آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۳۶
بازديد روز قبل: ۴۱۳
بازديد هفته: ۳۰۴۰
بازديد ماه: ۶۷۹۰
بازديد کل: ۶۲۸۱۶۳۱
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۷
بانك موضوعات پژوهشي > سياسي و امنيتي > ۱۳۹۲/۱۱/۰۱
۲۲۸ بازدید
 
   

چگونه امام خمینی از عراق خارج شدند ؟


واژه هجرت بسیار پرمحتوا است. تبلور خاص آن را ما در دوران معاصر در هجرت امام خمینی می بینیم او به بسیاری از کلمات مفهوم واقعی می دهد و معنی آن را مجسم می سازد هجرت امام در چارچوب یک سلسله حوادث و در بحرانی ترین لحظات تاریخی ایران انجام گرفت دورانی که لحظه به لحظه آن، مسائل سیاسی را برای جامعه ما پیش می آورد. سازمان های مخوف سیا، و موساد و انلیخبث سرویس بسیاری ساواک شتافته بودند و فعالانه کار می کردند تا به نهضت انحراف بخشند و در اسناد ساواک به گزارشی از این نوع می رسیم هجرت امام به صورت یک اقدام قاطع حساب شده تمام توطئه ها را به هم ریخت. هجرت امام یک حرکت منظم و سریع بود که بن بست اوضاع داخلی ایران را که چندان به نفع نهضت نبود شکست و به شهادت و خون ها و فریاد ها جهت داد. هجرت امام در ارتباط با تداوم خط امت شیعه بود که همواره جهاد و هجرت را همواره داشته است. هجرت امام به نقش رهبری عینیت بخشید و فریاد پرخاشگرانه تاریخ بود که از حلقوم مردم درآمد. که ۱۳ قرن تحمل ظلم و ستم در راه او وجود داشت. هجرت امام هم چون یک گریز یک انسان صاحب رسالت مبارز و جهاد از محدوده تنگ محیط کفر و ستم و خفقان و تبعیض بود. هجرت امام یک تاکتیک معقول، یک روش جدید در اجرای هدف های اعلام شده ی تحقق مکتب اسلام بود. این مهاجرت برای میلیون ها مسلمان ایرنی که در نیمه راه انقلاب بودند معنی بسیار داشت. معنی مقاومت معنی نزدیکی پیروزی. معنی ادامه مبارزه سخت و برون امان علیه رژیم حاکم. هجرت تاریخ ساز و تاریخی امام از جهات مختلف قابل رسیدگی و ارزیابی است. محتوای پیام هجرت برای رهبران سیاسی مذهبی قرن های آینده گویا خواهد بود. هجرت و جهاد دو بخش مکمل انسان والا و تقویت ایمان را از این طریق مشخص معنویت باید دید و به آن امید داشت هجرت ظاهری و عینی نمایانگر هجرت معنوی و روحی و بلوغ فکری است. هجرت امام از نجف به سوی کویت و ممانعت از ورود ایشان به کویت و حرکت به سوی پاریس نقطه عطفی است در تاریخ معاصر ایران. این هجرت دقیقاً در زمان انجام می گیرد که از طرفی رژیم عراق تصمیم جدی به جلوگیری از مبارزات امام دارد. از طرف دیگر ساواک در تدارک نقشه های دیگری است و از جمله بعدها فاش شد که اقداماتی در جهت ربودن و زندانی کردن امام را داشته اند. همانطور که در قسمت ساواک دیدیم سازمان مخوف برای کنترل مخالفین در کشور های دیگر سازماندهی کرده بود به خصوص در نقاطی که مخالفین مؤثری بودند و معلوم است در عراق که رهبر مخالفین به صورت تبعید حضور داشت باید کنترل بیشتری داشته باشد. همین طور هم بود علاوه از این مأمورین مراقب مقیم به موجب اسناد به دست آمده برای جلوگیری از فعالیت سیاسی امام مأمورینی اعزام شده گزارشاتی تهیه کرده و اظهار نظر هایی نموده اند و اقدامات قبل از مهاجرت به پاریس شدت بیشتری داشته است. به هنگام هجرت با شکوه امام از نجف به پاریس که دنیا را متوجه وضع ایران ساخت سیل تلگراف به سوی بغداد به عنوان اعتراض و به سوی پاریس به عنوان تشکر و توجه و معرفی شخصیت امام سرازیر شد مخاطب بعضی تلگراف ها هم شخص امام بود.
