصله از اجرای قوانین مصوب و تبصره ها در ردیف های برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و بودجه های سالیانه كل كشور و تهیه گزارش و تقدیم آن به مجلس شورای اسلامی.


 

۶- كسب اطلاع از كم و كیف اداره امور كشور، دریافت و بررسی گزارش های عملكردی و نظارتی از دستگاههای مختلف ذی ربط به نمایندگی از سوی مجلس شورای اسلامی و تهیه گزارش جامع سالیانه كه در برگیرنده مسیر تحولات و پیشرفت ها و عملكرد بخش های تخصصی كشور و گویای وضع اعمال حاكمیت و مدیریت در هر بخش باشد و ارائه آنها به مجلس شورای اسلامی.


 

این گزارش ها در دستور كار مجلس قرار گرفته و قرائت می گردد.


 

۷- بررسی و تصویب آزمایشی طرح ها و لوایح و همچنین تصویب دائمی اساسنامه سازمان ها، شركت ها و موسسات دولتی یا وابسته به دولت كه طبق اصل هشتاد و پنجم (۸۵) قانون اساسی به آنها محول گردد.


 

تبصره ۱- پاسخ دولت راجع به گزارش های كمیسیون های تخصصی در دستور كار مجلس قرار گرفته و قرائت خواهد شد. پس از آن حسب درخواست كمیسیون های تخصصی، موضوع گزارش های یاد شده جهت بررسی به كمیسیون اصل نودم (۹۰) ارسال و كمیسیون مذكور نتایج بررسی خود را به مجلس ارائه خواهد كرد.


 

تبصره ۲- كمیسیون های تخصصی مجلس می توانند به تعداد كافی مشاور ذی صلاح از طریق هیات رئیسه به خدمت بگیرند.


 

ماده ۳۴- كمیسیون آموزش و تحقیقات برای انجام وظایف محوله در محدوده آموزش و پرورش عمومی، آموزش فنی و حرفه ای، آموزش عالی، تحقیقات و فن آوری، مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۳۵- كمیسیون اجتماعی برای انجام وظایف محوله در محدوده امور اداری و استخدامی، كار، اشتغال، روابط كار و تعاون مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۳۶- كمیسیون اقتصادی برای انجام وظایف محوله در محدوده اقتصاد و دارایی، بازرگانی داخلی، بازرگانی خارجی مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۳۷- كمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی برای انجام وظایف محوله در محدوده سیاست و روابط خارجی، سیاست داخلی، شوراها، شهرداریها، اطلاعات و امنیت داخلی، دفاع و امنیت خارجی و ثبت احوال مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۳۸- كمیسیون انرژی برای انجام وظایف محوله در محدوده نفت، گاز، برق، سدها و نیروگاههای آبی و برقی، انرژی اتمی و انرژی های نو مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۳۹- كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات برای انجام وظایف محوله در محدوده برنامه، بودجه، نظارت برنامه و بودجه و دیوان محاسبات و امور مالی مجلس و آمار و خدمات عمومی فنی مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

تبصره- كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات علاوه بر انجام وظایف تخصصی در ماده (۳۳) و این ماده موظف است نسبت به امور زیر اقدام نماید:


 

۱- نظارت و مراقبت بر اجرای مقررات بودجه و امور مالی مجلس و نحوه هزینه كردن آن.


 

۲- رسیدگی به عملكرد بودجه سالیانه مجلس و ارائه گزارش آن حداكثر تا پایان شهریور ماه سال بعد. این گزارش جهت اطلاع نمایندگان چاپ می گردد.


 

۳- بازرسی و رسیدگی دقیق و نظارت در مورد كلیه اموال و اشیاء منقول و غیرمنقول مجلس شورای اسلامی و ارائه گزارش سالیانه جهت چاپ و توزیع بین نمایندگان.


 

ماده ۴۰- كمیسیون بهداشت و درمان برای انجام وظایف محوله در محدوده بهداشت، درمان، امداد، بهزیستی، تامین اجتماعی و بیمه های اجتماعی و هلال احمر مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۴۱- كمیسیون صنایع و معادن برای انجام وظایف محوله در محدوده صنایع، پست، مخابرات، معادن، پتروشیمی، صنایع هوافضا و ارتباطات مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۴۲- كمیسیون عمران برای انجام وظایف محوله در محدوده راه و ترابری، مسكن، عمران شهری و عمران روستایی مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۴۳- كمیسیون فرهنگی برای انجام وظایف محوله در محدوده فرهنگ و هنر، ارشاد و تبلیغات، صدا و سیما و ارتباطات جمعی، تربیت بدنی و جوانان و زنان خانواده مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۴۴- كمیسیون قضائی و حقوقی برای انجام وظایف محوله در محدوده قضایی و حقوقی مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

ماده ۴۵- كمیسیون كشاورزی، آب و منابع طبیعی برای انجام وظایف محوله در محدوده كشاورزی، منابع آب، دام و طیور، شیلات، محیط زیست و هواشناسی مطابق ضوابط این آیین نامه تشكیل می شود.


