آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۱۵
بازديد روز قبل: ۲۷
بازديد هفته: ۱۱۸
بازديد ماه: ۵۴۰
بازديد کل: ۶۲۸۶۰۳۸
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۷
واژه نامه هاي تخصصي > ترمينولوژي قوانين و مقررات > ۱۳۸۷/۱۰/۰۳
۵۱۹ بازدید
 
   

د


دادگاه های عمومی: دادگاه های عمومی به ترتیب مقرر در این قانون به دعاوی حقوقی و جزایی و امور حسبی رسیدگی می كنند. (ماده ۱ لایحه قانونی تشكیل دادگاه های عمومی مصوب ۱۰/۷/۱۳۵۸ شورای انقلاب)


دادگاه های عمومی: دادگاه های عمومی به ترتیب مقرر در این قانون به دعاوی حقوقی و جزایی و امور حسبی رسیدگی می كنند. (ماده ۱ لایحه قانونی تشكیل دادگاه های عمومی مصوب ۵/۷/۱۳۵۸ شورای انقلاب)


دادنامه: در ظرف پنج روز از تاریخ صدور حكم یا قراری كه مستقلاً قابل شكایت است پاكنویس آن باید تهیه شده و به امضا دادرس دادگاه و مدیر دفتر برسد این پاكنویس دادنامه خوانده می شود. (ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

داده های الكترونیكی: عبارت است از متن یا پرونجای (فایل) اطلاعاتی كه از طریق شبكه های رایانه ای یا دیسك نوری یا فلاپی دیسك به منظور تسریع در امور جاری عبور كالا تحت استاندارد و نمونه (فرمت) شناخته شده بین المللی همراه با اعمال سیستم امنیتی بر روی این گونه پرونجا ها (فایل ها) و امكان احراز هویت فرستنده و گیرنده تبادل می گردد. (بند ح ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون حمل و نقل و عبور كالاهای خارجی از قلمرو جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۸/۵/۱۳۷۷ هیأت وزیران)

دار العلم مفید: دانشگاه علوم انسانی (دارالعلم) مفید كه در این اساسنامه اختصاراً دارالعلم خوانده می شود، مؤسسه ای است تحقیقاتی، آموزشی و فرهنگی كه به منظور دستیابی به اهداف ذیل تأسیس می گردد: ۱- مطالعه و تحقیق در علوم و معارف اسلامی و بازبینی و بازنگری در علوم انسانی براساس مبانی و موازین اسلامی. ۲- فراهم آوردن زمینه های لازم جهت گسترش فعالیت های علمی و تحقیقاتی در جهان اسلام و ارزیابی تحقیقات انجام یافته در حوزه معارف اسلامی و علوم انسانی. ۳- تربیت علمی و عملی محققان برجسته و صاحب صلاحیت خدمت در دانشگاه و سایر مؤسسات تحقیقاتی مشابه آن. ۴- معرفی و به كارگیری نتایج تحقیقات انجام شده در وجوه گوناگون حیات فرهنگی و اجتماعی ملل اسلامی. ۵- تحقیق شئون مختلف جوامع اسلامی و دیگر جوامع و پیش بینی تحول آن ها به منظور طرح پیشنهادهای مناسب برای تدوین خطوط كلی سیاست های فرهنگی –  اجتماعی و علمی جهان اسلامی. (ماده ۱ اساسنامه دانشگاه علوم انسانی (دارالعلم) مفید (ره) مصوب ۴/۵/۱۳۶۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دارایی های ارزی: دارایی های ارزی قابل قبول جزو پشتوانه منحصراً عبارتند از: الف) اسكناس های خارجی مورد قبول بانك مركزی ایران. ب) مطالبات ارزی اعم از دیداری یا مدت دار كه مدت آن از شش ماه تجاوز نكند. ج) هرگونه پرداخت به صندوق بین المللی پول یا بانك بین المللی ترمیم و توسعه یا مؤسسات بین المللی مشابه بابت سهمیه یا سرمایه طبق قوانین مصوب. د) اسنادی كه از طرف دولت های بیگانه و صندوق بین المللی پول و بانك بین المللی ترمیم و توسعه و شركت مالی بین المللی یا دستگاه های مشابه صادر یا تضمین شده.هـ) مطالبات ریالی یا ارزی از خارجه كه بر اثر اجرای قراردادهای بین المللی پرداخت و مبادلات ارزی و پایاپای حاصل شده تا حدودی كه در قراردادهای مزبور پیش بینی شده است. و) اسناد بازرگانی قابل پرداخت به ارز صادره عهده خارجه كه دارای دو امضای معتبر باشد كه یكی از آن باید امضای بانك واگذارنده باشد و سررسید آن ها از حدودی كه در ماده ۲۷ پیش بینی شده بیش تر نباشد. ز) ارزهایی كه به عنوان پشتوانه قبول می شود باید قابل تبدیل به طلا باشد و شورای پول و اعتبار برحسب پیشنهاد هیأت عامل بانك مركزی ایران این نوع ارزها را تعیین می نماید و در صورت اقتضا حداكثر مبالغی را كه از هر كدام از ارزهای مزبور در پشتوانه می توان قبول كرد معین خواهد نمود. (ماده ۲۱ قانون بانكی و پولی كشور مصوب ۷/۳/۱۳۳۹)

