آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۳
بازديد روز قبل: ۵۱
بازديد هفته: ۱۶۸
بازديد ماه: ۵۸۱
بازديد کل: ۶۲۸۶۱۰۱
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۷
مشروح مذاكرات مجلس > مشروح مذاكرات قانون اساسي > ۱۳۸۸/۰۷/۱۸
۳۴۸ بازدید
 
   

جلسه چهل و پنجم ۲۳ مهر ۱۳۵۸


جلسه ساعت ۱۲/۱۵ دقیقه روز بیست و سوم مهرماه ۱۳۵۸ هجری شمسی برابر با بیست و سوم ذیقعدة ۱۳۹۹ هجری قمری به ریاست آقای دكتر سید محمد حسینی بهشتی (نایب رئیس) تشكیل شد.
فهرست مطالب:
۱ـ طرح و تصویب اصل ۸۸ (اصل یكصد و سیزدهم)
۲ـ طرح و تصویب اصل ۹۰ (اصل یكصد و چهاردهم)
۳ـ طرح و تصویب اصل ۹۱ (اصل یكصد و شانزدهم)
۴ـ ورود هیأت فلسطینی و چند سخنرانی به این مناسبت
۵ـ طرح و تصویب اصل ۹۲ (اصل یكصد و هفدهم)
۶ـ طرح و تصویب اصل ۹۳ (اصل یكصد و هجدهم)
۷ـ طرح و تصویب اصل ۹۴ (اصل یكصد و نوزدهم)
۸ـ طرح و تصویب اصل ۹۵ (اصل یكصد و بیستم)
۹ـ طرح اصل ۹۷
۱۰ـ پایان جلسه دبیرخانة مجلس بررسی نهائی قانون اساسی
۱ـ طرح و تصویب اصل ۸۸ (اصل یكصد و سیزدهم)
نایب رئیس (بهشتی) ـ بسم الله الرحمن الرحیم. امروز چند اصل برای دستور جلسه آماده شده كه خدمت دوستان داده شده است، اصل ۸۸ را قرائت می كنم: اصل ۸۸ ـ رئیس جمهور پس از رهبری عالیترین مقام رسمی كشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سه گانه و ریاست قوة مجریه را جز در اموری كه مستقیماً به رهبری مربوط می شود، برعهده دارد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای مكارم فرمایشی دارید بفرمائید.
مكارم شیرازی ـ این كلمة «پس از رهبری» كمی ناموزون است، نوشته شود «پس از مقام رهبری».
نایب رئیس (بهشتی) ـ نظر دوستان این است كه بنویسیم: «پس از مقام رهبری رئیس جمهور عالیترین مقام رسمی كشور است».
یزدی ـ در این آخر كه نوشته شده «مستقیماً به رهبر مربوط می شود» باید نوشته شود «مستقیماً به رهبری مربوط می شود».
نایب رئیس (بهشتی) ـ باید رهبری باشد و از پیش هم رهبری در ذهنمان بود.
(طاهری اصفهانی ـ در پیش نویس هم رهبر نوشته شده بود.)
(صافی ـ آنجا هم نوشته شود رئیس جمهوری نه رئیس جمهور.)
گفتیم كه بخود او هم اطلاق می شود.
فاتحی ـ برای من هنوز روشن نشده كه ریاست قوه مجریه را ما قبلاً یك شورایعالی دفاعی مركب از هفت نفر تنظیم كردیم و ریاستش را هم به رهبر دادیم بعداً اینجا می گوئیم ریاست قوة مجریه جز در اموری كه مستقیماً به رهبر مربوط می شود» این به نظر من قدری مبهم است و باید توضیح داده شود كه ریاست شورایعالی دفاعی رهبر بود و رئیس جمهور یكی از اعضاء شورایعالی دفاعی است اینجا ریاست اگر می گوئیم در واقع بستگی دارد به نظر خود شورا یعنی هفت نفر.
نایب رئیس (بهشتی) ـ مسأله شورایعالی دفاعی غیر از مسأله فرماندهی كل قوا است كه ریاست است این كه داخل در مستثنی است فرماندهی كل قوا است بنابراین شما نگران نباشید عبارت رسا است مثل اینكه این اصل را می توانیم به رأی بگذاریم چون در سرراست هم هست اگر سؤال دیگری نیست به رأی بگذاریم.
سبحانی ـ در پیش نویس نوشته شده «امور داخلی و روابط بین المللی» بفرمائید چرا حذف شد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ صبح از دوستان جواب داده شد كه اینها همه داخل قوه مجریه است و روابط بین المللی جزو وزارت امور خارجه است، قسمتهای دیگر هم كه داخلی است اینها همه داخل می شود در قوه مجریه بنابراین اصل را می خوانم برای رأی گیری و به این ترتیب اصلاح شد: اصل ۸۸ (اصل یكصد و سیزدهم) ـ رئیس جمهور پس از مقام رهبری عالیترین مقام رسمی كشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سه گانه و ریاست قوة مجریه را جز در اموری كه مستقیماً به رهبری مربوط می شود، برعهده دارد.
لطفاً گلدانها را برای رأی گیری نزد نمایندگان ببرید.
(اخذ رأی به عمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجه اخذ رای را اعلام می كنم، عده حاضر در جلسه هنگام رأی گیری پنجاه و هفت نفر، تعداد كل آراء پنجاه و هفت رأی، آراء موافق پنجاه و چهار رأی، آراء مخالف یك رأی، ممتنع دو رأی، بنابراین تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).
اصل ۸۹ مربوط می شود به خصوصیات رئیس جمهور كه امروز مقدار زیادی رویش بحث شد و چون به نتیجه نهائی نرسیدیم قرار شد فردا صبح نیم ساعت وقت صرف كنیم بلكه به یك نتیجه نهائی برسیم نبابراین، این اصل آماده نشد برای اینجا و اصل ۹۰ را قرائت می كنم:
۲ـ طرح و تصویب اصل ۹۰ (اصل یكصد و چهاردهم) اصل ۹۰ ـ رئیس جمهور برای مدت چهار سال از راه مراجعه مستقیم به آراء عمومی انتخاب می شود و انتخاب متوالی او تنها برای یك دوره دیگر بلامانع است.
نایب رئیس (بهشتی) ـ تذكری می دهم خدمت دوستان و آن اینكه، این عبارت «از راه مراجعه مستقیم به آراء عمومی» را ما می توانیم كوتاهتر بكنیم و بنویسیم با رأی مستقیم مردم، هم عبارت كوتاهتر می شود و هم بار فراندوم اشتباه نمی شود، اگر موافق هستید همین كار را بكنیم یعنی «رئیس جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می شود» (پرورش ـ كلمه «متوالی» را «مجدد» بكنید.)
ما می خواهیم بگوئیم كه انتخاب متوالیش یك دوره است، و بالاخره متوالی تنها برای یك دوره بلامانع است».
مكارم شیرازی ـ انتخاب متوالی، یك دوره را متوالی نمی شود گفت بلكه دوتائی متوالی می شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ عبارت را اصلاح بفرمائید كه «انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یك دوره بلامانع است.
» (رحمانی ـ بنده مخالفم.)
انتخاب مجدد دو جور است یك وقتی بلافاصله است آنوقت می گوئیم یك دوره ولی اگر بافاصله شد دوسه دوره...
(خزعلی ـ بنده مخالفم.)
آقای موسوی جزایری بفرمائید.
موسوی جزایری ـ بنده خواستم بفرمائید كه چرا تفكیك شده یك دوره، ممكن است یك فرد لایق و متقی و كاردان باشد و اكثریت مردم هم این لیاقت و كاردانی را تشخیص بدهند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای مكارم نظری دارید؟ (مكارم ـ بنده موافقم.)
آقای دكتر آیت نظری دارید؟ (آیت ـ بنده نیز موافقم.)
آقای فوزی بفرمائید.
فوزی ـ بنده با تصویب این اصل قبل از اصل ۸۹ مخالفم، برای اینكه اگر آنجا توافق حاصل نشد و تصویب نشد آنوقت تكلیف چیست؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ به هر حال این را باید به یك صورتی حل كنیم، آقای فوزی به نظر من اشكالی نیست.
آقای پرورش نظری دارید؟ (پرورش ـ بنده موافقم.)
اولین مخالف آقای رحمانی و اولین موافق آقای مكارم صحبت می كنند و بعد رأی می گیریم، آقای رحمانی بفرمائید.
رحمانی ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
اینكه رئیس جمهور را از راه مراجعه مستقیم به آراء عمومی انتخاب نمایند مخالف هستم به جهت اینكه راه سهلتر مراجعه به مجلس است با دو سوم آراء یا سه چهارم آراء و امثال اینها، چه وجهی دارد كه رهبر از طریق مجلس خبرگان انتخاب می شود كه دارای اختیارات اصلی است ولیكن رئیس جمهور از طریق مجلس خبرگان انتخاب می شود كه دارای اختیارات اصلی است ولیكن رئیس جمهور از طریق آراء مستقیم مردم، پس بنابراین برای حفظ تعادل لازم است كه این هم از راه مجلس شورای ملی باشد با توجه به اینكه هم هزینه اش كمتر می شود و هم مقطعی كمتر دارد و هم در مقام عزل زودتر انتخابات صورت می گیرد عرض بنده همین بود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ به این ترتیب چون آقای خزعلی جهت مخالفتشان فرق می كند تشریف بیاورند.
خزعلی ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
در این اصل ۹۰ آمده است كه «رئیس جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می شود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یك دورة دیگر بلامانع است» روح این اصل و فلسفه این قانون این است، كسی كه مسلط بر قدرت شد خصوص دو دورة متوالی، طوری می شود راه ها را در دست دارد و می تواند مقدرات مردم را قبضه كند و لذا صلاح این است كه دورة سوم مستولی برحقوق مردم نباشد افراد لایق در گوشه و كنار مملكت پیدا می شوند، این مطلب درست است اما گاهی یك فرد بسیار لایقی پیدا می شود كه دو دوره را اداره كرده و مانند ندارد و با این قانون دست او را می بندیم و مسئولان این انتخاب دستشان بسته می شود، چون مسئولان عبارتند از: شورای نگهبان و رهبر و خود مردم كه در انتخاب اصیل و بیدار هستند، برای دورة سوم اگر نالایق است دیگر انتخابش نخواهند كرد، بنابراین راه را باز بگذارید خود آنها نالایق را عقب خواهند زد و اگر ناچاریم كه این قید را بیاوریم اقلاً یك استثنا قائل بشویم، بگوئیم كه بیش از دو دورة متوالی ممكن نیست الا در افرادی كه به تشخیص رهبر و شورای نگهبان صلاحیتشان محرز است و مورد رضایت مردم هستند، استثنائاً چنین شخصی می تواند دوره سوم و بیشتر را حائز باشد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای مكارم به عنوان موافق تشریف بیاورید.
مكارم شیرازی ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
دو نفر از برادران با این اصل با دو منطق مخالف بودند، اول جناب آقای رحمانی كه ایشان عقیده داشت به اینكه رئیس جمهور باید به وسیله مجلس انتخاب بشود و سه دلیل داشتند كه اگر خلاصه اش كنم دلیل اول مساوات با رهبر، دلیل دوم هزینه كمتر، دلیل سوم نصب آسانتر، و من فكر می كنم هیچكدام از این سه دلیل قانع كننده نیست، به علت اینكه رئیس جمهور باید یك پیوند مستقیمی با مردم داشته باشد و پیوند مستقیمش تنها از طریق مراجعه به آراء عمومی ممكن است و اگر از طریق مجلس بوده باشد این پیوند مستقیمش با مردم از بین می رود و به صورت پیوند غیر مستقیم در می آید و آن قدرتی كه لازم است داشته باشد و همبستگی با مردم كه باید داشته باشد در رئیس جمهور پیدا نمی شود، و اما اینكه در دلیل اولشان گفتند كه باید بای رهبر مساوی باشد چون رهبر را خبرگان انتخاب می كنند به قول ما این قیاس مع الفارق است برای اینكه رهبر یك جنبه تخصصی مخصوص به خود دارد و آن مسألة فقاهت و آن شرایط خاصی كه تنها خبرگان می توانند تشخیص بدهند به خلاف رئیس جمهور همین اندازه مشخص بوده باشد لایق و پاك و امین، یك شرایطی كه در رئیس جمهور قسمتی از آن امروز صبح ذكر شد و به خواست خدا بعداً به مجلس خواهد آمد آن را مردم می توانند تشخیص بدهند ولی تشخیص صفات رهبر جز برای اهل خبره ممكن نیست.