در سال ۱۳۵۵ یك بار شاه دستور داد صدای امام خمینی در نجف خاموش شود . بر اساس نامه ای كه روی كاغذ ابریشمی سفید رنگ از داخل خانه شریف امامی بدست آمده صادق صدریه سفیر كبیر ایران در بغداد به وزارت امور خارجه ایران می نویسد « آیت الله خمینی در عراق ساكت نیستند و شدیداً علیه رژیم فعالیت می كنند . فعالیت پیگیر و مبارزه شبانه روزی مشارالیه در نجف نگرانی هایی را در عراق به وجود آورده است . خواهشمند است دستوری در این زمینه صادر تا تكلیف ما روشن شود »
در ایبن رابطه خلعتبری وزیر امور خارجه نیز در حاشیه نامه خطاب به شریف امامی (مهره ای كه برابر اسناد موجود قوی ترین عامل بعد از شاه بوده) می نویسد : خواهشمندم در شرفیابی مساله را روشن فرمایید . شریف امامی نیز در پاسخ این درخواست در گوشه دیگر نامه می نویسد «به عرض می رسد» و در گوشه دیگر نامه شاه می نویسد «برای چندمین بار گفتم این صدا را خفه كنید » ۱
حجت الاسلام سید محمود دعایی از مرتبطین مستقیم امام خمینی در خاطرات خود می گوید :
یک هفته قبل از آنکه عراقی ها بیایند و جسارتی بکنند و از امام رسماً بخواهند مبارزه ای نکنند در یک مجمع عربی ، وزیر امور خارجه سعودی به جهان عرب هشدار داده بود که اگر اجازه دهید [امام] خمینی به همین نحو مبارزاتش را ادامه داده و با این روشنـی و پویایی با مردمش در ارتباط باشد ، نه تنها رژیم شاه سقوط خواهد کرد بلکه اوضاع منطقـه به هم خواهد خورد. یک روز قبل از آن که بزرگ ترین شخصیت امنیتی عراق با امام ملاقات کند مأمورین امنیتی نجف مرا خواستند و گفتند فردا معاون رئیس جمهوری - که نماینده شورای فرماندهی انقلاب عراق و نماینده حزب بعث عراق و حزب بین الاعرابی هم هست می خواهد با امام ملاقات کند، من خدمت امام عرض کردم و ایشان صلاح دیدند که او بیاید و حرفش را بزند تا ببیند چه می خواهد بگوید. او کسی بود که به جرأت می توانم بگویم خشن ترین و جسورترین شخصیت امنیتی عراق بود. او خدمت امام رسید، و سعی کرد خیلی با احترام و صمیمیت با امام برخورد کند ولی امام ابداً به او بهایی ندادند و به عنوان یک مراجعه کننده معمولـی با او برخورد کردند. او گقت من به عنوان نماینده رئیس جمهور ، عضو و نماینده شورای فرماندهی انقلاب عراق و نماینده حزب بعث عراق برایتان پیامـی دارم و آن این است که ما نسبت به رژیم شاه تعهداتی داریم، از جمله هر دو کشور موظفند از فعالیت مخالفیـن در داخل کشور علیه دیگری جلوگیــــری کنند و ما ضمن این که به شما احترام می گذاریم و می خواهیم شما در عراق سکونت داشتـه باشید، ولی مبنای عقیدتـی ما این است که یک شخصیت روحانـی صرفاً باید در مسائل مذهبـی دخالت کند و مسائل سیاسی را برای اهل سیاست بگذارد لذا ما از شما می خواهیـم به عنوان یک شخصیت مذهبـی مورد احترام ما ، فقط در مسائل علمی و مذهبی خودتان دخالت کنید و اجازه ندهید مسائل سیاسی در عراق مطرح شود.