 

 


 

۵- مقررات مشترك كمیسیون ها


 

ماده ۴۶- به منظور آشنایی نمایندگان با سوابق تحصیلی و كاری یكدیگر اداره كل قوانین موظف است قبل از تشكیل شعب برای تعیین اعضای كمیسیون ها، اسامی نمایندگان به همراه تحصیلات (مستند) و تجربه و سابقه عضویت در كمیسیون ها (در صورتی كه سابقه نمایندگی داشته باشند) را تكثیر و در اختیار نمایندگان قرار دهد. تشخیص صلاحیت اعضاء هر شعبه برای عضویت در كمیسیون های مجلس براساس پیشنهاد نماینده و رای اكثریت نسبی اعضاء شعبه خواهد بود. هر نمایند ملزم است برای عضویت در یك كمیسیون، حداقل دو كمیسیون را به ترتیب اول و دوم پیشنهاد دهد.


 

ماده ۴۷- هیات رئیسه پس از دریافت گزارش بدوی شعب درباره نامزدهای كمیسیون های مجلس این گزارش را تكثیر و در میان نمایندگان توزیع می نماید. چهل و هشت ساعت پس از این توزیع، شعب مجددا تشكیل جلسه می دهند و با توجه به گزارش منتشر شده و بررسی همه اولویت ها، دوباره نامزدهای خود را برای هر كمیسیون انتخاب و به هیات رئیسه گزارش می دهند. در صورتی كه تعداد افراد معرفی شده از طرف شعب برای هر كمیسیون بیش از تعداد لازم باشد مجموع افراد معرفی شده برای هر كمیسیون با دعوت یكی از نواب رئیس تشكیل جلسه می دهند تا در مورد افراد مورد نیاز در كمیسیون به توافق برسند.


 

در صورتی كه توافق لازم به عمل نیاید افراد مورد نیاز هر كمیسیون در جلسه ای با دعوت یكی از نواب رئیس با حق رای و شركت روسای شعب با رعایت اولویت هایی مانند تخصص، تجربه و سابقه عضویت در آن كمیسیون و با رای مخفی تعیین خواهند شد.


 

تبصره ۱- نمایندگان مذكور حق شركت در جلسه فوق جهت دفاع از پیشنهاد خود را دارند اما رای گیری بدون حضور آنان صورت می گیرد. مفاد این تبصره شامل روسای شعب نیز می باشد.


 

تبصره ۲- بین افرادی كه رای مساوی آورده و احتساب آنان به عنوان عضو یك كمیسیون باعث افزایش سقف آن كمیسیون می شود قرعه كشی انجام می گیرد.


 

تبصره ۳- افرادی كه طبق این ماده برای كمیسیون اول مورد نظر خود انتخاب نشوند در كمیسیون دوم مورد تقاضای خود، در صورتی كه از متقاضیان اولویت درجه اول تكمیل نشده باشد، قرار داده خواهند شد. اگر در این مرحله نیز تعداد افراد بیش از تعداد مورد نیاز كمیسیون باشد مجددا با رعایت اولویت های فوق الذكر و با رای اكثریت هیات رئیسه و روسای شعب برای كمیسیون دوم انتخاب می شوند و كسانی كه در این مرحله نیز برای كمیسیون دوم مورد تقاضای خود انتخاب نشوند به تشخیص اكثریت اعضاء جلسه مشترك فوق الذكر برای یكی از كمیسیون های دیگر مجلس تعیین می گردند.


 

ماده ۴۸- هر یك از كمیسیون های تخصصی مجلس موظف است از میان اعضای خود كمیته و یا كمیته های فرعی متناسب با موضوعات مربوط تشكیل دهد. كمیته های فرعی دارای یك رئیس، یك نایب رئیس و یك منشی خواهند بود كه توسط اعضای همان كمیته انتخاب می گردند. مصوبات كمیته های فرعی بعد از تصویب در كمیسیون رسمیت خواهد داشت.


 

ماده ۴۹- پس از انتخاب اعضای كمیسیون ها، هر كمیسیون به ریاست مسن ترین عضو و با حضور حداقل دو سوم اعضاء خود منعقد و فورا یك رئیس، دو نایب رئیس، یك مخبر و دو منشی با رای مخفی با ورقه با اكثریت نسبی به مدت یكسال انتخاب می نماید.


 

تبصره- اداره كل قوانین موظف است در شروع كار هر دوره مجلس سوابق كاری و میزان تحصیلات اعضای هر كمیسیون را قبل از انتخاب هیات رئیسه آن كمیسیون در اختیار اعضاء قرار دهد.


 

ماده ۵۰- مناط اعتبار برای رسمیت جلسه كمیسیون ها حضور حداقل دو سوم اعضاء می باشد. مصوبات كمیسیون با اكثریت مطلق آراء عده حاضر خواهد بود.


 

ماده ۵۱- هر نماینده هر شش ماه می تواند پس از گذشت شش ماه از آغاز كار هر دوره مجلس از طریق هیات رئیسه تقاضای تغییر كمیسیون را بنماید. این تغییر و انتقال با موافقت اكثریت اعضاء كمیسیون های ذی ربط انجام می پذیرد.


 

ماده ۵۲- هیات رئیسه مجلس حداقل یك نفر از كارشناسان با تجربه و مناسب مجلس را به عنوان دبیر در اختیار هر كمیسیون قرار می دهد تا نسبت به امور كارشناسی و اداری مربوطه از قبیل ارتباط با هیات رئیسه و ادارات مجلس و كمیسیون ها و تنظیم و توزیع مراسلات، ضبط مذاكرات، بایگانی اوراق و پرونده ها، تسریع جریان امور دفتری و تهیه صورتجلسات و سایر امور اداری اقدام نماید.