و اما اینكه گفتند هزینه كمتر، مسلم است كه هزینه در اینجا نباید مشكلی ایجاد بكند، وقتی پای منافع ملت در كار بوده باشد و استحكامی به حكومت ببخشد مقدار هزینه انتخابات در مقابل آن ناچیز است.
و اما اینكه گفتند نصبش بعد از عزل آسانتر می شود، انتخاب كردن هم كار مشكل و پیچیده ای نیست البته یك مقدار شاید زمان بیشتری لازم داشته باشد اما آنچنان مقدار زمانی نیست كه كار مملكت را به نابسامانی بكشد، اگر تمام اینها را بگذاریم در برابر آن پیوند محكمی كه رئیس جمهور از طریق آراء مستقیم مردم با مردم پیدا می كند و آن قدرتی كه به او می دهد و حتی مرعوب بودنش هم در بعضی شرایط اگر مجلس شرایط نابسامانی داشت مرعوب هم نمی شود بالاخره منافعش مسلماً بیشتر است و اگر از طریق آراء مردم باشد بهتر از این است كه از طریق مجلس باشد.
و اما آنچه جناب آقای خزعلی گفتند كه ما نباید محروم كنیم كسی را بعد از دو دوره، چرا به علت اینكه ممكن است فردی لایق بوده باشد و این فرد لایق مثلاً ده دوره هم انتخاب بشود، سنش هم اقتضا بكند و استعداد هم داشته باشد، چرا ملت از یك چنین استعداد و سرمایه انسانی محروم بماند، و گفتند لااقل در این قانون یك استثناء بگذارید، این البته چند تا جواب دارد كه به صورت خیلی فشرده عرض می كنم اولین جواب اینست كه فلسفه این حب كه در خیلی جاهاهست اینست كه یك نفر جا خوش نكند و قدرتش خیلی ریشه دار نباشد، غالباً دیده شده حالا افراد استثنائی را بگذاریم كنار، نظاماتی كه سالیان متمادی ادامه پیدا می كند غالباً به فساد و دیكتاتوری می كشد و هنگامی كه رئیس جمهور بماند، بیم استبداد در آن كم نیست.
و اما اینكه فرمودند افراد استثنائی ممكن است پیدا بشوند، می دانیم كه قوانین تابع استثنائات نباید باشد.
(هاشمی نژاد ـ به نیروهای دیگر هم امكان می دهد.)
بله علاوه بر این، این را هم عرض كنم كه به استثنائات ما نباید توجه داشته باشیم البته ایشان حق دارند و ممكن است كه یك موقعی فردی پیدا بشود اما رعایت این فرد نادر در مقابل ن فلسفهای كه در غالب موارد به استبداد كشیده می شود اگر بخواهیم بكنیم حق آن فلسفه از بین رفته است.
(طاهری اصفهانی ـ این جواب شما قانع كننده نبود.)
توجه بفرمائید، این تجربه در دنیا هم شده و خود من هم پذیرفته ام كه پشت سر هم برای مدت طولانی نمی گذارند كسی بر سر قدرت باشد، از همه اینها گذشته كار ریاست جمهوری واقعاً یك كار خردكننده است كسی كه هشت سال پشت سرهم بخواهد انجام وظیفه بكند نه سمبل كاری بكند، واقعاً اعصابش را می كوبد، حداقل چهارسال استراحت بكند و بعد دو مرتبه بیاید، مانع انتخاب مجدد او نیستیم بلكه مانع سه دوره پشت سرهم هستیم، یعنی می گوئیم این آدم خیلی خوبی است ولی هشت سال كار از او كشیده ایم چهارسال استراحت بكند و دو مرتبه بیاید و بازهم هشت سال دیگر پشت سر هم حق دارد بوده باشد واین یك چیز غیر منطقی نیست و اما اینكه گفتند یك استثنائی در قانون بنویسیم، برای افراد شاذ و نادر در قوانین چیزی نمی نویسند، عرض نمی كنم هر كدام از اینها دلیل مستقل، اما این پنج شش مطلب را اگر روی هم اضافه بكنیم، از مجموع همه اینها ما می توانیم نتیجه بگیریم كه رویهمرفته باز صلاح و مصلحت است كه رئیس جمهور بلافاصله بعد از هشت سال انتخاب بشود.
مشكینی ـ قاعده دفع ضرر را هم از جلب منفعت از چه...
قاعدة عقلائی است، این حرف آقای خزعلی را رد می كند.
مكارم شیرازی ـ بله، مصداقش را عرض كردم.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای طاهری سؤالی دارید بفرمائید.
طاهری اصفهانی ـ سؤال من این است اگر یك فردی كه از هر جهت برایش تأمین داریم و در آن چهارسالی هم كه انتخاب شد امتحان خودش را از نظر كمی و كیفی به ملت و زعما داد و استعداد بدنی هم دارد این چه مانع دارد كه سه دورة متوالی انتخاب بشود؟ و اگر در همان دورة اول همچون تأمینی برایش پیدا نكردیم و خائف هستیم برایش، پس برای دورة دوم هم انتخاب نمی شود.
مكارم شیرازی ـ جواب اینست كه ما نمی توانیم برای یك دورة معین قانون وضع بكنیم ما اگر راهی باز كردیم برای سه دوره در واقع به روی همه باز كردیم، منتها گفتیم استعداد بدنی داشته باشد و خوب باشد و در اینصورت ممكن است همه بگویند ما استعداد بدنی داریم و عده ای هم طرفدار داشته باشند كه آدم خوبی است و این به قول آقای مشكینی وقتی روی هم رفته حساب می كنیم كسانی كه از این قانون استفاده می كنند مثلاً ده نفر هستند، نه نفر از آنها ممكن است كارشان به استبداد بكشد، اما ممكن است یكی از آنها همانطور یكه شما می فرمائید سرمایه خوبی برای مملكت باشد، آیا بخاطر آن یك سرمایه خوب كه یكدهم است و آن نه نفری كه غالباً كارشان به استبداد می كشد ما آن را انتخاب بكنیم؟ مسلماً صلاح قانون نیست.
نایب رئیس (بهشتی) ـ متشكرم، مخالف و موافق صحبت كردند ولی آقای منتظری می فرمایند كه من از جهت سومی مخالف هستم كه هیچ یك از دو مخاف متذكر این جهت نشدند، به هر حال چون دو نفر مخالف صحبت كرده طبق آئین نامه، اگر جلسه موافقت بكند آقای منتظری می تواند صحبت كنند.
حالا موافقین به اینكه آقای منتظری كه از جهت سوم مخالف هستند نظرشان را بیان كنند دستشان را بلند كنند (اكثر دست بلند كردند.)
موافقت شد.
آقای منتظری بفرمائید.
منتظری ـ اعوذبالله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم.
من از اول با اینكه یك نفر رئیس جمهور باشد مخالف بودم، آیة شریفه قرآن «وامرهم شوری بینهم» تخصیصی برایش نخورده است الا فی الریاست الجمهوریه، و ما هرچه كار بكنیم و كارها را دست یك نفر ندهیم، به نظرم به صلاح مملكت است، برای اینكه ما در كشورهای خارج هم دیده ایم با اینكه شاهنشاهی هم نبوده و ریاست جمهوری بوده، و رئیس جمهورش هم موقت بوده ولی در اثر اعمال نفوذ آن رئیس جمهور، خودش را رئیس جمهور دائم كرده و الان هم در بعضی از كشورها مصداق دارد كه به ملت ریاست جمهوری مادام العمر خودش را تحمیل كرده، ما بجای اینكه یك رئیس جمهور داشته باشیم، باید یك شورای جمهوری داشته باشیم كه اقلاً سه نفر باشند، و این سه نفر در رأس قوه مجریه باشند بعد از مقام رهبری منتها یك مقدار تشریفاتی هم در مملكت هست كه فرضاً یك رئیس جمهوری یا یك شخصیتی از كشور خارج می خواهند بیاید ایران، آنوقت آن سه نفر بین خودشان یك رئیسی دارند و به عنوان تشریفات یك نفر از خودشان را به نام رئیس انتخاب می كنند كه اداره كند آن تشریفات را، فرضاً اداره جلسات به عهده بگیرد ولی در مورد تصمیم گیری اگر سه نفر باشند از دیكتاتوری مملكت ما دورتر خواهد شد، و ما از باب اینكه بارها هم عرض كرده ام، انسان مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد، آنوقتی كه رضاشاه را آمدند بر این مملكت تحمیل كنند تمام علما و دانشمندان و روشنفكران خیال می كردند با آمدن رضاشاه ایران گلستان می شود و از اروپا هم جلو میافتد، رضاشاه هم اول خودش را متدین و معتقد به مبانی اسلامی نشان داد ولی آخرش هم دیدیم كه دیكتاتور از آب درآمد، پسرش را هم كه بعد از او دیدیم، همین طور اول با علما گرم می گرفت و تواضع می كرد ولی آخر كار گرگ شد و از گرگ هم بدتر، اگر چنانچه بنا باشد امور مملكت دست یك نفر باشد از دیكتاتوری دور نیست از باب اینكه مقام خلاصه نوعاً غرور می آورد برای انسان و سكر مقام بالاترین سكرهاست، بنابراین اگر چنانچه شورای جمهوری باشد این به نظر من بهتر از آن یك نفر خواهد بود البته از اول هم در آن پیش نویس كه داشتند من طرفدار شورای جمهوری بودم.
نایب رئیس (بهشتی) ـ از میان دوستانی كه اینجا به ترتیب اسم نوشته اند اسامیشان را می خوانم، یك نفر كه بتواند به عنوان موافق در پاسخ آقای منتظری صحبت بكند می تواند بیاید صحبت كند.
ربانی شیرازی ـ با یك موافق قضیه حل نمی شود چونكه این مسأله مطرح نشده، در جلسات خصوصی روی ریاست جمهوری فرد صحبت شده این اگر بنا بود مطرح بشود می بایستی در آن كمیسیون بحث می شد كه آیا شورا باشد یا فرد، این اینجا اصلاً به یك موافق قضیه حل نمی شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ یعنی این مسأله اگر هم بخواهد مورد بحث قرار بگیرد جادارد قبلاً در جلسه گروه ها بحث بشود.
(كرمی ـ این شق در جلسه مشترك دیروز مطرح شد و رد شد.)
به هر حال این تذكر آقای ربانی بجاست كه چون مسأله ای است كه ما اگر بخواهیم رویش بحث بكنیم جادارد در جلسه مشترك گروه ها باشد، پس اجازه بفرمائید از این بحث بگذریم و نظر آقای منتظری هم گفته شد و در رابطه با این اصل احتیاجی هم به موافق نیست.
(منتظری ـ بالاخره شما یك متخصصی برای آیه پیدا بكنید.)
ان شاء الله، بنابراین اصل ۹۰ را برای رأی گیری می خوانم: اصل ۹۰ (اصل یكصد و چهاردهم) ـ رئیس جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می شود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یك دوره دیگر بلامانع است.
لطفاً گلدانهارا برای رأی گرفتن نزد نمایندگان ببرید.
(اخذ رأی به عمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجة اخذ رأی را اعلام می كنم، عده حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و چهار نفر، تعدا كل آراء شصت و چهار رأی، آراء موافق پنجاه و دو رأی، آراء مخالف شش رأی، آراء ممتنع شش رأی، بنابراین تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).