دارایی های تولیدشده: منظور دارایی هایی است كه در فرایند تولید حاصل گردیده است. دارایی تولیدشده به سه گروه عمده دارایی های ثابت، موجودی انبار و اقلام گرانبها تقسیم می شود. (ماده ۷۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)


دارایی های تولید نشده: منظور دارایی های مورد نیاز تولید است كه خودشان تولید نشده اند (مانند زمین و ذخایر معدنی) (ماده ۷۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)

دارایی های ثابت: منظور دارایی های تولید شده ای است كه طی مدت بیش از یك سال به طور مكرر و مستمر در فرایند تولید به كار برده می شود. (ماده ۷۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)

دارایی های سرمایه ای: منظور دارایی های تولید شده یا تولید نشده ای است كه طی مدت بیش از یك سال در فرایند تولید كالا و خدمات به كار می رود. (ماده ۷۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)

داربست: سازه ای موقت است كه برای نگهداری قالب بندی، سكوهای كار و تحمل بارهای حین اجرا برپا می شود مشتمل بر شمعبندی، پایه های قائم، صفحات افقی، بادبندها، زیرسری ها و نظایر این ها. (بخش ۹-۱-۱۱-۱ تعاریف از مقررات ملی طرح و اجرای ساختمان های بتنی مصوب ۱۸/۱۲/۱۳۷۰ هیأت وزیران)

دارنده چك: دارنده چك اعم است از كسی كه چك در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چك (در مورد چك های در وجه حامل) یا قائم مقام قانونی آنان. (ماده ۱ قانون صدور چك مصوب ۱۶/۴/۱۳۵۵)

دارنده چك: دارنده چك اعم است از كسی كه چك در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چك (در مورد در وجه حامل). (ماده ۱ قانون صدور چك مصوب ۴/۳/۱۳۴۴)

دارنده چك: دارنده چك اعم است از كسی كه چك در وجه او صادر گردیده یا به نام او ظهرنویسی شده یا حامل چك (در مورد چك های در وجه حامل) (تبصره۳ ماده۱ قانون راجع به چك بی محل مصوب ۱۶/۱۲/۱۳۳۷)

داروهای ژنریك: عنوان داروهای ژنریك به داروهایی اطلاق می شودكه با نام شیمیایی یا عمومی (غیراختصاصی) كه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی تأیید می گردد، نامیده می شود. (تبصره ۲ ماده ۶ از قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات  امور پزشكی  و دارویی و مواد خوردنی وآشامیدنی مصوب ۱۳۳۴مصوب۲۳/۱/۱۳۶۷)

داروهای گیاهی: داروهای گیاهی به فراورده هایی اطلاق می شود كه در تهیه و تركیب آن ها كلاً یا اكثر آن، از اجزا یا عصاره های گیاهی استفاده شده باشد، تشخیص داروی گیاهی تأیید اثر درمانی و تعیین یا تأیید نام آن با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی است. (تبصره ۳ ماده ۶ از قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشكی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب ۱۳۳۴ مصوب ۲۳/۱/۱۳۶۷)

داروی اختصاصی: عنوان داروی اختصاصی شامل داروهایی می شود كه به طور ساده و یا از اختلاط یا تركیب چند دارو در نتیجه ابداع شخص یا شخصیت حقوقی معینی به دست آمده یا فرمول و اسم ثابت و علامت صنعتی مخصوص مشخص به نام ابداع كننده در كشور ایران و یا كشورهای خارجی به ثبت رسیده باشد. (ماده ۱۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشكی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب ۲۹/۳/۱۳۳۴)

دام: در این قانون كلمه دام به حیوانات اهلی، طیور، ماهی، زنبور عسل، كرم ابریشم، حیوانات آزمایشگاهی و حیوانات باغ وحش اطلاق می شود و مقصود از كنترل بهداشتی بازرسی و اقداماتی است كه از لحاظ پیشگیری و مبارزه با امراض دامی و بیماری های مشترك بین انسان و دام لازم و ضروری می باشد. (ماده ۲ قانون سازمان دامپزشكی كشور مصوب ۲۴/۳/۱۳۵۰)


دامپزشك: به فارغ التحصیلان رشته های دامپزشكی داخل و خارج از كشور اطلاق می شودكه مدرك دكترای دامپزشكی آن ها به تأیید مراجع ذی صلاح رسیده باشد. (ماده۶ آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون سازمان دامپزشكی كشور برای  صدور پروانه های بیماران درمانگاه، آزمایشگاه و اشتغال به امور درمانی دامپزشكی مصوب ۴/۱۰/۱۳۷۳ هیأت وزیران)

دامدار: كسی كه حرفه اصلی او تولید یا پرورش دام و یا طیور باشد. (بند۷ ماده ۱ قانون شركت های تعاونی مصوب ۱۶/۳/۱۳۵۰)