 

ماده ۵۳- گزارش عملكرد كمیسیون ها بایستی هر ماه یك بار به هیات رئیسه مجلس داده شود تا به نحو مقتضی به اطلاع نمایندگان برسد.


 

ماده ۵۴- در صورتی كه نمایندگان از طرف كمیسیون برای ادای توضیح در زمینه سوال و یا پیشنهاد خود دعوت شوند موظف به شركت خواهند بود و عدم شركت بدون عذر موجه به منزله انصراف از طرح سوال و یا پیشنهاد خواهد بود.


 

ماده ۵۵- تمام اسناد و اوراق مربوط به اموری كه باید در كمیسیون ها بررسی شود از طرف هیات رئیسه به آن كمیسیون ارجاع می شود. نمایندگان می توانند آن اسناد را ملاحظه كنند، اسناد مزبور نباید از كمیسیون خارج گردد. این اسناد به انضمام اسناد مذاكرات و اقدامات جاری كمیسیون در محل كمیسیون بایگانی و در پایان هر دوره به بایگانی مجلس منتقل می شود.


 

ماده ۵۶- پس از آن كه مجلس درباره طرح یا لایحه ای رای نهایی داد، اسناد و اوراق و صورتجلسات مربوط به آن، در اداره كل قوانین مجلس بایگانی می شود.


 

 


 

۶- سایر مقررات


 

ماده ۵۷- هر نماینده به جز رئیس مجلس شورای اسلامی، ملزم است عضویت یكی از كمیسیون های تخصصی را بپذیرد و در صورت تمایل می تواند در كمیسیون های دیگر مجلس، با حق اظهارنظر و بدون حق رای شركت كند.


 

تبصره- عضویت در كمیسیون های تحقیق و تدوین آیین نامه داخلی مجلس مانع از عضویت در كمیسیون دیگر نخواهد بود.


 

 


 

۷- كمیسیون مشترك


 

ماده ۵۸- در مورد طرح ها و لوایحی كه به تشخیص هیات رئیسه به دو یا چند كمیسیون ارتباط اساسی داشته باشند، كمیسیون مشترك تشكیل می گردد. تعداد اعضاء كمیسیون مشترك بیست و سه نفر می باشد. تعیین سهم هر كمیسیون به وسیله هیات رئیسه مجلس و انتخاب آنان توسط كمیسیون ذی ربط می باشد.


 

كمیسیون مشترك در انتخاب هیات رئیسه و ارائه گزارش و سایر مقررات مانند دیگر كمیسیون ها اقدام می نماید.


 

 


 

۸- كمیسیون ویژه


 

ماده ۵۹- در مسائل مهم و استثنایی كه برای كشور پیش می آید و در این خصوص تشكیل كمیسیون ویژه ای برای رسیدگی و تهیه گزارش ضرورت پیدا می كند، به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان و تصویب مجلس، این كمیسیون تشكیل می شود. اعضای كمیسیون ویژه كه هفت تا پانزده نفر بنا به نظر پیشنهاددهندگان خواهند بود، مستقیما در جلسه علنی توسط نمایندگان با رای مخفی و اكثریت نسبی انتخاب خواهند شد.


 

هیات رئیسه كمیسیون ویژه همانند دیگر كمیسیون ها انتخاب خواهد شد.


 

 


 


مبحث سوم


 

تشكیلات اداری و پشتیبانی مجلس


 

 


 

امور اداری، مالی و خدماتی مجلس


 

 


 

ماده ۶۰- كلیه امور اداری مجلس اعم از مالی، استخدامی، سازمانی، خدماتی و سایر امور اجرایی به عهده هیات رئیسه است كه بر طبق قوانین خاص مصوب مجلس توسط رئیس سازمان اداری تحت نظر رئیس مجلس شورای اسلامی اداره می شود.


 

تبصره- رئیس سازمان اداری به وسیله كارپردازان پیشنهاد و پس از تصویب هیات رئیسه با ابلاغ رئیس مجلس تعیین می گردد.


 

ماده ۶۱- وظایف كارپردازان عبارتند از:


 

۱- تنظیم برنامه ها و سیاست های مالی، استخدامی، خدماتی، تبلیغی و انتظامات مجلس و ارائه آن به رئیس مجلس شورای اسلامی جهت طی مراحل بعدی.


 

۲- نظارت بر عملكرد رئیس سازمان و نحوه اجرای مصوبات هیات رئیسه.


 

۳- نظارت بر روند تهیه و پیشنهاد بودجه سالیانه مجلس و پیگیری مراحل بعدی آن.


 

۴- نظارت بر حفظ اداره و ثبت ابنیه و اموال و موسسات مجلس.


 

۵- نظارت بر عملكرد مركز پژوهش ها، مركز اسناد، كتابخانه و موزه مجلس كه طبق قوانین مربوط به خود تشكیل گردیده اند.


 

۶- پیگیری مشكلات نمایندگان و ارائه راه حل مناسب به هیات رئیسه.


 

۷- نظارت بر سایر امور اداری و مالی و خدماتی مجلس.


 

ماده ۶۲- سازمان اداری مجلس همه ساله بودجه سال بعد مجلس را در مهلت قانونی تهیه و پس از طی مراحل اظهارنظر و تصویب هیات رئیسه و كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی از طریق رئیس مجلس جهت طی مراحل قانونی برای دولت ارسال می دارد.