۳ـ طرح و تصویب اصل ۹۱ (اصل یكصد و شانزدهم) نایب رئیس (بهشتی) ـ اصل ۹۱ مطرح است كه می خوانم: اصل ۹۱ ـ نامزده ای ریاست جمهوری باید آمادگی خود را رسماً اعلام كنند، نحوة انجام انتخاب رئیس جمهور را قانون معین می كند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ این كلمه را می خواهد كه «نامزده ای ریاست جمهوری پیش از برگزاری انتخابات باید آمادگی خود را رسماً اعلام كنند».
چون هیچ زمانی ندارد و مثل اینكه یك زمان می خواهد.
(جوادی ـ «آمادگی خودش را اعلام می كند» یعنی پیش از برگزاری انتخابات می باشد.)
(طاهری گرگانی ـ باید قبلاً آمادگی خود را رسماً اعلام كنند.)
عیبی ندارد بنویسیم «نامزده ای ریاست جمهوری باید قبلاً آمادگی خود را رسماً اعلام كنند، نحوه انجام انتخابات رئیس جمهوری را قانون معین می كند.
» آقای هاشمی نژاد بفرمائید.
هاشمی نژاد ـ این كلمة «رسماً» همیشه یك مفهوم استاندارد شده ای در همه موارد مشابه هم ندارد، نامه رسمی، كار رسمی، اعلام رسمی، مثلاً در جریان خبرگان ما دیدیم كسانی كه رسماً آمادگی خود را اعلام كنند به این كیفیت بود كه به فرمانداری محل نامه بنویسند با امضای خودشان، بنابراین اینجا كه نوشتیم رسماً اعلام كنند به چه كسی اعلام كنند معین می كند.)
قانون معین نمی كند، ملاحظه بفرمائید «نحوة انجام انتخاب رئیس جمهوری را قانون معین می كند».
نایب رئیس (بهشتی) ـ یكی از آئین نامه هایش هم همین است، رسماً یعنی آنطور كه در قانون می گوید.
آقای سبحانی بفرمائید.
سبحانی ـ به نظر من اگر «نامزدها» را «داوطلبان» بنویسیم بهتر است، این در واقع روشنتر است و حقوقیتر، نه اینكه ما شورای نگهبان خواهیم داشت اینها رسماً یا كتباً و بجای رسماً، كتباً باشد كه رسماً یك معنای كشداری دارد آمادگی خودش را به شورای نگهبان اعلام می كند و شورای نگهبان هم لیست را منتشر می كند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ اینها جزئیات است، آقای كیاوش بفرمائید.
(كیاوش ـ قبل از انتخابات باید باشد.)
بسیار خوب آقای كریمی بفرمائید.
كریمی ـ به دنبال بیانی كه آقای هاشمی نژاد فرمودند آن جهت باید ذكر بشود و برای فراز از محظوری كه صبح در كمیسیون مشترك متذكر شدید جملة «قبلاً اعلام بشود» كافی نیست باید مدت آن هم ذكر بشود، یعنی هم مركزی را كه درخواست را تصویب می كنند و هم یك هفته، ده روز و بییست روز...
و الا ممكن است دو ساعت قبل از برگزاری انتخابات اعلام بكند و به همین هم استناد بكند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ این تفاسیر را قانون باید بعداً معین كند، خانم گرجی بفرمائید: خانم گرجی ـ می خواستم سؤال كنم نامزدها، دواطلبان را هم شامل می شود؟ به اصطلاح داوطلبان منفرد؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ معلوم می شود كه توضیح صبح مورد توجه دوستان قرار نگرفته به طوری كه آقای سبحانی هم این را تكرار كردند، برادرمان آقای دكتر غفوری در جلسه قبلی در آن گروه چند نفری بود این مسأله آنجا مطرح بود و نكته ای را ایشان تذكر دادند كه ممكن است كسی شخصاً داوطلب نباشد و دیگران او را نامزد بكنند، بنابراین به این شخص نمی گویند داوطلب ولی می گویند نامزد، ما طوری بنویسیم كه اینگونه افراد هم مشمول باشند.
آقای دكتر آیت بفرمائید.
دكتر آیت ـ من می خواستم توضیحی در مورد شروع بدهم كه مثلاً سه ماه قبل باید شروع بشود البته فرمودید كه این هم مربوط به اصول بعدی می شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای مكارم بفرمائید.
مكارم شیرازی ـ می خواستم عرض بكنم كه هم داوطلبان بنویسید و هم نامزدها چون داوطلب، نامزد را در برنمی گیرد و نامزدهم داوطلب را.
نایب رئیس (بهشتی) ـ چرا، هر داوطلبی را می گویند نامزد، و خودش، خودش را نامزد كرده.
مكارم شیرازی ـ دوم اینكه كلمه «قبلا» را اگر بگذاریم مفهومش این است كه قبل از نامزدی.
نایب رئیس (بهشتی) ـ حقیقتش این است كه باید كلمه قبل از برگزاری انتخابات باشد برای اینكه اگر بنویسیم ممكن است تا اثنای انتخابات چیزی نگوید و بعد مثلاً بگوید كه آماده هستم، بنابراین آنچه اول عرض كردم بجاست یعنی «قبل از شروع انتخابات» آقای فوزی بفرمائید.
(فوزی ـ منظور از قانون آیا مصوبه مجلس شورا است یا غیر آن؟) خیر، قانون یعنی آن مقرراتی كه در این لحظات ارزش قانونی دارد بنابراین ممكن است قانون مجلس شورای ملی باشد و قبل از آن قانون شورای انقلاب.
آقای دكتر باهنر بفرمائید.
(باهنر ـ به جای نحوه، انجام انتخابات بگذارید نحوه برگزاری انتخابات.)
درست است پیشنهاد بجائی است، خوب پس به هر حال متن را برای رأی گیریی می خوانم: اصل ۹۱ (اصل یكصد و شانزدهم) ـ نامزده ای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً اعلام كنند، نحوة برگزاری انتخاب رئیس جمهور را قانون معین می كند.
لطفاً گلدانهارا برای گرفتن رأی نزد دوستان ببرید.
(اخذ رأی به عمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجة اخذ رأی را اعلام می كنم، عده حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و چهار نفر، تعدا كل آراء شصت و چهار رأی، آراء موافق پنجاه و نه رأی، آراء مخالف چهار رأی، آراء ممتنع یك رأی، تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).


۴ـ ورود هیأت فلسطینی و چند سخنرانی به این مناسبت (در ساعت شانزده هیأت فلسطینی كه در میان آنها هانی الحسن نماینده دفتر سازمان آزادی بخش فلسطین و ابوجهاد رهبر عملیات نظامی الفتح دیده می شدند همراه با دكتر یزدی وزیر امور خارجه ایران به جلسه وارد شدند.)
نایب رئیس (بهشتی) ـ ما در این لحظه میزان مهمانهای عزیزی از ملت برادر و عزیز فلسطین هستیم و نیم ساعتی از وقت جلسه را برای پذیرائی از این مهمانهای عزیزمان اختصاص می دهیم برادرمان آقای ابوجهاد فرمانده عالی نیروهای فلسطینی و آقای هانی الحسن و دوستان دیگر تشریف آورده اند اول به آنها خیرمقدم می گوئیم.
(در این هنگام هیأت رئیسه به طرف آنان آمده و خوش آمد گفتند و آیت الله منتظری رئیس مجلس بررسی نهائی قانون اساسی پشت تریبون رفتند.)
آیت الله منتظری ـ اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم.
سلام بر ابوجهاد كه به حق ابوجهاد مكنی شده اند.
سلام ما بر همه برادران و خواهران فلسطینی، سلام ما بر رهبر فلسطین برادر ابوعمار، سلام ما بر همه برادران و خواهران فلسطینی كه در اسرائیل در زندان و تحت شكنجه بسر می برند من از طرف همه نمایندگان مجلس بررسی قانون اساسی به جناب آقای ابوجهاد برادرمان و سایر برادران فلسطینی كه در مجلس بررسی تشریف آورده اند خیرمقدم می گویم، به مجلس ما خوش آمدید، به ایران ما كه منزل خودتان است خوش آمدید.
همبستگی ملت ایران با برادران فلسطینی تازگی ندارد همان وقتی كه ملت ایران تحت ظلم دولت طاغوتی محمدرضا بود هر چند آن دولت به اسرائیل كمك می كرد اما دلهای ملت ایران برای برادران فلسطینی میطپید.
من شخصاً به یاد دارم هنگامی كه در زندان بودم با اینكه برادران و خواهران ما در شهرهای ایران به شهادت می رساندند ولی اخبار لبنان و فلسطین كه به ما می رسید همه ما را ناراحت می كرد و به فكر برادران و خواهران بودیم الان هم توجه دارند كه برای اعلام همبستگی نسبت به برادران و خواهران فلسطینی كه در زندانهای اسرائیل در حال اعتصاب غذا هستند دانشجویان دانشگاه های ایران اعلام روزه سیاسی كرده اند و امروز از قم به من تلفن كردند كه حوزه علمیه قم و بازاریهای قم همه روزه گرفته اند و همه در دانشكده علوم اقتصادی و سیاسی قم مجتمع شده اند به عنوان تحصن برای اعتراض به این عمل دولت اسرائیل غاصب كه حقوق برادران فلسطینی ما را نادیده می گیرد، البته همة ما این گناه را بالاتر از اسرائیل می دانیم.
اسرائیل یكی از ایادی امپریالیزم آمریكا است كه آنها همه منافع كشورهای جهان سوم را می خواهند در اختیار داشته باشند، اسرائیل طفل نامشروع دولت آمریكا است.
امیدوارم ان شاء الله همین طور كه ملت ایران در اثر ایمان و استقامت در اثر همبستگی و اتحاد همه اقشار و در اثر رهبری صحیح رهبر بزرگ ما حضرت آیت الله العظمی امام خمینی به پیروزی رسید ملت فلسطین هم در اثر همبستگی كه می دانیم دارند و در اثر ایمان و تقوا و همبستگی با اسلام و رهبری صحیح رهبران بزرگ همچون آقای ابوعمار و آقای ابوجهاد و سایر رهبران به پیروزی كامل برسند و فلسطین و مسجدالاقصی كه قبله اول مسلمین است از دست اسرائیل غاصب نجات پیدا كند.
من یك تذكر هم به همه برادران و خواهرانی كه ممكن است صدای من را بشنوند می دهم و آن اینكه به ملت فلسطین و سایر برادرانی كه در حال جهاد و مبارزه هستند به هر نحوی كه هست باید كمك كرد، كمكهای معنوی بجای خود، اما اقسام كمكها باید باشد برای اینكه اگر یك مسلمان در اقصی نقاط عالم گرفتاری داشته باشد (هر نحو گرفتاری) برادران دیگر در هر جا باشند به مقدار وسعت و امكان خودشان لازمست به آنها كمك كنند «المؤمنون اخوة المسلمون اخوه» همه با هم بالاخره برادریم، امیدواریم ان شاء الله یك روزی جشن پیروزی برادران فلسطینی را در فلسطین و در مسجد الاقصی بگیریم و شركت كنیم.
به امید پیروزی همه مسلمین و همه مستضعفین جهان.
والسلام علیكم و رحمة الله و بركاته.
مترجم ـ الاخ ابوجهاد، الاخوة المرافقون، سلامی و سلام الشعب الایرانی البطل و سلام زملائی فی هذا المجلس و سلام قائدالثورة الاسلامیة المظفرة علیكم اخوتنا فی الجهاد و اخوتنافی النضال یطب لی باسمی و باسم اعضاء مجلس الخبراء، المكلف بالتصویب علی دستورالجمهوریة الاسلامیة الایرانیة ان ارحب بكم بیننا.