دام زنده: حیوانات اهلی، طیور، آبزیان، زنبور عسل، كرم ابریشم، حیوانات آزمایشگاهی و پوستی و حیوانات باغ وحش. (بند د ماده ۲ آیین نامه چگونگی كنترل بهداشتی تردد، نقل و انتقال، واردات و صادرات دام زنده و فراورده های خام دامی موضوع بند د ماده (۳) و بند ب ماده (۵) قانون سازمان دامپزشكی كشور مصوب ۲۵/۸/۱۳۷۳ هیأت وزیران)


دامغه: جراحتی كه كیسه مغز را پاره كند، (از بند ۹ ماده ۱۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۲۴/۹/۱۳۶۱)


دام كشتاری: هر نوع دام و طیور كه از نظر شرع مقدس اسلام قابلیت مصرف برای انسان داشته باشد. (بند د ماده ۲ آیین نامه چگونگی كنترل بهداشتی تردد، نقل و انتقال، واردات و صادرات دام زنده و فراورده های خام دامی موضوع بند د ماده (۳) و بند ب ماده (۵) قانون سازمان دامپزشكی كشور مصوب ۲۵/۸/۱۳۷۳ هیأت وزیران)

دامیه: خراشی كه از پوست بگذرد و مقدار اندكی وارد گوشت شود همراه با جریان خون باشد كم یا زیاد؛ (از بند ۲ ماده ۱۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۲۴/۹/۱۳۶۱)

دانش آموز: اشخاصی دانش آموز نامیده می شوند كه در یكی از آموزشگاه های ملی یا دولتی (داخله یا خارجه) رسماً اشتغال به تحصیل داشته باشند. (ماده ۷۰ قانون خدمت نظام وظیفه مصوب ۲۹/۳/۱۳۱۷)

دانشجوی خارجی: به دانشجوی تبعه كشورهای خارجی گفته می شود كه در دانشگاه جمهوری اسلامی ایران تحصیل می كند. (بند د ماده ۱ تكمیل آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴/۶/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)


دانشجوی خارجی: به دانشجوی تبعه كشورهای خارجی گفته می شود كه در دانشگاه جمهوری اسلامی ایران تحصیل می كند. (بند د ماده ۱ آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی مصوب ۲۰/۴/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشجوی داخل: هر فردی است كه در یكی از دانشگاه ها به صورت حضوری یا غیرحضوری به تحصیل اشتغال داشته باشد كه در این آیین نامه به آن دانشجو اطلاق می شود. (بند ب ماده ۱ تكمیل آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴/۶/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشجوی داخل: هر فردی است كه در یكی از دانشگاه ها به صورت حضوری یا غیرحضوری به تحصیل اشتغال داشته باشد كه در این آیین نامه به آن دانشجو اطلاق می شود. (بند ب ماده ۱ آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب ۲۰/۴/۱۳۷۴)

دانشجوی وابسته: به   فردی كه به عنوان دانشجوی بورسیه یا ارزبگیر در یكی از دانشگاه های خارج از كشور تحصیل می كند، گفته می شود. (بند ج ماده۱ تكمیل آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴/۶/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشجوی وابسته: به فردی كه به عنوان دانشجوی بورسیه یا ارزبگیر در یكی از دانشگاه های خارج از كشور تحصیل می كند، گفته می شود. (بند ج ماده۱آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی مصوب ۲۰/۴/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشكده: از این به بعد مدرسه ابتدایی دبستان و معلم آن آموزگار، مدرسه متوسطه دبیرستان و معلم آن دبیر، مدرسه صنعتی هنرستان و معلم آن هنرآموز، هر شعبه از مدارس عالی (فاكولته) دانشكده و مجموع شعب عالیه (اونیورسیته) دانشگاه و معلم مدارس عالیه استاد نامیده خواهد شد. (تبصره ماده ۱ قانون اجازه تأسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۱۲)

دانشگاه: دانشگاه به مؤسسه ای اطلاق می شود كه لااقل سه دانشكده كامل به تشخیص شورای مركزی دانشگاه ها داشته باشد. (تبصره ماده ۱ قانون راجع به تأسیس شورای مركزی دانشگاه ها مصوب ۹/۹/۱۳۴۴)


دانشگاه: از این به بعد مدرسه ابتدایی دبستان و معلم آن آموزگار، مدرسه متوسطه دبیرستان و معلم آن دبیر، مدرسه صنعتی هنرستان و معلم آن هنرآموز، هر شعبه از مدارس عالی (فاكولته) دانشكده و مجموع شعب عالیه (اونیورسیته) دانشگاه و معلم مدارس عالیه استاد نامیده خواهد شد. (تبصره ماده ۱ قانون اجازه تأسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۱۲)