 

ماده ۶۳- به منظور برقراری امكان ملاقات و ارتباطات مردم با نمایندگان در مركز و حوزه های انتخابیه، هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی موظف است با استفاده از ساختمان ها و امكانات موجود و اعتبارات مصوب، زمینه رابطه مردم با نمایندگان را فراهم سازد.


 

 


 


مبحث چهارم


 

 


 

حضور اعضای قوه مجریه و شورای نگهبان در مجلس


 

ماده ۶۴- در صورتی كه نمایندگان لازم بدانند بنا به پیشنهاد رئیس مجلس شورای اسلامی و یا پانزده نفر از نمایندگان و تصویب مجلس شورای اسلامی، وزراء مكلف به حضور در مجلس می باشند و هرگاه تقاضا كنند و مطلبی داشته باشند، مطالب آنان استماع می شود.


 

 


 


فصل دوم


 

مبحث اول


 

رسیدگی به اعتبارنامه نمایندگان


 

 


 

 


 

ماده ۶۵- شعب به موجب جدول حوزه های انتخابی مجلس شورای اسلامی كه براساس حروف الفبا از طرف اداره كل قوانین مجلس با نظارت هیات رئیسه تنظیم و توزیع می شود، رسیدگی به اعتبارنامه ها را شروع و نسبت به مداركی كه در شورای نگهبان مورد رسیدگی قرار نگرفته و یا پس از رسیدگی شورای نگهبان بدست آمده است اتخاذ تصمیم خواهد نمود و گزارش تصویب یا رد آن را از طریق هیات رئیسه به مجلس تقدیم می دارند. هر شعبه برای تسریع در كار می تواند یك یا چند شعبه فرعی تعیین كند كه اعضای آن با قید قرعه از بین منتخبین آن شعبه تعیین می شوند، ولی رسیدگی نهایی در شعبه اصلی به عمل می آید و گزارش آن توسط مخبر شعبه طبق دستور جلسه به مجلس داده خواهد شد و در صورت غیبت مخبر و همچنین در صورتی كه مخبر شعبه در جلسه باشد، لیكن نخواهد درباره اعتبارنامه صحبت كند به ترتیب یكی از دو نایب رئیس یا منشیان وظیفه او را انجام خواهد داد.


 

ماده ۶۶- هیات رئیسه موظف است فهرست اعتبارنامه های ارجاعی به شعب را تكثیر و در اختیار نمایندگان قرار دهد. چنانچه نماینده ای به هر یك از اعتبارنامه ها معترض باشد، حداكثر ظرف مدت سه روز از تاریخ انتشار فهرست فوق الذكر اعتراض خود را كتاب به شعبه مربوطه تقدیم می دارد. شعبه موظف است حداقل بیست و چهار ساعت قبل از بررسی هر اعتبارنامه از معترضین جهت توضیح اعتراض خود دعوت به عمل آورد.


 

تبصره- در صورت عدم حضور معترض یا معترضین در شعبه، حق طرح اعتراض در جلسه علنی را نخواهد داشت مگر آن كه عدم حضور آنان به تشخیص هیات رئیسه با عذر موجه بوده باشد و همچنین در صورتی كه شعبه در موعد مقرر از معترض یا معترضین دعوت به عمل نیاورد، آنان می توانند در جلسه علنی اعتراض نمایند.


 

ماده ۶۷- هیچ شعبه ای نمی تواند تقدیم گزارش خود را بیش از دوازده روز از تاریخ دریافت پرونده به تعویق اندازد. در صورتی كه تاخیر به حكم ضرورت پیش آمده باشد، رئیس و در غیاب او نایب رئیس شعبه مكلف است هیات رئیسه مجلس را مطلع سازد. هرگاه هیات رئیسه علت را موجه دانست، موضوع را دوباره به همان شعبه و در غیر این صورت به شعبه بعد ارجاع می نماید كه ظرف ده روز پس از دریافت پرونده گزارش دهد.


 

ماده ۶۸- گزارش هر یك از شعب درباره تایید یا رد اعتبارنامه ها بدون ذكر دلیل در مجلس قرائت می شود در صورتی كه گزارش شعبه مبنی بر رد اعتبارنامه باشد و یا اینكه معترضین بر اعتراض خود باقی باشند، اعتبارنامه به كمیسیون تحقیق ارجاع خواهد شد.


 

در غیر این صورت اعتبارنامه مصوب تلقی گردیده و رئیس مجلس شورای اسلامی تصویب آن را اعلام می نماید.


 

ماده ۶۹- كمیسیون تحقیق ظرف حداكثر پانزده روز به دلایل و توضیحات كتبی شعب و معترضین (كه باید ظرف پنج روز از تاریخ ارجاع اعتبارنامه به كمیسیون، به آن كمیسیون فرستاده باشند) رسیدگی می كند و پس از استماع و بررسی توضیحات شفاهی معترضین و مدافعات كتبی یا حضوری نماینده مورد اعتراض، نظر خود را به مجلس ارسال می دارد.


 

در صورت عدم حضور عمدی نماینده مورد اعتراض در كمیسیون و یا عدم ارسال مدافعات كتبی كمیسیون می تواند بدون استماع مدافعات وی نظر خود را به مجلس ارسال دارد.