انكم فی بیوتكم، انتم فی بلدكم ایران، بلد فلسطین، ثورتكم ثورتنا مبادئكم مبادئنا و قضیتكم قضیتنا اننا نعرف ان الشاه كان یساعد اسرائیل ولكن الشعب الایرانی كله كان مع الثورة الفلسطینیة و انا حین كنت فی السجن كان قلبی ینبض بحبكم و كان اخوتنا فی السجن یتلقون اخباركم بكل رحابة صدر، انتصاركم كان انتصارا لنا جمیعاً و الیوم، حیث یضرب عن الطعام المعتقلون السیاسیون فی سجون اسرائیل فان الشعب الایرانی متمثلاً فی فئات ثوریة كثیرة من طلاب الجامعات و غیرهم اعلنوالصوم السیاسیی تضامناً مع المعتقلین السیاسیین فی سجون اسرائیل و لقد جاءنی هذا الصباح خبر مفاده ان طلاب الحوزة العلمیة فی مدینة قم المقدسة هم و بقیة الفئات ایضاً قد اعلنواالصوم السیاسی وانهم سیجتمعون فی كلیة الاقتصاد و العلوم السیاسیة احتجاجا علی ما یتلقاء اخوتنا الفلسطینیون فی سجون اسرائیل من التعذیب و الحرمان.
ایها الاخوة المناضلون اننا نعرف ان وراء اسرائیل الامبریالیة الامریكیة.
فاسرائیل مولود غیر شرعی للولایات المتحدة الامریكیة التی ترید استعمار العالم الثالث، ولكن بالاعتماد علی الله و كما انتصرت الثورةالاسلامیة فی ایران بقیادة سماحة آیة الله العظمی الامام الخمینی ادام الله ظله و بوحدة كلمة الشعب فاننا نرجو ان تنتصر الثورة الفلسطییة بقیادة ابی عمار و قیادة ابی جهاد و بقیة الاخوة الفلسطینیین، الحكمة عن طریق اتباع القیادة وعن طریق وحدة الشعب الفلسطینی، و ان تتحرر اولی القبلتین و ارض النبوات فلسطین وارجو ان تحتفل فی یوم ما بتحریر فلسطین فی المسجد الاقصی و هنا یجب ان اذكر من یسمع كلامنی ان علی كافة الشعوب ان تساعد الشعب الفلسطینی بكل انواع المساعدة لان النبی الاكرم صلی الله علیه و آله و سلم كان یقول «المؤمنون كالجسد الواحد اذا اشتكی منه عضو تداعی له سائر الاعضاء بالسهر والحمی» و القرآن الكریم یقول «انما المؤمنون اخوة» و هكذا فان من واجب كل الشعوب ان تساعد الشعوب المناضلة المؤمنة و فی الختام ارحب بكم مرة اخری.
والسلام علیكم و رحمة الله و بركاته.
نایب رئیس ] بهشتی [ ـ الاخ ابوجهاد.
ابوجهاد ـ
بسم الله الرحمن الرحیم
.
والصلاة والسلام علی سیدنا محمد سیدالانبیاء و المرسلین.
الاخ رئیس المجلس، الاخوة الاعضاء انه لشرف عظیم لناالیوم ان نقف لنتحدث الی مجلس الخبراء فی جمهوریة ایران الاسلامیة، ناقلاً الیكم تحیات الاخ ابوعمار والاخوة المجاهدین من قیادة فتح و منظمة التحریر الفلسطینیة و اخوانهم و ابناء شعبهم الذین یعیشون فی الارض فلسطین و حول المسجد الاقصی.
و فی الحقیقة كانت تتدافع الافكار و نحن ندخل الی هذا المجلس، نتذكر قول الله تعالی «قل اللهم مالك الملك توتی الملك من تشاء و تنزع الملك ممن تشاء و تعزمن تشاء و تذل من تشاء بیدك الخیر انك علی كل شیٌ قدیر» و قوله تعالی «و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین».
تذكرنا كل احداث الثورة الابرانیة التی وقفت تواجه طغیان الشاه فی السنوات الماضیة و تعذب ابناء هذا الشعب كما تعذب ایضاالشعب الفلسطینی علی ایدی الطغاة الاسرائیلیین لقد كتب الله لكم النصروانتصرتم علی الطغیان و ان الطغیان و ان الشعب الفلسطینی ینتظر علی الطریق نصراجدیداً ان شاء الله.
عندما ما كان یواجه الشعب الفلسطینی مؤامرة كامب دیفید و یواجه المؤامرات السیاسیة علی قضیته و یحكم الاعداء (الحصار) حول هذا الشعب و حول قضیة هذا الشعب یریدون ان تضعفوها اذا بنا نلمح نصركم یأتی من بعید لیحطم الحصار و كان هذا نصراً من عندالله.
ولقد قال العدو الاسرائیلی و ناقشت قیاداته اثر هذه الثورة علیه و عبرفی تقاریره كلها ان اسرائیل كانت اكثر التضررین من هذه الثورة، نعم لقد تضررت اسرائیل لان ثورتكم و جهت ضربة الی الامبریالیة الامریكیة و الی قاعدتها الرئیسیة اسرائیل و لقد حملت ثورتكم معهاد روساً كثیرة اهمها ان الانسا المسلم المسلح باید یولوجیة، قادر علی ان تجعله یستشهدوبدون تردد، ذلك الانسان اذا ما اصبح جزء من تنظیم جماهیری و اسع فانه یكون قادراً حتی بدون سلاح ان یهزم بعقیدته اكبر قوة طاغوتیة مسلحة، لقداعادت هذه الثورة الی قلوبنا القناعة المطللقة با كلمة «الله اكبر» لیست كلمة تقال و انماهی حقیقة ادید ملموسة، لیس هناك شییء علی هذه الارض اكبر من خالقه، بل و اكثر من ذلك فان الشعب الایرانی العظیم تحت قیادة قائده الفذ آیة الله الخمینی قداعاد تذكیر العالم الاسلامی با «الله اكبر» تعنی اه لایجو ظلم علی هذه الارض الاویقهر و ینتهی، تعنی انه لایوجد باطل علی هذه الارض الاوسیزول ،تعنی انه لایوجد طاغوت الا وسیسحق، و ان المستضعفین سوف یكتب الله لهم النصر.
لقد اخترتم طریقكم بعد ان حققتم النصر، وثقواایها الاخوة ان العالم اجمع یراقب ویتابع ما یجری عند كم حتی مایجری فی هذه القاعة، و ان كان المستضعفین ینتظرون ان شاء الله ان تضعوا السیاسة والنصوص التی تؤدی الی وحدته والی الدفع بهم الی طریق النصر ان شاء الله.
و اكثر الناس متابعة لخطواتكم و انتصاراتكم هوذلك الشعب الذی یعانی تحت الاحتلال الاسرائیلی، الشعب الفلسطینی حول المسجد الاقصی و الحر الابراهیمی فی الخلیل، هؤلاء المؤمنون یتطلعون دائما مباركین انتصاركم الی الیوم الذی ندق فیه الابواب علیهم فاتحین ان شاء الله نحمل لهم بشائرالنصر، و من اولئك اخوانه الذین فی السجون و المعتقلات، هؤلاء الذین یعانون الكثیر والذین سیرفحون ولاشك و یقدرون هذه الوقفة من اخوانهم فی المجامعات و منكم و من ابناء الشعب الایرای الی جانبهم، ان هذا سیعطیهم مدا و دفعامعنویا فی نضالهم لمواجهة التحدی و مواجهةالعزات و السجانین ولذك ان شاء الله سوف تحمل لهم هذه ایضا بیارق الامل وسوف تحمل لهم علائم التأكید علی انهم لیسوا وحیدین وان نصرهم قریب.
ان هذا الشعب الذی یواجه الاضطهاد الاسرائیلی من جنود الاحتلال و ان هذا الشعب الذی بعیش فی القدس و حول القدس فی الاراضی المحتلة، ان هذا الشعب الذی یعیش فی مخیمات الاجئین والذی یتعرض لعدوان الجیش الاسرائیلی الغازی.
الذی یقصف معسكراته و ید مرقری ابناء شعب لبنان فی الجنوب اللبنانی، هذالشعب و اخوانهم فی الجنوب اللبنانی لن تقلل عزیمتهم هذه الموجات من الاعتداءات الاسرائیلیة بل انهم یقفون باملهم، یقفون بایماهم لمواجهة هذه الاعتداءات والصبر علیها والصمودفی وجه ها و مواجهة كل نتائجها.
و منذابداً هذاالشعب نضاله تقف الموأمرت علیه لم تتوقف الاعتداءات علی مراكزه و قراهومدنه، بلاستمرتازدادت یومابعد یوم، موأمرات من العدو الاسرائیلی و احیانا موأمرات من الاشقاء كا یواجه ها هذا الشعب بصبرو الم، و انهذا الشعب و هویاجه هذه الاعتداءات یثقبانه سیخرج من هذه المحنة و سیحقق النصر ان شاء الله.
وفیالاشهرالاخیرة ركزهذالعد وعدوانه علیالجنوباللبنانی، ماذایهدفمن هذاالعدوان انه یهدف الی تحطیمارادة اولئك الصامدین فی الجنوب انه یهدف الی بذرالشقاق بین الفلسطینیین واللبنانیین فی الجنوب، ولكنارادةالشعب اقوی، والحمدالله واجهواذلكبصبر و مزیدمنالالتحام.
لقد كانت وحدة الشعبالفلسطیی مع الشعباللبنانی من الجنوبواخوانناالشیعة، كانت هذه الوحدة اقوی سلاح واجهنافیه كل الهجماتالماضیة، والیومیحاولالعدوباستمراراعتداءاته ان یثیرالشقاق ولكننا نصر من خلالالتعاونوالاتحاد معاً علی تخطی هذه العقبات.
والحمدللّه اننانسیر فی هذا الطریق واننانتطلع دائما الی ان نواجه الاعتداءات باستمرار بهذا الموقف الواحد الموحد.
هذه الوحدة هی التی حمتالجنوب فی الفترة الماضیة عند ماجری الاعتداء الواسع علی الجنوب اللبنانی و استطاع المقاتلون ان یواجهوا هذا العدوا الشرسثمانیة ایامبلیالیها، قاتلوا هذا العدوالذی كان یرید ان ینهی المعركة فی ساعات لیضع كلالمقاتلین اسری بین یدیه، ولكنالشعب بصموده التحامه بالمقاتلین استطاع ا یواجه هذا العدان و ان یرده علی اعقابه.
انالعدوالصهیونی یهمه مناطق الجنوباللبنانی و خاصة لانفیها میاه اللیطانی وهو الا یقیم مشاریعه فی صحراء النقب یتطلع الی المیاه و یركزاعتداء اته علی مناطق المیاه و لذلك یتطلع الی منطقة اللیطای یرید ان یضع یده علیها حتی یزود بحیرة طبریه التی انخفض منسوبها، بزودا بالمیاه التی یحتاج الیها.
واذاوصل الاسرائیلیون لاسمحالله الی منابع اللیطانی معنی ذلك اه زود مشاریعه التی یرید انیروی بها صحراء النقب بمایحتاجمنالمیاه، واذاصمدا منعناهفان ذلك یعی جفاف مشروعاته التی خطط لها منذثلاث سنوات لزیادة كفاءة و مزروعات تلك الصحراء ان كید العدو سیردالی نحره انشاءالله وانه یریدان یشغل منظمةالتحریرالفلسطینیة عن هدفهاالاساسی باستمرارنضا لها فی داخل الارض المحتلة و ان الشعب الصامد هناك كل یوم یقوم بعلمیةعسكریة فی عمق العدو و هویؤثر علی وجوده بضرباته، ویمنعالهجرة یهز كیان العدوالاقتصادی والسیاسی، ویحرز شعبنا بعذالك فی تحركه السیاسی انتصارات كبیرة.