دانشگاه: منظور از دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی، دانشگاه ها و مؤسسات و مجتمع های آموزش عالی و پژوهشی دولتی یا غیردولتی است كه طبق مقررات وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت درمان و آموزش پزشكی مدرك رسمی بالاتر از دیپلم (ولو به عنوان معادل) صادر می كنند كه در این آیین نامه به آن ها دانشگاه اطلاق می شود. (ماده ۱ تكمیل آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴/۶/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشگاه: منظور از دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی، دانشگاه ها و مؤسسات و مجتمع های آموزش عالی و پژوهشی دولتی یا غیردولتی است كه طبق مقررات وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشكی مدرك رسمی بالاتر از دیپلم (ولو به عنوان معادل) صادر می كنند كه در این آیین نامه به آن ها دانشگاه اطلاق می شود. (ماده ۱ آیین نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی مصوب ۲۰/۴/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشگاه: دانشگاه در این آیین نامه عبارت از كلیه مؤسسات آموزش عالی مستقلی است كه براساس قوانین یا مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالی تشكیل شده یا بشود. (ماده ۱ آیین نامه معاملات دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی مصوب ۱۰/۵/۱۳۶۳ هیأت وزیران)

دانشگاه: دانشگاه در این آیین نامه عبارت از كلیه مؤسسات آموزش عالی مستقلی است كه براساس قوانین یا مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالی تشكیل شده یا بشود. (ماده ۱ آیین نامه مالی دانشگاه ها مصوب ۳۰/۳/۱۳۶۳ هیأت وزیران)

دانشگاه آزاد اسلامی: دانشگاه مؤسسه ای است غیرانتفاعی كه درآمدهای آن منحصراً صرف هزینه ها و پیشرفت و توسعه فعالیت های آن خواهد شد. (ماده ۵ اساسنامه دانشگاه آزاد اسلامی مصوب ۱۲/۸/۱۳۶۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشگاه شاهد: دانشگاه شاهد مؤسسه ای است غیرانتفاعی و وابسته به بنیاد شهید انقلاب اسلامی با شخصیت حقوقی مستقل كه رئیس دانشگاه نماینده قانونی آن خواهد بود. (ماده ۳ اساسنامه دانشگاه شاهد مصوب ۲۹/۸/۱۳۶۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

دانشگاه علوم اسلامی رضوی: دانشگاه مؤسسه ای است غیردولتی و غیرانتفاعی و عام المنفعه و بودجه آن از محل موقوفات مدرسه میرزا جعفر و خیرات خان، وجوهات شرعیه، درآمد خصوصی (غیردولتی) استان قدس رضوی و كمك های مردمی تأمین می شود. (ماده ۴ اساسنامه دانشگاه علوم اسلامی رضوی مصوب ۵/۱۰/۱۳۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)

داوری: داوری عبارت است از رفع اختلاف بین متداعیین در خارج از دادگاه به وسیله شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی مرضی الطرفین و یا انتصابی. (بند الف ماده ۱ قانون داوری تجاری بین المللی مصوب ۲۶/۶/۱۳۷۶)

داوری بین المللی: داوری بین المللی عبارت است از این كه یكی از طرفین در زمان انعقاد موافقتنامه داوری به موجب قوانین ایران تبعه ایران نباشد. (بند ب ماده ۱ قانون داوری تجاری بین المللی مصوب ۲۶/۶/۱۳۷۶)

دبستان: از این به بعد مدرسه ابتدایی دبستان و معلم آن آموزگار، مدرسه متوسطه دبیرستان و معلم آن دبیر، مدرسه صنعتی هنرستان و معلم آن هنرآموز، هر شعبه از مدارس عالی (فاكولته) دانشكده و مجموع شعب عالیه (اونیورسیته) دانشگاه و معلم مدارس عالیه استاد نامیده خواهد شد. (تبصره ماده ۱ قانون اجازه تأسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی منصوب ۱۹/۱۲/۱۳۱۲)

دبیر: از این به بعد مدرسه ابتدایی دبستان و معلم آن آموزگار، مدرسه متوسطه دبیرستان و معلم آن دبیر، مدرسه صنعتی هنرستان و معلم آن هنرآموز، هر شعبه از مدارس عالی (فاكولته) دانشكده و مجموع شعب عالیه (اونیورسیته) دانشگاه و معلم مدارس عالیه استاد نامیده خواهد شد. (تبصره ماده ۱ قانون اجازه تأسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۱۲)

دبیرستان: از این به بعد مدرسه ابتدایی دبستان و معلم آن آموزگار، مدرسه متوسطه دبیرستان و معلم آن دبیر، مدرسه صنعتی هنرستان و معلم آن هنرآموز، هر شعبه از مدارس عالی (فاكولته) دانشكده و مجموع شعب عالیه (اونیورسیته) دانشگاه و معلم مدارس عالیه استاد نامیده خواهد شد. (تبصره ماده ۱ قانون اجازه تأسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی مصوب ۱۹/۱۲/۱۳۱۲)


درآمد:  منظور آن دسته از دادوستدهای بخش دولتی است كه ارزش خالص را افزایش می دهد. (ماده ۷۷ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)

درآمد اختصاصی: درآمد اختصاصی عبارت است از درآمدهایی كه به موجب قانون برای مصرف یا مصارف خاص در بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد و دولت موظف است حداكثر تا سه سال پس از تصویب این قانون، بودجه اختصاصی را حذف نماید. (ماده ۱۴ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