امام با قاطعیت و صراحت خاص خودشان او را ادب کرده و فرمودند : اسلام دین سیاست است و سیاست از مذهب جدا نیست و وظیفه هر فرد مسلمان است که از مسائل سیاسی آگاه باشد و در این گونه امور دخالت کند چون سرنوشت جامعـه سرنوشت خود اوست. امام به او می فهماندند که برداشت و بینش تو از اسلام غلط و انحرافی است و فرمودند : من همان خمینی هستم که از اول تا به حال لحظه ای تغییر عقیده نداده ام و مردم و وظیفه ام را فراموش نمی کنم و شما هر کاری می خواهید بکنید. موضعی که آن مرد خشن و جسور تصور نمی کرد از شخصی که به تصور آنها مجبور به اقامت در عراق بود ، مشاهده نماید. چیزی که من دقیقا احساس کردم این بود که اینها نمی خواستند امام از عراق بیرون بروند، می خواستند امام در خود عراق باشد تا دقیقا طبق همان تعهـدی که در مقابل شاه داشتند سرسخت ترین دشمن شاه را در محاصره خود داشته باشند و مانع فعالیت سیاسی او شوند ... او پیشنهاد کرد که شما در فعالیت های خودتان آزادید ولی باید ترتیبی بدهیـد که از عراق منعکـس نشود شما کسانـی را در خارج از عراق مأمور بفرمایید که آنها سخنگـوی شما باشند تا در مقابل رژیم شاه بتوانیم مدعی باشیم که کاری در عراق علیه آنها صورت نمی گیرد ! امام با لبخند معنی داری فرمودند : « آنچه که تأثیر دارد موضع شخص من است ، موضع خود من مطرح است و این صحیح نیست که من سکوت کنم و دیگران از جانب من صحبت کنند. خیر لزوماً باید وضع به همین ترتیب ادامه پیدا کند. اگر شما مرا تحمل نكنید از عراق خارج می شوم . او پرسید خوب به كجا خواهید رفت ؟ این سئوال در شرایطی مطرح می شد كه امام مجبور به اقامت در عراق بودند و شاه هم اجازه ورود ایشان به ایران را نمی داد و نیرومندترین و خشن ترین شخصیت امنیتی كشور عراق با ایشان صحبت می كرد . امام صریحاً به او گفت « به جایی می روم كه مستعمره شاه و مستعمره ایران نباشد» در این جا مقام امنیتی عراق از شدت عصبانیت چهره اش سرخ و سیاه شد ولی خوب نمی توانست عکس العملی نشان دهد.