 

ماده ۷۰- چنانچه اعتبارنامه نماینده ای از طرف شعبه یا نماینده ای مورد اعتراض قرار گرفته و به كمیسیون تحقیق احاله شده باشد نظر كمیسیون مذكور در مجلس قرائت می شود. اگر گزارش كمیسیون تحقیق مبنی بر رد اعتبارنامه باشد. مخبر كمیسیون ادله رد اعتبارنامه را توضیح می دهد. در صورتی كه گزارش مبنی بر تایید صحت اعتبارنامه باشد و یا در موعد مقرر گزارش ندهد، ابتدا مخبر شعبه معترض، ادله رد اعتبارنامه را توضیح می دهد و نماینده معترض حداكثر به مدت نیم ساعت در رد اعتبارنامه صحبت می كند و در صورتی كه معترضان متعدد باشند حداكثر تا سه نفر با توافق بقیه و در صورت عدم توافق با قید قرعه انتخاب می شوند و هر یك حداكثر به مدت نیم ساعت در رد اعتبارنامه صحبت می كنند. نماینده ای كه اعتبار نامه اش مورد اعتراض قرار گرفته به مدت دو برابر وقت مخالفین می تواند صحبت كند و می تواند قسمتی از وقت خود را حداكثر به دو نفر از نمایندگان واگذار نماید.


 

ماده ۷۱- چنانچه نماینده بدون عذر موجه (به تشخیص هیات رئیسه) تا ده روز پس از ابلاغ به وی برای دفاع از صحت اعتبارنامه خود در جلسه حاضر نشود، مجلس با استماع گزارش كمیسیون تحقیق و صحبت معترض وارد رای گیری می شود.


 

تبصره- در صورتی كه نماینده یا نمایندگان معترض به دلایل موجه در جلسه حضور نداشته باشند می توانند با اطلاع قبلی هیات رئیسه، دلایل اعتراض خود را كتبا به نماینده دیگری تحویل تا توسط او در مجلس قرائت گردد.


 

ماده ۷۲- اگر كمیسیون تحقیق ظرف پانزده روز نظر خود را به مجلس اعلام نكرد، نماینده ای كه اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع گردیده، می تواند طرح اعتبارنامه خود را همراه با ارائه دلایل عدم گزارش كمیسیون تحقیق، از مجلس درخواست بنماید. همچنین پانزده نفر از نمایندگان هم می توانند چنین تقاضایی را از مجلس بنمایند. هیات رئیسه موظف است در اولین فرصت این درخواست را در مجلس مطرح نماید. پس از استماع توضیح كمیسیون، مجلس در این مورد تصمیم می گیرد. در صورت موجه بودن علت تاخیر، مجلس می تواند مهلت را تا پانزده روز دیگر تمدید نماید. در غیر این صورت، اعتبارنامه در جلسه بعد مجلس مطرح می گردد و نماینده معترض و در صورت نبودن معترض مخبر شعبه مربوطه دلایل عدم تایید صحت اعتبارنامه از طرف شعبه را در جلسه بیان می كند. پس از دفاع نماینده صاحب اعتبارنامه، مجلس وارد رای گیری می شود.


 

ماده ۷۳- اخذ رای نسبت به اعتبارنامه مورد اعتراض مخفی و با ورقه مخصوص خواهد بود.


 

ماده ۷۴- نمایندگانی كه هنوز اعتبارنامه آنان به تصویب نرسیده حق دادن رای به جز در مورد اعتبارنامه نمایندگان و همچنین حق حضور در شعبه یا كمیسیون تحقیق، هنگام رسیدگی به اعتبارنامه خود را ندارند. در صورتی كه از طرف شعبه یا كمیسیون یا با تقاضای خود برای ادای توضیحات دعوت شوند، حق رای نخواهند داشت ولی حق اظهارنظر دارند.


 

 


 


مبحث دوم


 

حقوق و تعهدات نمایندگان


 

 


 

اول – مصونیت نمایندگان


 

ماده ۷۵- بر طبق اصل هشتاد و ششم (۸۶) قانون اساسی نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر خود كاملا آزادند و نمی توان آنها را به سبب نظراتی كه در مجلس اظهار كرده اند یا آرائی كه در مقام ایفای وظایف خود داده اند تعقیب یا توقیف كرد و یا از حقوق اجتماعی محروم نمود.


 

تبصره- وظایف نمایندگی شامل نطق قبل از دستور، بحث های داخل دستور، بحث های جلسات كمیسیون ها، اظهار نظراتی كه برای اعمال اصل هشتاد و چهارم (۸۴) قانون اساسی انجام می شود و سایر موارد نظارتی و قانونی است.


 

ماده ۷۶- چنانچه به تشخیص هیات رئیسه نماینده ای در سخنان خود در جلسه علنی به كسی نسبت ناروا داده و یا هتك حرمت نماید، فرد مزبور می تواند در دفاع از خود، به صورت مكتوب به اتهام وارده پاسخ گوید. پاسخ ارسالی در صورتی كه بیش از دو برابر اصل مطلب اظهار شده نبوده و متضمن توهین و افترا نباشد، در اولین فرصت در جلسه علنی قرائت خواهد شد.


 

ماده ۷۷- اگر در ضمن مذاكره صریحا یا تلویحا نسبت سوئی به یكی از نمایندگان داده شود یا عقیده و اظهار او را برخلاف جوله دهند و نماینده مذكور برای رد آن نسبت به رفع اشتباه در همان جلسه یا در جلسه بعد اجازه نطق بخواهد بدون رعایت نوبت تا ده دقیقه اجازه نطق داده می شود.