درآمد اختصاصی: درآمد اختصاصی عبارت است از درآمدهایی كه به موجب قانون برای مصرف یا مصارف خاص در بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردد. (ماده ۹ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۴۹)

درآمد اختصاصی دانشگاه: درآمد اختصاصی دانشگاه عبارت است از كلیه درآمدهای دانشگاه كه در یك سال مالی در اثر ارائه خدمات، تحقیقات و فروش محصولات حاصل می گردد. (ماده ۵ آیین نامه مالی دانشگاه ها مصوب ۳۰/۳/۱۳۶۳ هیأت وزیران)


درآمد برنامه: درآمد برنامه عبارت است از درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار كه برای اجرای برنامه های عمرانی در بودجه عمرانی تحت عنوان درآمد برنامه منظور می شود. (ماده ۱۰ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۴۹)

درآمد حقوق: درآمدی كه شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی كار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا كار انجام یافته به طور نقد یا غیرنقد تحصیل می كند مشمول مالیات بر درآمد حقوق است. (ماده ۸۲ قانون مالیات های مستقیم مصوب ۳/۱۲/۱۳۶۶)

درآمد حقوق: درآمدی كه شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی كار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا كار انجام یافته به طور نقد یا غیرنقد تحصیل می كند مشمول مالیات بر درآمد حقوق است. (ماده ۱ لایحه قانونی مالیات بر درآمد حقوق مصوب ۲۱/۴/۱۳۵۹ شورای انقلاب)

درآمد خالص: درآمد خالص مشمول مالیات مؤدیان مذكور عبارت است از درآمدی كه در ظرف سال شمسی عاید مؤدی می شود منهای مخارجی كه برای تحصیل و حفظ درآمد مزبور نموده اند. هزینه های قابل قبول در محاسبه مالیاتی به موجب آیین نامه تعیین می گردد. (تبصره ۱ ماده ۶ قانون مالیات بر درآمد و املاك مزروعی و مستغلات و حق تمبر مصوب ۱۶/۱/۱۳۳۵)

درآمد شركت های دولتی: درآمد شركت های دولتی عبارت است از درآمدهایی كه در قبال ارائه خدمت یا فروش كالا و سایر فعالیت هایی كه شركت های مذكور به موجب قوانین و مقررات مجاز به انجام آن ها هستند عاید آن شركت ها می گردد. (ماده ۱۵ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

درآمد شركت های دولتی: درآمد شركت های دولتی عبارت است از درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار كه در بودجه شركت های دولتی تحت عنوان درآمد شركت های دولتی منظور می گردد. (ماده ۱۱ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۴۹)

درآمد صندوق بازنشستگی: درآمد صندوق بازنشستگی از وجوهی كه از حقوق و مزایای مستخدمین رسمی و آزمایشی كسر می شود منحصر است به وجوه مذكور در مواد ۷۱ و ۷۲ و تبصره ۵ ماده ۱۳۷ این قانون و تبصره ۷۰ قانون بودجه سال ۱۳۴۲ كل كشور و مبلغ ماه اول هرگونه تفاوت حقوق مستخدم. در صورت عدم كفایت وجوه صندوق بازنشستگی دولت مكلف است كمبود آن را در بودجه كل كشور از محل درآمد عمومی تأمین و پرداخت كند. بند ۱۶ (۱۰۰ اصلاحی) لایحه قانونی اصلاح بعضی از مواد لایحه قانونی استخدام كشوری مصوب كمیسیون خاص مشترك مجلسین مصوب ۱۲/۸/۱۳۴۹)


درآمد عمومی: درآمد عمومی عبارت است از درآمدهای وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و مالیات و سود سهام شركت های دولتی و درآمد حاصل از انحصارات و مالكیت و سایر درآمدهایی كه در قانون بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد عمومی منظور می شود. (ماده ۱۰ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

درآمد عمومی: درآمد عمومی عبارت است از درآمدهای وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و سایر منابع تأمین اعتبار كه در بودجه كل كشور تحت عنوان درآمد عمومی منظور می شود. (ماده ۸ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۴۹)

درآمد كافی: عبارت است از مقدار درآمدی كه عرفاً نیاز یك خانواده را تأمین كند به تشخیص هیأت های واگذاری زمین. (بند ۸ آیین نامه اجرایی قانون واگذاری زمین های دایر و بایر كه بعد از انقلاب به صورت كشت موقت در اختیار كشاورزان قرار گرفته است مصوب ۸/۸/۱۳۶۵ مصوب ۲۹/۱۱/۱۳۶۵ هیأت وزیران)

درآمد كشاورزی: منظور از درآمد كشاورزی مذكور در این قانون هر نوع درآمدی است كه از محصول اراضی مزروعی و باغات و جنگل ها و اغنام و احشام و قنوات و رودخانه ها و آسیاها و حق الارض مراتع و اراضی مزروعی به دست می آید. (ماده ۴ قانون مالیات بر درآمد مصوب ۱۹/۸/۱۳۲۲)