عند ما جاء وا بمؤامرة كامب دیفید ارادوا ان یجدوا بعض الناس الذین یؤیدون مشروع الحكم الذاتی الذی جاءت به مؤامرة كامب دیفید، ولكن الحمدللّه ایمانالشعب كانقویابریه و قویا بقضیته ولذك استطاع هذاالشعب ان یكون فی موقف موحدو ان یقول للجمیع امام العالم اجمع لا، لن یقف واحد خلف هذاالشعب ان یكون فی موقف موحدو ا یقول للجمیع امام العالم اجمع لا، لن یقف واحد خلف هذاالمشروع ولن یرضی واحد بهذاالمشروع، و من اجل ذلك خرج زیر خارجیة الولایاتالمتحدةالامریكیة بعد آخر زیارة له الی الارض المحتلة، خرج الی اروبا لیعلن امام وزراء خارجیة اروبا لم نجد فی كل فلسطین لافی الضفةالمغربیة ولا فی قطاع غزة رجلا واحدا یمكن ان یتعاون معنا فی مشروع الحكم الذاتی الذی عرضناه.
واعلن شعبنا فیالارض المحتلة انه یلتف حول منظمةالتحریرالفلسطینیة فاعطاها ذلك دفعا سیاسیاقویا، كذلك احرزت هذه المنظمة انتصاراتها ایضاً فی الساحةالسیاسیة فی كل اطراف العالم.
ایها الاخوة ان ثورتكم، و شعب فلسطین یناضل، تعطیه دفعا قویا و شحنات من الایمان اقوی ولذلك نحن وشعبنا هناك یتطلع الی وقفتكم دائما الی جانبه واننالنثق انكم بایمانكم، بقلوبكم، بحماسكم، كل شعبكم یقف الی جانب هذا الشعب الذی یواجه العدوان و انه یثق ان النصر انشاءالله قریبا و سوف یتحقق النصرو تزول موجباتالضلال التی حلت فوق فلسطین لیشرقالنور نورالایمان انشاءالله و تشع منالمسجدالاقصی انوارالنصر و انوارالایمان من جدید باذن الله.
حیاكم الله والسلام علیكم و رحمةالله و بركاته.
نایب رئیس (بهشتی) ـ الاخ ابوجهاد.
ابوجهاد ـ مترجم ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
برادر رئیس مجلس خبرگان، برادران اعضای مجلس خبرگان بزرگترین افتخار ما است كه امروز میهمان شما هستیم من از طرف برادر ابوعمار و از طرف كلیه برادران مجاهد خود از رهبران سازمان الفتح و سازمان آزادیبخش فلسطین درود كلیه برادران و كلیه مردم فلسطین را به شما می فرستم.
مردم فلسطینی كه اكنون در سرزمین فلسطین زیر سلطه اسرائیل زندگی می كنند.
ما همیشه به یاد گفتار خدا هستیم كه فرمود: «قل اللهم مالك الملك تؤتی الملك من تشاء و تنزع الملك ممن تشاء و تعزمن تشاء و تذل من تشاء بیدك الخیر انك علی كل شیء قدیر» همچنین آیة دیگر كه می فرماید: «و نرید ان نمن علی الذین الستضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة نجعلهم الوارثین».
ما به یاد داریم تمام سرگذشت این انقلاب و سیر تاریخی این انقلاب را، روزهائی كه مردم ستمدیدة ایران با ظلم و طغیان شاه روبرو شدند و این مردم در برابر شكنجه های وحشیانه شاه بودند همانگونه كه مردم فلسطین اكنون با شكنجه های وحشیانه اسرائیل روبرو هستند.
خدا برای شما پیروزی و نصر در برابر طاغوت عرصه كرد اما مردم فلسطین اكنون منتظر پیروزی دیگر هستند.
ما وقتی در برابر توطئه های كمپ دیوید و توطئه های دشمن مرتب روبرو بودیم و حصارهای سیاسی از طرف دشمن به ما تنگتر می شد پیروزی شما یك راهگشائی برای ما بود كه این حلقه حصار را درهم شكست.
مقامات رهبری اسرائیل در تحلیل و بررسهائی كه پس از پیروزی انقلاب داشتند به این نتیجه رسیدند و این را در گزارشات خود گفتند كه بزرگترین ضربه ای كه در منطقه خوردند خود اسرائیل بود چرا كه این پیروزی انقلاب اسلامی ایران بزرگترین ضربه را به امپریالیسم آمریكا و اسرائیل كه دست آمریكا در منطقه هست، زد.
پیروزی انقلاب اسلامی ایران این حقیقت را به ما نشان داد كه اگر انسان مسلح به یك ایدئولوژی و اعتقاد باشد می تواند بدون اسلحه بر دشمن خود پیروز شود می تواند بر طغیانی كه بر او مسلط است پیروز شود انقلابی كه مرتب رهبر حكیم ایران تكرار می كرد كه با «الله اكبر» پیروز شد الله اكبری كه به تمام جهان اسلام ثابت كرد، یعنی پیروزی حق برباطل یعنی پیروزی مردم بر طاغوت یعنی در نتیجه پیروزی مستضعفین بر مستكبرین بود.
تمام جهان اكنون به ایران و به تمام سیر تحولات ایران مینگرند، تمام مستضعفین اكنون منتظر قانون و سیاست كلی كشور هستند آنها حتی از جریانات دقیق این مجلس باخبرند.
و بیشتر از همه منتظران اخبار ایران، مردم ستمدیده فلسطین هستند مردمی كه در زیریوغ ضربات اسرائیل زندگی می كنند بیشتر مردمی كه در زندانهای اسرائیل هستند آنها منتظر پیروزیهای پی در پی شما در ایران می باشند آنها تشكر می كنند از موضعگیری سیاسی و از روزه سیاسی كه در ایران شروع كرده اید آنها با این كار شما امید دیگری و جای دیگری از این كار پیدا می كنند و یك امید تازه ای برای آنها پیدا می شود.
این مردمی كه اكنون در خیمه گاه های فلسطین، مردمی كه زیر ضربات شدید اسرائیل زندگی می كنند مردمی كه زیر بمباران هواپیماهای اسرائیل زندگی می كنند همچنین برادران آنها در جنوب لبنان تمام آنها با صبر و استقامت در برابر حملات وحشیانه اسرائیل استقامت می كنند و آنها باایمان و صبر منتظر هستند تا پیروز بشوند.
از زمانی كه این ملت شروع به مبارزه كرد توطئه های دشمن شروع شد توطئه هائی كه از دوست و دشمن برای او می سازند اما او با دلی پرقدرت و ایمان در برابر آنها مبارزه می كند و او به امید پیروزی است.
و در مدت اخیر كه اسرائیل حملات شدید خود را بر جنوب لبنان تمركز می دهد هدف او این است كه استقامت و صبر را در هم بشكند و ایجاد اختلاف و تفرقه بین برادران فلسطینی و لبنانی بكند اما او نمی تواند و اراده ملت قویتر است.
از اول اتحاد و وحدت بین مردم فلسطین و لبنان بود و این قویترین سلاحی است كه ما در برابر حمله های اسرائیل داریم.
اسرائیل می خواهد كه این اتحاد را در هم بشكند و ایجاد اختلاف و تفرقه بكند اما ما اصرار می كنیم و بر آن هستیم كه این اتحاد باشد.
همین اتحاد بود كه حمله شدید مدتی قبل به جنوب لبنان را درهم شكست و آن نظر اسرائیل را كه می خواست در چند ساعت جنوب لبنان را اشغال كند با ایستادگی هشت شبانه روز مردم مباررز فلسطین و جنوب لبنان نقشه او خنثی گردید.
هدف اساسی اسرائیل از حملات به جنوب لبنان این است كه به سرچشمة رود لیطانی برسد تا مسیر آب رود لیطانی را از جنوب لبنان به طرف دریاچه طبریه واریز كند و هدف او از این آبیاری مناطق سرزمین اشغال شده و صحرای نقب است.
و اگر اسرائیل توانست به این برنامه خود یعنی سرچشمه آب رود لیطانی برسد یعنی اینكه برنامه های سه ساله آبیاری منطقه سرزمینهای اشغال شده جامه عمل می پوشد اما ما باید جلو این نقشه دشمن را بگیریم.
هدف اساسی اسرائیل وارد ساختن ضربات مرتب به ملت فلسطین و مبارزان فلسطین است تا این كه از هدف اساسی خود یعنی از بین بردن اسرائیل جلوگیری كنند هدف او مشغول كردن مبارزان فلسطین است اما بحمدالله مبارزان فلسطین روزی نیست كه یك عمل نظامی در داخل سرزمین اشغال شده انجام ندهند آنها هدفشان محدود ساختن فعالیتهای سیاسی و تحرك سیاسی فلسطینیها است خصوصاً پس از اینكه توطئه كمپ دیوید خنثی شد و آنها نتوانستند حتی یك نفر از فلسطینیها را خصوصاً در سرزمین اشغال شده به پشتیبانی از طرح خودمختاری فلسطین پیدا كنند و حتی وزیر امور خارجه آمریكا در اروپا پس از سفر اخیر اسرائیل گفت ما حتی یك فلسطینی را در خود فسلطین پیدا نكردیم كه پیشتیبان طرح خودمختاری فلسطین باشد.
همچنین ملت فلسطین پشتیبانی خود را از سازمان آزادیبخش فلسطین اعلام كرد و این سبب شد كه سازمان آزاد یبخش فلسطین پیروزیهای سیاسی خود را در سطح جهان گسترش بدهد.
مردم فلسطین منتظر پشتیبانی و انقلاب شما هستند آنها با این پشتیبانی اراده و عزم خود را افزایش می دهند آنها منتظر پیروزی و انقلاب خودشان هستند خصوصاً زمانی كه انقلاب ایران پشتیبان آنها است.
آنها امید دارند روزی كه بیت المقدس آزاد شود و مركز نور و ایمان شود و مركز آزادی تا زمانی كه این ظلم و طغیان شكست بخورد و مردم ستمدیده پیروز شوند.
حیاكم الله و السلام علیكم و رحمة الله و بركاته.
نایب رئیس (بهشتی) ـ ملت عزیز ایران، خوشوقتیم كه در اثنای انجام وظیفه خطیر بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این توفیق را پیدا كردیم كه در این ساختمان كه یكروزی پایگاه دشمنان اسلام و امت اسلام و دشمنان فلسطین و خلق مبارز فلسطین بود، از گروهی از پیشگامان و مجاهدان پیشتاز فلسطین پذیرائی كنیم.
به نمایندگی از شما ملتی كه همیشه عشق خودتان را به فلسطین، آرمان فلسطین و آزاد كردن سرزمین فلسطین، سرزمین مسجدالاقصی، ابراز كرده اید، خیرمقدم می گوئیم.
خوب به یادم می آید كه نزدیك به بیش از سی سال پیش بود كه در ایران به رهبری روحانیت مبارز و متعهد ایران تظاهرات عظیمی علیه اشغال سرزمین فلسطین برپا شد و از همان روز ملت ما خودش را شریك ملت فلسطین در همه رنجها و محرومیتها می دید، و باور كنید حتی آن موقع هم، در آن شرایطی كه زمینه مقدمات نهضت عظیم ملی نفت در ایران فراهم می شد، ما باور نمی كردیم كه یك روز در چنین بنائی میزبان برادران فلسطینیمان باشیم.
برای ما موجب بسی خوشحال است و آرزو می كنیم كه دیری نپاید كه در اینجا و در همه سرزمینهای اسلام جشن آزادی فلسطین و پیروزی خلق مبارز فلسطین را بر دشمن دژخیمش برپا كنیم.
ان شاء الله.
(نمایندگان ـ ان اشاء الله) صدوقی ـ نهضت مردم ایران درسی سال قبل به رهبری روحانیت مبارز مخصوصاً آیت الله كاشانی بود و خوب است در اینجا هم اسمی از آن مرد بزرگ برده شود چون همكاریهای بسیار ارزنده ای برای ملت ما انجام داد.
همچنین خوب است كه از حضرت امام موسی صدرهم كه بیش از یك سال است او را مخفی و پنهان كرده اند، نامی برده شود و از او تجلیلی به عمل آید.
نایب رئیس (بهشتی) ـ هر دو را جنابعالی بیان فرمودید و مطالب ما را با بیان خودتان تكمیل فرمودید، متشكریم.