 

 


 

دوم- تعهدات نمایندگان


 

ماده ۷۸- نمایندگان براساس مسوولیت نمایندگی، متعهد و ملتزم به حفظ حیثیات مجلس و نمایندگان و رعایت نظم و نوبت و اجراء آیین نامه داخلی می باشند. در مواردی كه نماینده ای رعایت تعهدات فوق را ننماید اقدامات ذیل به ترتیب از طرف رئیس به عمل خواهد آمد:


 

۱- تذكر شفاهی در جلسه علنی.


 

۲- اخطار در جلسه علنی.


 

۳- اخطار و توبیخ مختلف در جلسه هیات رئیسه.


 

ماده ۷۹- رئیس جلسه نسبت به نمایندگانی كه از موضوع مذاكره خارج می شوند و یا بدون اجازه صحبت می كنند و همچنین نسبت به نمایندگانی كه به واسطه عدم رعایت آیین نامه داخلی یا به انحاء دیگر رعایت نظامات مجلس را نمی نمایند تذكر می دهد.


 

ماده ۸۰- در صورتی كه رئیس به یكی از نمایندگان دوبار تذكر داد و نماینده مجددا از حدود نظم خارج گردید، رئیس به او اخطار می كند.


 

ماده ۸۱- توبیخ كه سبب درج در پرونده و گزارش در مجلس می شود در موارد ذیل اجراء می گردد:


 

۱- در صورتی كه نماینده ای پس از اخطار در همان جلسه از حدود نظم خارج شود.


 

۲- در صورتی كه نماینده ای ظرف مدت یك ماه چهار مرتبه در جلسات متوالی یا شش مرتبه در مجموع مورد تذكر واقع شده باشد.


 

۳- كسانی كه بیش از سه جلسه متوالی یا در مجموع پنج جلسه در یك ماه تاخیر غیرمجاز داشته باشند.


 

 


 

سوم- حقوق نمایندگان


 

ماده ۸۲- مقرری نمایندگان براساس قانون نظام هماهنگ پرداخت كاركنان دولت و مخارج سمت نمایندگی با پیشنهاد هیات رئیسه و تصویب جلسه مشترك هیات رئیسه و كمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس برای هر سال تعیین و جهت درج در بودجه سالیانه كشور به دولت ابلاغ می گردد. قبل از تصمیم مجدد در هر دوره مطابق مصوبه دوره قبل عمل خواهد شد.


 

 


 

چهارم- ماموریت ها


 

ماده ۸۳- ماموریت های رسمی فردی و جمعی نمایندگان برای شركت در سمینارها، اجلاس ها و بازدیدهای فنی و تخصصی در داخل و یا خارج از كشور با تصویب كمیسیون ذی ربط و تایید هیات رئیسه انجام خواهد شد نتایج حاصل از ماموریت به آن كمیسیون و هیات رئیسه مجلس تسلیم می گردد.


 

 


 

پنجم- تعطیلات و مرخصی ها


 

ماده ۸۴- تعطیلات تابستانی مجلس در هر سال سی روز است كه زمان آن با تشخیص مجلس تعیین می شود. هیات رئیسه می تواند در تنظیم برنامه جلسات علنی و كمیسیون ها به گونه ای عمل كند كه نمایندگان در هر ماه یك هفته كاری هم برای رسیدگی به وظایف نمایندگی فرصت داشته باشند.


 

تبصره- در صورت ضرورت، رئیس مجلس می تواند با تقاضای حداقل پنجاه نفر از نمایندگان و یا درخواست دولت، با ذكر دلیل، در اوقات تعطیل، مجلس را به طور فوق العاده دعوت به انعقاد نماید.


 

ماده ۸۵- نمایندگان یك ماه در هر سال حق استفاده از مرخصی با حقوق را دارند. استفاده از مرخصی ضروری بدون حقوق نیز، با موافقت هیات رئیسه، حداكثر یك ماه در سال خواهد بود و در صورت عدم استفاده می توانند در سال های بعد استفاده نمایند.


 

ماده ۸۶- اجازه مرخصی تمام مدت یك جلسه یا قسمتی از جلسات مجلس با موافقت هیات رئیسه مجلس و در كمیسیون ها و شعب با روسای كمیسیون ها و شعب خواهد بود.


 

ماده ۸۷- هیچ یك از نمایندگان قبل از تحصیل مرخصی نمی تواند غیبت نماید مگر با عذر موجه از قبیل بیماری یا حوادث غیرمترقبه.


 

 


 

ششم- غیبت نمایندگان


 

ماده ۸۸- نماینده ای كه بیش از یكصد ساعت متوالی یا دویست و پنجاه ساعت غیر متوالی از اوقات رسمی جلسات مجلس و كمیسیون را بدون عذر موجه در یك سال غیبت نماید، مستعفی شناخته خواهد شد. همچنین نماینده ای كه به علت ناتوانی جسمی و یا بیماری بیش از چهار ما در یك سال غیبت موجه داشته باشد بنا به درخواست سی نفر از نمایندگان و تصویب دو سوم نمایندگان حاضر مبنی بر عجز وی از ایفای وظایف نمایندگی، سمت نمایندگی خود را از دست می دهد.