درآمد كل (شركت نفت): درآمد كل عبارت است از سود ویژه به اضافه بهره مالكانه (پرداخت مشخص) و وجوهی كه به عنوان پذیره و حق الارض و برگشت هزینه اكتشاف عاید شركت شود. همچنین وجوهی كه به عنوان سود خالص از شركت های فرعی و وابسته پس از پرداخت مالیات بر درآمد آن شركت ها عاید می گردد. (ماده ۵۱ قانون اساسنامه شركت ملی نفت ایران مصوب ۱۷/۳/۱۳۵۶)


درآمد مشمول مالیات حقوق: درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق (مقرری یا مزد یا حقوق اصلی) و مزایای مربوط به شغل اعم از مستمر یا غیرمستمر قبل از وضع كسور و پس از كسر معافیت های مقرر در این لایحه قانونی. (ماده ۲ لایحه قانونی مالیات بر درآمد مصوب ۲۱/۴/۱۳۵۹ شورای انقلاب)

درآمد مشمول مالیات حقوق: درآمدهایی كه شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی كار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا كار انجام یافته به طور نقد یا غیرنقد تحصیل می كند مشمول مالیات حقوق است. (ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم مصوب ۲۸/۱۲/۱۳۴۵)


درآمد ناویژه: درآمد ناویژه عبارت است از درآمد حاصله از هر نوع كسب یا معاملات به انضمام درآمدهای بازرگانی و بانكی و صرافی و هر نوع عملیات انتفاعی دیگر و همچنین بهره برداری كان ها كه پس از كسر هزینه هایی كه برای تحصیل درآمدها به شرح زیر لازم می باشد به درآمد ویژه تبدیل می گردد  الف) دستمزد، مواجب، حق الزحمه و حق العمل و فوق العاده مستخدمان و كارگران و وجوهی كه طبق نظامنامه وزارت دارایی به صندوق های تقاعد و تعاون مستخدمان و كارگران پرداخته می شود.
(ماده ۱۱ آیین نامه قانون مالیات بر درآمد مصوب ۱۹ آبان ۱۳۲۲ مصوب ۱/۳/۱۳۲۳)


درآمد ویژه: مبلغی است كه از عملیات و معاملات یك شركت یا اتحادیه تعاونی در یك دوره مالی پس از وضع هزینه ها و استهلاكات حاصل می شود. (بند ۳ ماده ۱ از قانون شركت های تعاونی مصوب ۱۶/۳/۱۳۵۰)

درآمد ویژه: درآمد ویژه مصرحه در ماده سوم از قانون مالیات بر درآمد عبارت است از: هرگونه درآمد نقدی یا جنسی حاصله از حقوق، مواجب، مزد، اجرت، حق الزحمه، فوق العاده، پاداش و بهره معاملات پولی و معاملات رهنی و بیع شرطی، سود سهام، كارمزد، حق الامتیاز، لاتار و شرط بندی، حق داوری و درآمد املاك مزروعی مشمول مالیات، درآمد مشمول مالیات از اجاره بها، درآمد مشمول مالیات از فروش اموال غیرمنقول، هر نوع درآمد اتفاقی جز درآمد ارثی و هر نوع درآمد دیگری كه در این آیین نامه اسم صریحی از آن برده نشده و معافیت آن تصریح نگردیده و اجازه داده نشده است كه از آن درآمدها به عنوان هزینه تحصیل درآمد مبلغی موضوع شود. (ماده ۱۰ آیین نامه قانون مالیات بر درآمد مصوب ۱۹ آبان ۱۳۲۲ مصوب ۱/۳/۱۳۲۳)


درآمد ویژه: درآمد ویژه شامل اقلام زیر است: الف) درآمد نقدی یا جنسی حاصله از حقوق و اجرت و حق الزحمه و فوق العاده و پاداش و بهره معاملات پولی و سود سهام و كارمزد و هر نوع منافع یا سود دیگری كه عاید بگردد طبق آیین نامه مخصوص. ب) درآمد غیرویژه حاصله از هر نوع كسب یا معاملات به انضمام درآمدهای بازرگانی و بانكی و صرافی و صنعتی و هر نوع عملیات انتفاعی دیگر و همچنین بهره برداری كان ها پس از وضع هزینه هایی كه برای تحصیل این درآمدها لازم است و به موجب
آیین نامه مخصوص تعیین می گردد. ج) نسبت به املاك مزروعی كه به اجاره واگذار شده میزان درآمد ویژه عبارت خواهد بود از نصف مال الاجاره نقدی و جنسی سالانه آن كه به نقد تسعیر می گردد به موجب قرار اجاره كتبی یا شفاهی. د) از كلیه درآمد كشاورزی املاك مزروعی كه عاید مالك می گردد برابر نصف سهم مالكانه نقدی و جنسی كه قسمت جنسی آن باید تسعیر و تبدیل به نقد گردد. هـ) نسبت به مستأجرین املاك مزروعی كه درآمد كشاورزی سهم مالكانه را اجاره می كنند تمام سهم مالكانه محسوب پس از وضع مال الاجاره كه به مالك می پردازند نصف از عواید مستأجر. و) نسبت به مالكین املاك مزروعی كه شخصاً عمل رعیتی ملك را عهده دار بوده و كل محصول را برداشت می نمایند نصف سهم مالكانه نقدی و جنسی تسعیر شده به نقد. ز) صد پنجاه مال الاجاره حمام ها و پخچال ها و صد هفتاد و پنج مال الاجاره خانه ها و صد هشتاد سایر مستغلات و اراضی و متعلقات آن ها كه به اجاره رفته و در شهرها و قصبات واقع شده باشد. (ماده ۳ قانون مالیات بر درآمد مصوب ۱۹/۸/۱۳۲۲