دعایی در این رابطه می گوید :
«...عراقیها می خواستند امام را در موضع سکوت داشته باشند، اما امام در هیچ شرایطی حاضر به این کار نبود و حتی تماس با نزدیکان امام فایده نداد . سعدون شاکر رئیس سازمان امنیت عراق مرا احضار کرد . سعدون با لحن ملتمسانه و موذیانه از من خواست که امام یک ماه سکوت کند و می گفت: بالاخره ما هم نسبت به رژیم شاه تعهداتی داریم و این صحیح نیست که ایشان از عراق خارج شوند . سعدون شاکر از من خواست که به نحوی از امام بخواهم کمتر فعالیت کنند .اعلامیه صادر کنند، ولی در خارج از عراق توزیع شود.گفتم با شناختی که من از امام دارم اجازه نخواهند داد حتی یک لحظه هم فعالیتهایشان زیر فشار یک رژیم یا جناحی به نفع یک قدرت جبار محدود شود یا اینکه در روششان تجدید نظر کنند . من تصریح و التماس آنها را نزد امام بیان کردم . امام به این نتیجه رسیدند که دیگر ماندنشان در عراق صلاح نیست و تصمیم گرفتند از عراق خارج شوند...» ۲
امام ابتدا در نظر داشتند كه به یكی از كشورهای اسلامی بروند و سوریه را انتخاب كرده بودند چون در آن موقع سوریه تعهدی نسبت به رژیم شاه نداشت و مواضع نسبتاً صریحتر و انقلابی تری نسبت به شاه داشت . البته مشكلاتی هم در بین بود . از جمله ارتباط تلفنی مستقیم بین ایران و سوریه قطع بود با این حال امام ترجیح می دادند به سوریه بروند . چون روابط عراق و سوریه به شدت تیره بود . اگر این انتخاب اعلام می شد عراق اجازه خروج نمی داد . لذا تصمیم امام بر این شد كه از طریق كویت به سوریه بروند . كاملاً مخفیانه و صد در صد سری ترتیب سفر به كویت داده شد . ویزای كویت نیز به ترتیب خاصی اخذ گردید . مسئولین کویتی هنگام صدور ویزا برای آیت الله خمینی، متوجه هویت ایشان نشدند، زیرا در آن موقع، در کشورهای عربی اعلام نام فامیل ضرورت نداشت و برای معرفی درخواست کننده، نام و نام پدر کفایت می کرد.ویزای کویت برای آیت الله و همراهان را سید احمد مهری در کویت گرفت و به نجف آورد.مشخصات آیت الله خمینی با عنوان: روح الله فرزند مصطفی اعلام شد.برای دیگران نیز، به همین نحو (نام و نام پدر) ویزا، و پروانه خروج گرفته شد.به گفته حجت الاسلام دعائی (مسئول امور مربوط به تهیه پروانه اقامت و اجازه خروج برای کسانی که از ایران به منظور دیدار آیت الله به نجف وارد می شدند)، ترتیب اخذ پروانه خروج آیت الله به نحوی صورت گرفت که مقامات عراقی، هشت ساعت قبل از حرکت آیت الله و همراهان به کویت از خبر مسافرت ایشان آگاه شدند ۳
دعایی می گوید « حتی مسئول صدور گذرنامه در شهر نجف هم نفهمید كه من برای چه كسی خروجی گرفتم و دقیقاً تا شبی كه امام روز بعدش حركت می كردند هیچكس از این جریان خبر نداشت و برای اینكه مساله ای پیش نیاید و برخورد متین اخلاقی هم شده باشد قرار شد كه شب قبل از حركت ، من به مسئول عراقی خبر بدهم كه امام روز بعد حركت خواهند كرد . من تلفن كردم و ماجرا را گفتم . او موحش شده و گفت خروجی گرفته اید ؟ گفتم بله . عراقی ها گیج شده بودند كه چطور در مسیر این كارها متوجه قضیه نشده اند ۴
تصمیم امام این بود كه بلافاصله پس از نماز صبح حركت كنند . عراقی ها از نجف تا صفوان (مرز عراق و كویت ) امام را اسكورت كردند . اما كویت مانع ورود امام گردید . عراق دیگر جای ماندن نبود . كشورهای اسلامی یا موافق پذیرفتن امام نبودند و یا اجازه فعالیت سیاسی به ایشان نمی دادند. در همان روز تصمیم امام متوجه پاریس شد و ....


منبع:
1 – روزنامه كيهان 8 اسفند 1357 شماره 10648
2 - نقل از روزنامه جمهوري اسلامي، مورخ 14 مهر 1359 و مصاحبه مؤلف با حجت الاسلام محمود دعائي) .
3 - مصاحبه حجت الاسلام محمود دعائي با مؤلف، شنبه 25 خرداد 1370، تهران) .
4 - مصاحبه حجت الاسلام دعايي با روزنامه جمهوري اسلامي، مورخ 14 مهر 1359
www.dowran.ir


نام
پست الکترونيک
پيام شما