آقای كیاوش بفرمائید.
كیاوش ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
موقع را مغتنم میشمارم و پیشنهاد می كنم كه موافقت بفرمائید مجلس بررسی قانون اساسی نیز مثل سایر برادران دانشگاهی و حوزه علمیه قم برای اعلام همبستگی و تفهیم كلمه توحید به جهان و اعلام همبستگی با كلیة برادران فلسطینی علی الخصوص برادرانی كه در زیر شكنجه های دژخیمان صهیونیسم هستند، فردا را روزه اعلام بدارید.
صدوقی ـ عرض كنم كه روزة ما باید به طریق دیگری باشد روزة ما این است كه كمك كنیم هر چه زودتر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به تصویب برسد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای كیاوش می فرمایند مانعةالجمع هم نیست.
با اجازه دوستان از برادران فلسطینی خدا حافظی می كنیم.
(در این موقع اعضاء هیأت رئیسه به نمایندگی از همة نمایندگان مجلس خبرگان، با هیأت فلسطینی كه در جلسه علنی حضور یافته بودند، خداحافظی كردند.)


۵ـ طرح و تصویب اصل ۹۲ (اصل یكصد و هفدهم) نایب رئیس (بهشتی) ـ خوب، كارمان را ادامه می دهیم اصل ۹۲ مطرح است از آقای آیت خواهش می كنم قرائت بفرمایند.
اصل ۹۲ ـ رئیس جمهور به اكثریت مطلق آراء شركت كنندگان انتخاب می شود ولی هرگاه در دور نخست هیچ یك از نامزدها چنین اكثریتی به دست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رأی گرفته می شود، در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها كه در دور نخست آراء بیشتری داشته اند شركت می كنند، ولی اگر بعضی از نامزده ای دارنده آراء بیشتر، از شركت در انتخابات منصرف شوند از میان بقیه، دو نامزدی برای انتخاب مجدد معرفی می شوند كه در دور نخست بیش از دیگران رأی داشته اند.
صدوقی ـ بحثی ندارد، رأی بگیرید.
نایب رئیس (بهشتی) ـ بلی، گویا همة بحثها راجع به این اصل در جلسه صبح شده است.
آیا مطلب تازه ای دوستان دارند؟ آقای ربانی شیرازی سؤالی داشتید؟ (ربانی شیرازی ـ من مخالفم) مخالفید؟ بسیار خوب، آقای سبحانی سؤالی بود؟ سبحانی ـ اولاً مقید كردن به جمعة هفته بعد شاید از حالا دست آنها را ببندد شاید مقتضیات ایجاب كند كه مثلاً...
(هاشمی نژاد ـ مثلاً روز سه شنبه باشد.)
(خنده نمایندگان) خیر، مثلاً فاصله بیشتری غیر از جمعه هفته بعد لازم باشد، شما هم كه آقای هاشمی نژاد، علم غیب می دانید، این یك مطلب و مطالب دیگر اینكه در عبارت «اگر بعضی از نامزده ای دارندة آراء بیشتر»، مقصود از آن «بعض» یكی از آن دو نفر است؟ همان دو نفری كه رأی بیشتر به دست آوردند؟ این مبهم است و مطلب برای خواننده روشن نیست.
نایب رئیس (بهشتی) ـ توضیح بدهم، راجع به مطلب اولی كه فرمودید، فاصله هر چه كمتر باشد تجربه نشان داده است بهتر است.
بنابراین در اینجا هم حداقل فاصله رعایت شده است، و چون انتخاب رئیس جمهور اهمیت دارد خواسته ایم كه از این جهت تأخیری بوجود نیاید.
و اما اینكه نوشته شد «بعضی از نامزده ای دارندة آراء بیشتر» لازم نیست یكی از آن دو نفر باشد.
ممكن است از یك لیست ده نفری، در این فاصله پنج نفرشان منصرف شوند.
بنابراین می گوئیم از باقیمانده نامزدها، دو نفر اول.
آقای بشارت سؤالی دارید؟ بشارت ـ وقتی كه این دو نفر فرض می كنیم سی درصد از آراء مردم را به خودشان اختصاص داده اند، در حقیقت این دو نفر را نامزد بعدی كرده ایم، بدین ترتیب آیا مردم را ملزم نكرده ایم كه بین این دو نفر یكی را انتخاب كنند؟ این یك نوع اجبار برای مردم نیست؟ اینها كه اینقدر محبوبیت ندارند كه فقط سی درصد آراء مردم را برده اند، چطور ممكن است كه مردم را وادار كنیم كه حتماً یكی از آن دو نفر را انتخاب كنند؟ (نایب رئیس (بهشتی) ـ به هر حال این، از بن بست اجتماعی بهتر است.)
یك عده دیگری را نامزد كنند، شاید اینها اصلاً محبوبیت اجتماعی ندارند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ خوب، اگر نامزده ای بعدی هم به همین سرنوشت دچار شدند چه باید كرد؟ پس بالاخره یك روزی به این مسأله می رسیم.
(بشارت ـ دو سه بار ادامه بدهید تا...)
تا ان شاءالله عمر ملت به انتخابات بگذرد.
آقای دكتر غفوری فرمایشی بود؟ گلزاده غفوری ـ من می خواستم اینجا یك تذكری بدهم.
اولاً امیدواریم كه در نظام جمهوری اسلامی ایران همه مردم مشاركت درامور اجتماعی را یك نوع تكلیف برای خودشان بدانند، ولی از آنجا كه باید در قانون اساسی همه حوادث را پیش بینی كرد و در گذشته هم سوابق تلخی از شركت نكردن مردم در این امور داشته ایم، در اینجا باید یك حداقلی برای آراء مردم در نظر بگیریم.
الان از سی و شش میلیون جمعیت ایران حدود بیست و دو میلیون نفر می توانند در انتخابات شركت كنند و رأی بدهند، یعنی حق رأی دادن دارند.
با این چیزهائی كه در اینجا نوشته شده اگر در بین نامزده ای ریاست جمهوری، یك نفر كه اكثریت مطلق دارد فرض بفرمائید سه یا چهار میلیون رأی داشته باشد، آیا این شخص باز هم برگزیدة همه مردم می تواند باشد؟ بنابراین من پیشنهاد می كنم كه یك حداقل و یك حد نصاب در اینجا گذاشته شود تا رئیس جمهور، مفهوم و مصداق جمهوری و جمهوری اسلامی پیدا كند و رئیس جمهور منتخب همة مردم باشد.
به هر حال من پیشنهاد می كنم كه یك حداقل، مثلاً یك چهارم یا یك پنجم ا زكل كسانی كه حق رأی دارند، در اینجا گنجانیده شود تا خدای ناكرده ما یك روزی را نبینیم كه كسانی به عنوان برگزیده مردم معرفی شده اند كه واقعاً رأی اكثریت مردم را نداشته باشند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای دكتر غفوری، اگر این مقدار حداقل كه شما می فرمائید باز هم به دست نیامد، آنوقت تكلیف مملكت چه می شود؟ گلزاده غفوری ـ آنوقت معلوم می شود كه رضایت عمومی حاصل نشده و باید یك فكر اساسی كرد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ مملكت همین طور بلاتكلیف بماند تا یك فكری بكنیم؟ گلزاده غفوری ـ مقصود این است كه به این موضوع توجه داشته باشید و یك فكری برایش بكنید.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای یزدی فرمایشی دارید؟ یزدی ـ چون كلمه «نامزدها» زیاد تكرار شده، اگر در عبارت «ولی اگر بعضی از نامزده ای دارنده آراء بیشتر» بنویسیم «ولی اگر بعضی از آنان...
» این هم مطلب را تمام می كند و هم این كلمه كمتر تكرار شده است.
نایب رئیس (بهشتی) ـ شاید این تكرار به استحكام بیشتر بیارزد.
آقای فاتحی؟ فاتحی ـ در اینجا آمده است كه اگر بعضی از نامزده ای دارنده آراء بیشتر از شركت در انتخابات منصرف شوند در اینصورت از بین نامزده ای دو نفری كه رأی بیشتری دارند به مردم اجازه می دهیم كه به آنها رأی بدهند ولی شاید عده ای از مردم تجدید نظر كرده باشند و در انتخاب مجدد به نامزده ای دیگری غیر از این دو نفر رأی بدهند و اتفاقاً رأی بیشتر هم به دست بیاورند بنابراین مقید كردن مردم به این كه حتماً به این دو نفر از نامزدها رأی بدهند جنبه شرعی ندارد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای ربانی شیرازی به عنوان مخالف بفرمائید صحبت كنید.
ربانی شیرازی ـ مطلبی را كه آقای دكتر غفوری بیان فرمودند همان مطلبی بود كه من می خواستم عرض كنم و گفتار ایشان مستغنی است از آنكه من مطلبی را بیان كنم مضافاً به اینكه وقتی كه ما رئیس جمهوری را با آراء مردم انتخاب می كنیم معنایش این است كه خواسته مردم برآورده شود و رئیس جمهوری پشتوانه مردمی داشته باشد.
اگر چنانچه درصد آراء كم شد به قسمی كه مورد اعتماد اكثریت مردم نبود، این رئیس جمهور برای مردم، رئیس جمهور نمی شود.
باید برای چنین بن بستی فكری كرد و حدنصابی دارد كه اگر به آن حدنصاب رسید آن شخص رئیس جمهور است و اگر چنانچه به آن حد نصاب نرسید آنوقت باید یك فكر و چارهای اندیشید.
نایب رئیس (بهشتی) ـ ما كه نمی توانیم مجلس را معطل كنیم.
آقای دكتر غفوری حدود دو هفته قبل این مطلب را در جلسه مطرح كردند و لازم بود در این مدت دو هفته خودشان هم آن فكر و چاره را می گفتند.
(گلزاده غفوری ـ ما طرح می دهیم، كسی نمی خواند و كسی هم نمی پرسد.)
آقای منتظری بفرمائید.
رئیس منتظری ـ همانطوری كه صبح گفتم تا عبارت اینجا مبهم و ناقص است، برای اینكه اینجا كه آمده است «در دور نخست آراء بیشتری داشته اند شركت می كنند» صریح نیست كه مقصود كسی است كه اكثریت مطلق دارد یا اكثریت نسبی؟ پس باید بنویسیم «كسی كه اكثریت مطلق پیدا كند رئیس جمهور خواهد بود».
قرشی ـ راجع به اكثریت مطلق و اینكه هیچیك از نامزدها چنین اكثریتی به دست نیاورد، توضیح بفرمائید.
نایب رئیس (بهشتی) ـ توضیحش این است كه اگر ده نفر ریاست جمهوری هستند انتخابات برگزار می شود، چهارده میلیون نفر رأی می دهند، نفر اول هفت میلیون و یك رأی می آورد، در اینجا انتخابات تمام است چون این یك نفر از چهارده میلیون رأی، اكثریت مطلق به دست آورده است زیرا نصف به علاوه یك كل آراء را دارد.
پس در این حالت كه چهارده میلیون رأی به نام ده نفر در صندوقها ریخته شده وقتی نفر اول حداقل هفت میلیون و یك رأی داشته باشد، مسأله انتخابات تمام است و او رئیس جمهور است، ولی اگر نفر اول ۶۹۹۹۹۹۹ رأی وی یا حتی درست هفت میلیون رأی آورد و بقیه آراء هم بین دیگران تقسیم شده باشد، در اینجا نفر اول اكثریت نسبی دارد ولی چون اكثریت مطلق ندارد یعنی كل آراء به دست آمده او نصف به علاوه یك نیست در اینجا است كه می گوئیم باید از فرمول دوم استفاده كرد.
یعنی مجدداً انتخابات را برگزار می كنیم و نفر اول و دومی كه بیش از دیگران رأی آورده اند، معین می شوند و مردم فقط به یكی از این دو نفر رأی می دهند و هر كدام رأی بیشتری آورد خودبخود اكثریت مطلق خواهد داشت و او به عنوان رئیس جمهور معرفی می شود.