درجه شغلی: عبارت از تعیین ارشدیت نسبی مشاغل در مجموعه طبقات شغلی است. (بند ح ماده ۱ از آیین نامه حقوق و دستمزد كاركنان سازمان های مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۹/۱/۱۳۷۵ هیأت وزیران)

درخت: درخت از نظر این قانون هر درختی است كه محیط بن آن از پنجاه سانتیمتر بیش تر باشد. (تبصره ماده ۱ از قانون حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت مصوب ۱۱/۵/۱۳۵۲)


درختان جنگلی ایران: درختان جنگلی ایران از نظر اجرای این قانون به شرح زیر دسته بندی می گردد: دسته اول- زربین، ارس، شمشاد، سرخدار، گردو، آزاد. دسته دوم- راش، بلوط، زبان گنجشك، ملچ، افرا، شیردار، الوكك، توسكا، نمدار. دسته سوم- اوجا، سفیدپلت، كلهو، ممرز و سایر گونه ها. (بند ۱۷ ماده ۱ از قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۲۵/۵/۱۳۶۵)


درخواست وجه: درخواست وجه سندی است كه مدیر امور مالی دیوان محاسبات برای دریافت وجه به منظور پرداخت حواله های صادر شده موضوع ماده ۲ این قانون و سایر پرداخت هایی كه به موجب قانون از محل بودجه مورد عمل عهده خزانه در وجه حساب یا حساب های بانكی دیوان محاسبات صادر می گردد، تنظیم می نماید. (ماده ۳ آئین نامه مالی، محاسباتی و معاملاتی دیوان محاسبات مصوب ۹/۶/۱۳۷۲)

درخواست وجه: درخواست وجه سندی است كه ذی حساب برای دریافت وجه به منظور پرداخت حواله های صادر شده موضوع ماده ۲۱ این قانون و سایر پرداخت هایی كه به موجب قانون از محل وجوه متمركز شده در خزانه مجاز است حسب مورد از محل اعتبارات و یا وجوه مربوط عهده خزانه در مركز و یا عهده نمایندگی خزانه در استان در وجه حساب بانكی پرداخت دستگاه اجرائی ذی ربط صادر می كند. (ماده ۲۲ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

درخواست وجه: درخواست وجه سندی است كه ذی حساب برای پرداخت حواله های صادر شده از محل اعتبارات بودجه عمومی دولت به عهده خزانه در وجه حساب وزارتخانه یا مؤسسه مربوط صادر می كند. (ماده ۱۷ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۴۹)

درصد جانبازی: عبارت است از میزان آسیب دیدگی جسمی و روانی كه توسط كمیسیون پزشكی تخصصی تعیین درصد بنیاد مشخص و حسب مورد تجدیدنظر خواهد شد. (بند ج ماده ۲ از قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب ۳۱/۳/۱۳۷۴)

درمانگاه: درمانگاه مؤسسه ای است شبانه روزی كه بیماران سرپایی را می پذیرد و بایستی حداقل دارای سه پزشك عمومی یا متخصص باشد و استفاده از هر نام دیگر برای درمانگاه ممنوع است. (ماده ۱۶ آیین نامه اجرایی ماده ۸ قانون تشكیل وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی مصوب ۲۶/۵/۱۳۶۵ هیأت وزیران)

درمانگاه دامپزشكی: مكانی با فضای مناسب، طبق نقشه های موجود در سازمان دامپزشكی كشور است كه دارای امكانات كافی برای پذیرش دام، معاینه، تشخیص، معالجه سرپایی دام ها و در صورت لزوم اعزام اكیپ های سیار به مناطق تحت پوشش می باشد. (ماده ۲ آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون سازمان دامپزشكی كشور برای صدور پروانه های بیماران درمانگاه آزمایشگاه و اشتغال به امور درمانی دامپزشكی مصوب ۴/۱۰/۱۳۷۳ هیأت وزیران)

دریافت های دولت: دریافت های دولت عبارت است از كلیه وجوهی كه تحت عنوان درآمد عمومی و درآمد اختصاصی و درآمد شركت های دولتی و سایر منابع تأمین اعتبار و سپرده ها و هدایا به استثنا هدایایی كه برای مصارف خاصی اهدا می گردد و مانند این ها و سایر وجوهی كه به موجب قانون باید در حساب های خزانه داری كل متمركز شود. (ماده ۱۱ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