 

تبصره ۱- تا یك هفته پس از اعلام رسمی مستعفی شناخته شدن نماینده، در صورتی كه خود وی یا نماینده دیگر به غیر موجه بودن غیبت اعتراض كند و آن را تسلیم هیات رئیسه نماید، این اعتراض در اولین فرصت در مجلس مطرح می شود و پس از صحبت حداكثر دو مخالف و دو موافق (هر یك به مدت پانزده دقیقه) در صورتی كه مجلس به موجه بودن غیبت نماینده مورد بحث رای داد، غیبت موجه شناخته خواهد شد.


 

یك نفر از هیات رئیسه به عنوان موافق و نماینده مورد بحث به عنوان مخالف برای صحبت، حق تقدم خواهند داشت.


 

تبصره ۲- در صورتی كه نماینده مستعفی شناخته شده به غیر موجه بودن غیبت خود اعتراض كرده باشد ولی در موقع طرح نتواند و یا نخواهد در مجلس حضور یابد، می تواند لایحه دفاعیه خود را برای طرح در مجلس حداكثر تا موقع طرح، تحویل مجلس نماید. در این صورت این لایحه با حق تقدم در فرصت مقرر برای صحبت مخالفین توسط یكی از منشی ها قرائت خواهد شد. مدت قرائت لایحه حداكثر نیم ساعت خواهد بود.


 

ماد ۸۹- به غیبت و تاخیر غیر موجه حقوق تعلق نمی گیرد.


 

ماده ۹۰- محاسبه ساعات غیبت در كمیسیون ها با روسای كمیسیون ها و در جلسات رسمی مجلس با هیات رئیسه می باشد و در هر دو صورت، اعلان رسمی غیبت با هیات رئیسه مجلس خواهد بود. هیات رئیسه موظف است غیبت و تاخیر غیر موجه نمایندگان در كمیسیون ها را هر ماه به اطلاع نمایندگان برساند.


 

ماده ۹۱- غیبت، تاخیر غیر موجه نمایندگان پیش از پایان جلسه مجلس اعلان و در صورت مذاكرات مجلس ثبت خواهد شد.


 

تبصره- غیبت غیر موجه از دو جلسه كمیسیون در حكم غیبت از یك جلسه رسمی مجلس می باشد.


 

 


 

هفتم- استعفاء نماینده و نحوه بررسی آن


 

ماده ۹۲- هر نماینده كه اعتبارنامه او به تصویب رسیده است می تواند از مقام نمایندگی استعفاء دهد. پذیرش استعفاء موكول به تصویب مجلس است.


 

ماده ۹۳- نماینده تقاضای استعفاء مدلل خود را به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی می نویسد و رئیس مجلس آن را در اولین جلسه علنی و بدون قرائت متن، اعلام و در دستور كار هفته بعد می گذارد. نماینده می تواند قبل از شروع بررسی در مجلس تقاضای استعفاء خویش را مسترد دارد.


 

ماده ۹۴- بررسی تقاضای استعفاء بدین ترتیب خواهد بود كه ابتدا تقاضای استعفاء قرائت شده و سپس شخص متقاضی استعفاء یا نماینده دیگر به تعیین او تقاضای دفاع خواهد نمود. مدت قرائت تقاضای استعفاء و توضیح نماینده متقاضی استعفاء حداكثر نیم ساعت است. مخالف یا مخالفین نیز حداكثر نیم ساعت می توانند صحبت كنند و پس از آن رای گیری به عمل می آید.


 

در صورت تصویب تقاضای استعفاء مراتب از طریق هیات رئیسه به وزارت كشور اعلام می شود تا طبق قانون انتخابات اقدام نماید.


 

تبصره- هرگاه نماینده متقاضی استعفاء برای طرح تقاضای استعفای خود در مجلس حاضر نشود و كسی را هم برای دفاع از خود تعیین ننماید متن تقاضای استعفاء قرائت و در صورت وجود مخالف حداكثر به مدت پانزده دقیقه صحبت خواهد كرد و سپس رای گیری به عمل می آید.


 

ماده ۹۵- هر گاه تقاضای استعفاء تعدادی از نمایندگان به نحوی باشد كه مانع از تشكیل جلسه رسمی گردد قابل طرح در مجلس نیست.


 

 


 


فصل سوم


 

گردش كار مجلس


 

 


 

مبحث اول


 

 


 

جلسات مجلس


 

ماده ۹۶- انعقاد رسمی جلسات و اعتبار اخذ رای منوط به حضور حداقل دو سوم مجموع نمایندگان می باشد. اكثریت مطلق وقتی حاصل می شود كه بیش از نصف نمایندگان حاضر، رای مثبت دهند، مگر در مواردی كه قانون اساسی و یا در این آیین نامه نصاب دیگری تعیین شده باشد.


 

تبصره ۱- برای ادامه مذاكراتی كه منجر به اتخاذ تصمیم و یا اخذ رای نمی شود حضور حداقل نصف نمایندگان كافی است.


 

تبصره ۲- جلسات رسمی با تلاوت آیاتی چند از قرآن مجید به تشخیص هیات رئیسه كه حتی الامكان متناسب با جلسه آن روز باشد آغاز خواهد شد.


 

ماده ۹۷- نمایندگان باید در روزی كه قبلا برای تشكیل جلسه رسمی معین می شود در مجلس حاضر شوند. در صورت تاخیر بدون عذر موجه از طرف هیات رئیسه توبیخ خواهند شد. همچنین، هر یك از نمایندگان كه در موقع اخذ رای با اعلام قبلی رئیس مجلس شورای اسلامی مبنی بر منع خروج از جلسه بدون عذر موجه خارج شود، مستحق توبیخ خواهد بود و در صورت تكرار تاخیر و غیبت، مقررات آیین نامه از طرف هیات رئیسه درباره او اجرا خواهد شد. اسامی نمایندگانی كه سه بار غیبت غیر موجه در یك ماه داشته باشند در روزنامه ها درج خواهد شد.