موسوی تبریزی ـ مطلبی را كه آقای دكتر غفوری فرمودند كه ممكن است روزی كار بجائی برسد كه فقط دو سه میلیون نفر در انتخابات شركت كنند و رئیس جمهور با رأی این دو، سه میلیون نفر انتخاب شود، آنوقت معلوم می شود كه مردم نظام جمهوری اسلامی را نخواستند و قبول ندارند، یعنی باید اصلاً به فكر یك نظام جدید باشند.
ربانی شیرازی ـ این معنایش این نیست كه جمهوری را قبول ندارند، بلكه كاندیداها را قبول ندارند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای عرب سؤالی بود؟ عرب ـ من یك پیشنهاد اصلاح عبارتی دارم یعنی در صدر ماده باید نوشته شود «رئیس جمهور با اكثریت مطلق آراء...
» و اصلاح دیگر اینكه در آنجا كه نوشته اید «روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رأی گرفته می شود» بنویسیم «احذ رأی می شود».
نایب رئیس (بهشتی) ـ بسیار خوب، آقای فوزی فرمایشی دارید؟ فوزی ـ به نظرم اكثریت مطلق آراء فایده ای در انتخاب رئیس جمهور از حیث كثرت آراء ندارد زیرا بالفرض اگر در دفعه اول با هفت میلیون رأی اكثریت مطلق به دست نیاورد، و در دفعة دوم مثلاً با سه میلیون رأی اكثریت مطلق را دارا باشد، لازم می آید با هفت میلیون رأی برنده نباشد ولی با سه میلیون رأی برنده شده باشد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ صبح هم این مطلب را فرمودید و عرض شد كه این احتمال بسیار ضعیف است و معمولاً به عكس آنچه فرمودید هست.
چون وقتی در دور دوم مردم باید یكی از آن دو نفر را انتخاب كنند وسواس بیشتری به خرج می دهند و معمولاً آراء بیشتری در صندوقها ریخته می شود.
به هر حال همانطوری كه در پیش نویس قبلی هم صاحبنظران پیش بینی كرده بودند و ما هم كم و بیش همان مطلب را در اینجا ذكر كرده ایم چون حالت بن بست برای مملكت بهیچ وجه خوب نیست و بدترین حالتها است، خواسته ایم بدین ترتیب بن بست را شكسته باشیم و اگر ملت می بیند كه واقعاً در شرایطی است كه نمی تواند یك نفر را به عنوان رئیس جمهور انتخاب كند كه مورد اعتماد اكثریت مردم باشد، حتماً یك فكری خواهد كرد.
با اجازه دوستان یك بار دیگر این اصل را برای رأی گیری می خوانم: اصل ۹۲ (اصل یكصد و هفدهم) ـ رئیس جمهور با اكثریت مطلق آراء شركت كنندگان انتخاب می شود، ولی هرگاه در دور نخست هیچیك از نامزدها چنین اكثریتی به دست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رأی گرفته می شود، در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها كه در دور نخست آراء بیشتری داشته اند شركت می كنند، ولی اگر بعضی از نامزده ای دارنده آراء بیشتر، از شركت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نامزدی برای انتخاب مجدد معرفی می شوند كه در دور نخست بیش از دیگران رأی داشته اند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ از آقایان منشیها خواهش می كنم در اخذ و شمارش آراء نظارت بفرمایند.
(اخذ رأی بعمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ عده حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و چهار نفر، تعداد كل آراء شصت و شش رأی (دو رأی بقیه قرعه خارج شد) آراء موافق پنجاه و چهار رأی، آراء مخالف پنج رأی و آراء ممتنع پنج رأی، بنابراین تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).
مكارم شیرازی ـ یك بار دیگر توصیه بفرمائید كه دوستان موقعی كه رأی می دهند توجه داشته باشند كه كارتهای رأی بهم نچسبد و در نتیجه تعداد آراء بیشتر نشود.
یزدی ـ گاهی سهواً این طور می شود، عمداً كسی دو رأی نمی دهد.


۶ـ طرح و تصویب اصل ۹۳ (اصل یكصد و هجدهم) نایب رئیس (بهشتی) ـ از آقای آیت خواهش می كنم اصل بعدی را قرائت بفرمایند.
اصل ۹۳ ـ مسئولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری برعهدة شورای نگهبان و قبل از تشكیل نخستین شورای نگهبان برعهدة انجمن نظارتی است كه قانون تعیین می كند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ فكر می كنم این اصل تكمیل است و چون به حد كافی در جلسه صبح بحث شده است، دیگر بحث ندارد.
ربانی شیرازی ـ فقط یك كلمه «است» را بعد از «شورای نگهبان» اضافه كنید و بعد رأی بگیرید.
صافی ـ در اینجا كه نوشته شده «قانون معین می كند» مقصود چه قانونی است؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ عرض شد و قبل از تشكیل مجلس شورای ملی، قانون شورای انقلاب است و وقتی هم مجلس تشكیل شد بدیهی است كه قوانین را مجلس شورای ملی وضع می كند.
آقای فوزی شما فرمایشی دارید.
فوزی ـ اگر منظور از قانون مصوب مجلس شورای ملی باشد، اشكالی متوجه این اصل است، و الا اشكال مرتفع است.
سبحانی ـ در پیش نویس قبلی انجمن عالی نظارت نوشته شده، چرا آن را تغییر داده اند؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ انجمن نظارت تعبیر مصطلح روز است، به این ترتیب دوستان تذكرات خود را دادند، یك بار دیگر این اصل را برای رأی گیری با ورقه می خوانم: اصل ۹۳ (اصل یكصد و هجدهم) ـ مسئولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری برعهدة شورای نگهبان و قبل از تشكیل شورای نگهبان برعهدة انجمن نظارتی است كه قانون تعیین می كند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ لطفاً گلدانها را برای اخذ رأی نزد دوستان ببرید از آقایان منشیها هم خواهش می كنم در اخذ و شمارش آراء نظارت بفرمائید.
(اخذ رأی بعمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجه رأی گیری، عدة حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و چهار نفر، تعداد كل آراء شصت و پنج رأی (یك رأی اضافی به قید قرعه حذف شد) آراء موافق پنجاه و نه رأی، آراء مخالف یك رأی و آراء ممتنع چهار رأی، بنابراین تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).


۷ـ طرح و تصویب اصل ۹۴ (اصل یكصد و نوزدهم) نایب رئیس (بهشتی) ـ اصل ۹۴ مطرح است البته یك اصلاح عبارتی در آن شده است عنایت بفرمائید با آن اصلاح قرائت می شود.
اصل ۹۴ ـ هر گاه مدت ریاست جمهوری پایان یابد و انتخاب رئیس جمهور جدید به علت اغتشاش كشور ممكن نباشد رئیس جمهور با تصویب مجلس شورای ملی و شورای نگهبان و دیوانعالی كشور و تأیید رهبری برای مدتی محدود كه تعیین خواهند كرد به كار خود ادامه می دهد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ یك پیشنهاد اصلاحی هم من دارم راجع به خود اصل كه اگر دوستان دیگر نگفتند نوبتم كه رسید می گویم.
آقای موسوی تبریزی شما نظری دارید؟ (موسوی تبریزی مخالفم.)
آقای فوزی شما نظری دارید؟ (فوزی ـ مخالفم.)
آقای مكارم شما نظری دارید؟ (مكارم شیرازی ـ بنده پیشنهاد یك اصلاح عبارتی دارم.)
اصلاحتان مطلبی است؟ مكارم شیرازی ـ بله) پس اجازه بفرمائید برای بعد، آقای پرورش نظری دارید؟ (پرورش ـ یك اصلاح مطلبی دارم.)
آقای آیت نظری دارید؟ (آیت ـ بنده مخالفم.)
آقای دكتر قائمی نظری دارید؟ (دكتر قائمی ـ مخالفم.)
آقای قرشی نظری دارید؟ (قرشی ـ این كلمه «دچار اغتشاش» را تبدیل كنید به «در موارد ضرورت.
» بسیار خوب، خود بنده هم پیشنهادی دارم كه اگر دوستان مخالف نگفتند خواهم گفت، آقای بنی صدر نظری دارید؟ (بنی صدر ـ شما در دو مورد چه پیشنهاد داشته باشم و چه اصلاح عبارتی باشد نمی گذارید كه حرف بزنم.)
آقای كیاوش نظری دارید؟ (كیاوش ـ بنده هم اصلاح مطلبی دارم.)
آقای ربانی شیرازی نظری دارید؟ (ربانی شیرازی ـ من نظرم این است كه «در حالت جنگ» اضافه شود.)
در اینجا كسی به عنوان موافق اسم ننوشته است آقای تهرانی نظری دارید؟ (تهرانی ـ اسم بنده را به عنوان موافق بنویسید.)
آقای موسوی به عنوان مخالف بفرمائید.
موسوی تبریزی ـ بسم الله الرحمن الرحیم.
هر گاه مدت ریاست جمهوری پایان یابد (آنطور كه آقای دكتر بهشتی اصلاح فرمودند) و انتخاب رئیس جمهور جدید به علت اغتشاش كشور ممكن نباشد رئیس جمهور با تصویب مجلس الی آخر.
البته یك اشكالی آقای بنی صدر داشتند كه فرمودند و صبح جواب داده شد، اشكال دیگری كه به نظر من می آید این است كه اغتشاش در كشور ممكن است از جانب خود رئیس جمهور باشد، نه از این نظر كه جرمی مرتكب شده است یا مثلاً فرض بفرمائید بگوئیم متهم است اصلاً سوء اداره دارد، سوء سیاست دارد، سوء اداره و سیاست از آن مفاهیمی است كه «یدرك ولا یوصف» اگر اینطور باشد مثل آن مثلی می ماند كه بچهای در بغل مادرش گریه می كرد یك سیاهی آمد گفت نه نه، گریه نكن و نترس بچه، گفتند آقا این بچه از تو می ترسد شما بروید كنار او گریه اش را قطع می كند، بنابراین اگر علت اغتشاش كشور به وسیله رئیس جمهوری باشد آن رئیس جمهور دیگر نباید دوباره رئیس جمهور باشد اگر مدت ریاست جمهوریش پایان یافته باشد باید شورائی مركب از دیوانعالی كشور و یك فرد هم از شورای نگهبان یا اینكه خود رهبر و شورای رهبری در آن مدت این ریاست را عهده دار باشد و امور مملكت را خودش اداره بكند، اگر اینطور باشد دیگر آن رئیس جمهور را نباید بگوئیم بدون انتخابات و بدون اینكه مجوز قانونی داشته باشد مملكت را اداره بكند چون مدت ریاستش هم سرآمده بنابراین شورای رهبری یا یك شورائی كه مركب از دیوانعالی كشور و یا از شورای نگهبانی كه برای قانون اساسی داشتیم از اینها چند نفر مملكت را برای مدت موقتی اداره بكنند تا مملكت آرام بشود بعد انتخابات جدید بكنند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ متشكرم آقای فوزی مطلب دیگری دارید؟ فوزی ـ از یك جهتی بنده با ایشان موافق هستم از جهت دیگری خیر، و آن این است كه در كمیسیون مشترك مطرح شد كه ممكن است یك وقتی رئیس جمهور عملا ایجاد اغتشاش و ناامنی بكند تا ریاستش ادامه پیدا كند، برای رفع این اشكال تأیید رهبری به آن اضافه كردند ولی اضافه كردن تأیید رهبری هم این اشكال را برطرف نمی كند زیرا وقتی كه مقام رهبری متوجه شد كه محیط در اثر ناامنی برای انتخابات و رأی گیری مساعد نیست نمی تواند اقدامی بكند، بنابراین لازم است در این قبیل موارد شورای جمهوری، كشور را اداره كند تا اغتشاش و ناامنی برطرف شود.