 

ماده ۹۸- تشخیص عده حضار با استفاده از تابلو است كه در اول هر جلسه و قبل از اخذ آراء به وسیله رئیس جلسه باید اعلام شود.


 

تبصره- در صورتی كه تابلو خراب شود، حداكثر تا پایان همان جلسه تشخیص عده حاضر با منشیان خواهد بود و هیات رئیسه موظف است قبل از انعقاد جلسه بعد به تعمیر و اصلاح تابلو اقدام نماید.


 

ماده ۹۹- حداكثر مدت برای هر جلسه رسمی چهار ساعت است كه یكسره و یا با فاصله تنفس می باشد، مگر در موارد ضروری كه به تشخیص رئیس و تصویب مجلس خواهد رسید. غایبین بعد از تنفس نیز مشمول مقررات مربوط به غیبت و تاخیر خواهند بود.


 

تبصره- وقت دستور جلسات رسمی مجلس چنان تنظیم خواهد شد كه جز در موارد اضطراری با اول وقت ادای نماز برخورد نداشته باشد.


 

ماده ۱۰۰- اعضای هیات رئیسه مجلس باید در ساعتی كه قبلا برای تشكیل جلسات تعیین می شود، حاضر شوند و در صورت تاخیر یا غیبت بدون عذر موجه با تشخیص رئیس بر طبق این آیین نامه جریمه می شوند.


 

ماده ۱۰۱- تشكیل جلسات و رعایت ترتیب مذاكرات و اجرای آیین نامه و حفظ نظم جلسه طبق این آیین نامه به عهده رئیس جلسه است.


 

ماده ۱۰۲- دستور هفتگی مجلس باید به ترتیب وصول طرح ها و لوایح از كمیسیون ها توسط هیات رئیسه مجلس تهیه و پس از چاپ و توزیع بر تابلو مخصوص نصب شود. رعایت ترتیب مذكور الزامی است. طرح ها و لوایحی كه دارای اولویت باشند ممكن است بنا به تقاضای دولت و یا پانزده نفر از نمایندگان و با موافقت هیات رئیسه خارج از ترتیب وصول، در دستور هفتگی مجلس قرار گیرد. این دستور، به شرط پیشنهاد دولت و یا پانزده نفر از نمایندگان و تصویب مجلس، فقط یكبار دیگر قابل تغییر خواهد بود.


 

تبصره- در صورتی كه پنجاه نفر از نمایندگان برای طرح یا لایحه ای تقاضای اولویت كنند هیات رئیسه موظف است آن را در دستور هفتگی مجلس قرار دهد.


 

ماده ۱۰۳- در صورت اضطرار كه رعایت امنیت كشور ایجاب كند، به تقاضای كتبی رئیس جمهور یا یكی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان، جلسه غیر علنی تشكیل می شود. در این صورت، تقاضاكنندگان ادله خویش را مبنی بر وجود شرایط اضطرار و اقتضای امنیت كشور و در نتیجه لزوم برگزاری غیر علنی جلسه رسمی مجلس، حداكثر تا مدت پانزده دقیقه، متوالیا و یا متناوبا در دو نوبت، ارائه و سپس یك نفر به عنوان مخالف حداكثر تا پانزده دقیقه صحبت می كند، در صورت تصویب دو سوم حاضران، كار رسیدگی در جلسه غیر علنی ادامه می یابد، در غیر این صورت جلسه به حالت علنی بازگشته و به روال عادی عمل خواهد كرد.


 

تبصره ۱- مصوبات مجلس غیر علنی در صورتی معتبر است كه با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد.


 

تبصره ۲- تشخیص رفع شرایط اضطراری برای انتشار مذاكرات و مصوبات جلسات غیر علنی برای اطلاع عموم با مجلس است كه با پیشنهاد حداقل ده نفر از نمایندگان و مذاكره به نحو مقرر در همین ماده، در جلسه غیر علنی و تصویب اكثریت حاضرین در مجلس عملی می گردد.


 

ماده ۱۰۴- رئیس هر جلسه قبل از ختم هر جلسه، روز و ساعت تشكیل و دستور جلسه بعد را اعلام می كند كه در صورت مذاكرات درج شود، مگر در موارد اضطراری (به تشخیص هیات رئیسه) كه حداقل بیست و چهار ساعت قبل از تشكیل جلسه، باید به طور رسمی اعلام شود.


 

ماده ۱۰۵- در صورتی كه در مجلس بی نظمی و تشنج بوجود آید كه مانع ادامه كار مجلس باشد و رئیس نتواند از آن جلوگیری كند، در جای خود قیام می نماید. هرگاه برخاستن رئیس موجب آرامش نشود جلسه را به مدت پانزده دقیقه به عنوان تنفس تعطیل می كند و نمایندگان از جلسه خارج می شوند و پس از انقضای پانزده دقیقه مجددا جلسه تشكیل می شود. هرگاه بی نظمی و تشنج تجدید شود، رئیس جلسه را ختم و آن را به روز دیگری موكول می نماید.


 


 

ادامه دارد .....


نام
پست الکترونيک
پيام شما