دكتر شیبانی ـ آقا بنده یك تذكری بدهم آقایان بی توجهی می كنند من این اصل ۹۸ را پانزده روز پیش تكثیر كردم و همین جا بین آقایان توزیع شد، متأسفانه مطالعه نمی كنند و می آیند اینجا وقت جلسه را می گیرند، من این اصل را می خوانم: «در صورت فوت یا كنارهگیری رئیس جمهور یا بیماری بیش از دو ماه یا سایر موجباتی كه مانع از اجرای وظایف شود وظایف و اختیارات رئیس جمهور به استثنای اختیار مربوط به درخواست تجدید نظر نسبت به مصوبات مجلس، با شورای موقت ریاست جمهوری است» و عین آن چیزی را كه آقایان می خواهند اینجا هست، به فرض اینكه آن رئیس جمهور بد كرد او را عزل می كنند و این را به جایش می آورند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ عرض می شود به این ترتیب ماحصل مطالبی كه آقایان می فرمایند تبدیل می شود به پیشنهادی كه با توجه به اصل بعدی كه برادرمان آقای دكتر شیبانی خواندند اینجا راحت باید نوشت، كه این هم یكی از آن حالاتی است كه ادارة كشور به دست شورای موقت ریاست جمهوری خواهد بود و مسأله دیگر تمام می شود.
اگر مطالب تمام آقایانی كه اینجا اسم نوشته اند همین است این را اینجا بیاوریم و كار را تمام بكنیم.
دكتر آیت ـ پس این اصل به طور كلی زائد است و آن مورد را به همان اصلی كه آقای دكتر شیبانی خواندند اضافه می كنیم.
نایب رئیس (بهشتی) ـ عرض می شود كه اینطور پیشنهاد شده است و فكر می كنم پیشنهاد بجائی باشد، كه ما این حالت را هم به عنوان یكی از حالات دیگر در موقع تنظیم آن اصل اضافه كنیم و اصلاً این اصل را حذف می كنیم.
موسوی تبریزی ـ اجازه بفرمائید تذكری بدهم.
این بحثی كه ما داریم از آنجاست كه مدت ریاست جمهوری تمام شده است.
نایب رئیس (بهشتی) ـ ما هم می فهمیم عرض كردم كه این حالت را هم به آن اصل اضافه می كنیم بنابراین با در نظر گرفتن اصل ۹۸ این اصل حذف می شود و شمارة اصل بعدی می شود ۹۴ حالا اصل ۹۴ جدید مطرح است قرائت می شود.
اصل ۹۴ ـ انتخاب رئیس جمهور جدید باید حداقل یك ماه پیش از پایان دورة ریاست جمهوری قبلی انجام شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس جمهور جدید و پایان دورة ریاست جمهوری سابق، رئیس جمهور پیشین وظایف ریاست جمهوری را انجام می دهد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای یزدی نظری دارید؟ یزدی ـ جمله آخر این اصل درست نیست، یك رئیس جمهور تا قبل از اینكه مدت ریاست جمهوری او پایان یابد به وظایفش عمل می كند، در جمله اول وقتی كه گفتیم باید انتخابات یك ماه قبل از پایان مسئولیت او پایان یابد مطلب تمام است اینكه ما مجدداً بگوئیم باید تا وقتی كه رئیس جمهور دومی انتخاب می شود رئیس جمهور اولی كارش را انجام بدهد او وظیفه قانونی اش را دارد انجام می دهد پس این جمله بعد «در فاصله انتخاب رئیس جدید تا آخر» زیادی است.
نایب رئیس (بهشتی) ـ این فقط تصریح است یعنی یك چیزی را كه مفهوم جمله اول می رساند با تصریح تبدیل به منطوق كرده اند بنابراین با اجازة آقایان یك مرتبه دیگر برای رأی گیری خوانده می شود.
اصل ۹۴ (اصل یكصد و نوزدهم)ـ انتخاب رئیس جمهور جدید باید حداقل یك ماه پیش از پایان دورة ریاست جمهوری قبلی انجام شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس جمهور جدید و پایان دورة ریاست جمهوری سابق، رئیس جمهور پیشین وظایف ریاست جمهوری را انجام می دهد.
نایب رئیس (بهشتی) ـ نسبت به این اصل با ورقه و به صورت مخفی رأی گرفته می شود.
(اخذ رأی بعمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجه رأی گیری را اعلام می كنم، عدة حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و سه نفر، تعداد كل آراء شصت و سه رأی، آراء موافق پنجاه و هشت رأی، آراء مخالف دو رأی و آراء ممتنع سه رأی، بنابراین اصل ۹۴ با پنجاه و هشت رأی موافق تصویب شد، تكبیر (حضار سه مرتبه تكبیر گفتند).


۸ـ طرح و تصویب اصل ۹۵ (اصل یكصد و بیستم) نایب رئیس (بهشتی) ـ اصل ۹۵ مطرح است كه قرائت می شود.
اصل ۹۵ ـ هر گاه در فاصله ده روز پیش از رأی گیری یكی از نامزدهائی كه صلاحیت او طبق این قانون احراز شده، فوت كند، انتخابات به مدت دو هفته به تأخیر میافتد اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یكی از دو نفر حائز اكثریت دور نخست فوت كند مهلت انتخابات تجدید می شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ مسلماً اینجا باید مدت بگذاریم به این صورت كه مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید می شود تا این مطلب روشن بشود.
آقای سبحانی نظری دارید؟ سبحانی ـ در بعضی از اشكالهائی كه ما می كنیم شما می گوئید كه این از نوادر است و در قانون اساسی نمی آید.
می خواهم عرض كنم این «اگر» كه اینجا آمده است از نوادر نیست؟ و واقعاً یك چنین جریانی اتفاق میافتد و علاوه بر این اگر این باشد احتمال نمی دهید كه یك موقع از این موضوع سوء استفاده كنند و ایجاد فوت كنند و بالاخره تقاضا می كنم كه این اصل حذف شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ یعنی می فرمائید كه این اصل یكی از ابزارهای عزرائیل است؟ آقای مكارم نظری دارید بفرمائید.
مكارم شیرازی ـ اینجا باید یك چیزی اضافه شود چون ممكن است فوت نكند اما قادر بر شركت در ریاست جمهوری نباشد، مثلاً مجروحش كنند و اینكه چنان مصدوم شود كه قادر بكار نباشد، و فقط فوت كافی نیست نایب رئیس (بهشتی) ـ آن دیگر خیلی مشكل می شود.
آقای بنی صدر بفرمائید.
بنی صدر ـ اینجا نوشته اید اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یكی از حائزین اكثریت دور نخست فوت كند مهلت انتخابات تجدید می شود یعنی چه؟ یعنی انتخابات بكلی تجدید می شود؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ ما نوشته ایم مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید می شود اصلاح شده است یعنی نفر سوم فرصت داشته باشد كه بیاید و برای خودش تبلیغ كند.
آقای ربانی شیرازی بفرمائید.
ربانی شیرازی ـ ما، ده نفر داوطلب داریم یك نفر از آنها میمیرند نه نفر دیگر باقی هستند چه احتیاجی به این موضوع هست؟ نایب رئیس (بهشتی) ـ ببینید آقا معمولاً افراد باید یك مدتی مهلت داشته باشند تا این مطلب را برای مردم روشن كنند.
بنابراین یك نفر از آنها فوت می كند مردم فكر می كنند كه الان انتخابات مربوط به آن دو نفر اول است.
طبق قانون اساسی تا وقتی مردم توجیه شوند كه مربوط به نفر دوم و سوم خواهد بود در این حالت این یك مقدار زمان همیشه برای توجیه مردم لازم است و ما یك فاصله داریم برای آن دو حالت كه آن دو نفر بتوانند روی خودشان تبلیغ كنند تا آراء مردم را جلب كنند، حالا نفر سوم هم برای اینكار این فرصت را می خواهد.
رئیس منتظری ـ چه اشكالی دارد بعد از فوت بنویسیم «یا فاقد صلاحیت شود».
آقا این خطرناك و خیلی مشكل است.
آقای شیبانی بفرمائید.
دكتر شیبانی ـ اینجا كه نوشته شده مهلت انتخابات تجدید می شود یك منظوری بوده است و آن این بوده است كه فرض كنیم یك كاندیدائی كه مورد نظر مردم است فوت می كند.
چون لیست بسته شده دیگر مردم نفر مورد اطمینان خودشان را نمی توانند انتخاب كنند به این جهت گفته اند تجدید بشود یعنی دوباره فرد معرفی بشود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ آقای دكتر شیبانی ببینید نفر اول كه فوت می كند مثل این است كه نفر اول منصرف شود در این حالت چكار می كردید؟ می گفتید انتخابات را تجدید كنید؟ دكتر شیبانی ـ این فرق می كند، به دلیل اینكه ممكن است نفر سوم مورد پذیرش مردم باشد ببینید نفر اول و سوم مورد پذیرش مردم هستند اگر نفر اول فوت كرد برای دو نفر دیگر دو هفته تمدید می شود و آن نفر سوم می تواند تبلیغ كند ولی اگر نفر سوم هم از بین رفت كاندیدای مورد پذیرش مردم دیگر نمی ماند به این جهت گفته اند تجدید بشود آنهائی كه پیشنهادشان بوده از این جهت بوده كه مردم بتوانند كاندیدای مورد نظرشان را انتخاب كنند.
نایب رئیس (بهشتی) ـ خوب، اصل ۹۵ برای رأی گیری خوانده می شود.
اصل ۹۵ (اصل یكصد و بیستم) ـ هر گاه در فاصله ده روز پیش از رأی گیری یكی از نامزدهائی كه صلاحیت او طبق این قانون احراز شده، فوت كند، انتخابات به مدت دو هفته به تأخیر میافتد اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یكی از دو نفر حائز اكثریت دور نخست فوت كند مهلت انتخابات تجدید می شود.
نایب رئیس (بهشتی) ـ نسبت به این اصل با ورقه رأی گیری می شود.
(اخذ رأی بعمل آمد و نتیجه به شرح زیر اعلام شد) نایب رئیس (بهشتی) ـ نتیجه رأی گیری را اعلام می كنم، عدة حاضر در جلسه هنگام اخذ رأی شصت و سه نفر، تعداد كل آراء شصت و چهار رأی كه یك رأی اضافی به قید قرعه خارج شده است، آراء موافق پنجاه و چهار رأی، آراء مخالف دو رأی، آراء ممتنع هفت رأی، بنابراین اصل ۹۵ با پنجاه و چهار رأی موافق به تصویب رسید، تكبیر (نمایندگان سه مرتبه تكبیر گفتند).


۹ـ طرح اصل ۹۷ نایب رئیس (بهشتی) ـ اصل ۹۶ مربوط است به سوگند كه چون متن سوگندنامه را آقایان تهیه نكرده اند به فردا موكول می شود بنابراین اصل ۹۷ مطرح است كه قرائت می شود.
اصل ۹۷ ـ امضای قوانین با رئیس جمهور است ولی خودداری او از امضای قانون در مهلت مقرر جز موارد مصرح در قانون اساسی نمی تواند اجرای قوانین را پس از انقضای مهلت امضاء متوقف سازد یا به تأخیر اندازد.
مهلت امضای قانون ده روز از تاریخ ابلاغ قانون به ریاست جمهور است.
رحمانی ـ این اصل در جلسه مشترك مطرح نشده است بنابراین قابل طرح در جلسه نیست.


۱۰ـ پایان جلسه
نایب رئیس (بهشتی) ـ بسیار خوب، اگر آقایان نظر می دهید كه بهتر است این اصول بعدی فردا مطرح بشود جلسه مان را پایان می دهیم جلسه آینده ساعت ۳ بعدازظهر فردا می باشد.
البته آقایان فراموش نفرمایند كه فردا ساعت ۸ صبح جلسه مشترك گروه ها تشكیل خواهد شد.
(جلسه ساعت هفده و چهل و پنج دقیقه پایان یافت) نایب رئیس مجلس بررسی نهائی قانون اساسی ـ دكتر سید محمد حسینی بهشتی



نام
پست الکترونيک
پيام شما