دریای ساحلی: حق حاكمیت ایران در خارج قلمرو خشكی ایران و آب های داخلی شامل منطقه ای از دریاها متصل به سواحل ایران كه دریای ساحلی نامیده می شود است. (ماده ۱ قانون اصلاح قانون تعیین حدود آب های ساحلی و منطقه نظارت ایران مصوب تیرماه ۱۳۱۳ مصوب ۲۲/۱/۱۳۳۸)

دریای سرزمینی: حاكمیت جمهوری اسلامی ایران خارج از قلمرو خشكی و آب های داخلی و جزایر خود در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان بر منطقه ای از آب های متصل به خط مبدأ كه دریای سرزمینی نامیده می شود نیز حاكمیت دارد. این حاكمیت همچنین شامل فضای فوقانی، بستر و زیر بستردریای سرزمینی می باشد. (ماده ۱ قانون مناطق دریائی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و دریای عمان مصوب ۳۱/۱/۱۳۷۲)

دریای سرزمینی: در اصطلاح این قانون: منظور از دریای زیرزمینی دریای ساحلی موضوع ماده ۳ قانون اصلاح قانون تعیین حدود آب های ساحلی و منطقه نظارت مصوب ۲۲ فروردین ۱۳۳۸ می باشد. (ماده ۱ قانون حفاظت دریا و رودخانه های مرزی از آلودگی با موادنفتی مصوب ۱۴/۱۱/۱۳۵۴)

دستگاه: منظور از دستگاه ها در این قانون كلیه وزارتخانه ها، سازمان ها، مؤسسات، شركت های دولتی و سایر واحدها كه به نحوی از انحا از بودجه كل كشور استفاده می نمایند و به طور كلی هر واحد اجرایی كه بر طبق اصول ۴۴ و ۴۵ قانون اساسی مالكیت عمومی بر آن ها مترتب بشود می باشد. واحدهایی كه شمول مقررات عمومی در مورد آن ها مستلزم ذكر نام است نیز مشمول این تعریف می باشند. (تبصره ماده ۲ قانون دیوان محاسبات كشور مصوب ۱۱/۱۱/۱۳۶۱)

دستگاه: به كلیه واحدهای سازمانی تابع قوه های مقننه، مجریه و قضایی و نهادهای انقلاب اسلامی، شركت های تابع دولت و كلیه مؤسسات كه به نحوی از بودجه عمومی استفاده می كنند اطلاق می شود. (بند ج ماده۱ آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت ادامه تحصیل كارگزاران كشور در ساعات اداری مصوب ۱۲/۴/۱۳۷۳ هیأت وزیران)

دستگاه اجرایی: منظور وزارتخانه، نیروها و سازمان های تابعه ارتش ... استانداری یا فرمانداری كل، شهرداری و مؤسسه وابسته به شهرداری، مؤسسه دولتی، مؤسسه وابسته به دولت، شركت دولتی، مؤسسه عمومی عام المنفعه و مؤسسه اعتباری تخصصی است كه عهده دار اجرای قسمتی از برنامه سالانه بشود. (بند ۱۱ ماده ۱ قانون برنامه و بودجه كشور مصوب ۱۰/۱۲/۱۳۵۱)

دستگاه اجرایی: منظور از دستگاه اجرایی در این آیین نامه، كلیه وزارتخانه ها، سازمان ها و شركت های دولتی، مؤسسات و شركت هایی هستند كه شمول قانون بر آن ها مستلزم ذكر نام است. (ماده ۱ آیین نامه اجرایی چگونگی استفاده از خودروهای دولتی و واگذاری آن ها موضوع بندهای (الف، ج و ك) تبصره ۱۳ قانون بودجه سال ۱۳۷۳ كل كشور مصوب ۴/۲/۱۳۷۲ هیأت وزیران)

دستگاه دولتی: منظور از دستگاه دولتی در این قانون كلیه وزارتخانه ها، مؤسسات، شركت های دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، شهرداری ها و هرگونه سازمان یا مؤسسه ای است كه به نحوی از اعتبارات كل كشور یا اعتباراتی كه به موجب قانون یا تصویبنامه هیأت وزیران از محل درآمد عمومی تأمین می گردد بهره مند می شوند. (تبصره ۴ ماده ۲ از قانون آیین نامه استخدامی دیوان محاسبات كشور مصوب ۷/۷/۱۳۷۰)

دستگاه دولتی: وزارتخانه، مؤسسه یا شركتی است كه مطابق قوانین و مقررات، اعمال حاكمیت یا تصدی دولت جمهوری اسلامی ایران را در امری به عهده دارد. در مواردی كه موضوع در ارتباط با وظایف و مسئولیت های چند دستگاه باشد، تعیین دستگاه مسئول برعهده هیأت وزیران می باشد. (ماده ۱ آیین نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی مصوب ۱۳/۲/۱۳۷۱ هیأت وزیران)

دستگاه دولتی: منظور از دستگاه دولتی در این تصویبنامه، وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی، شركت های دولتی و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت، دستگاه های اجرایی محلی، مؤسسات عمومی عام المنفعه، شهرداری ها و هر دستگاه دیگری كه بیش از ۵۰ درصد هزینه های خود را از محل بودجه عمومی دولت دریافت می نمایند می باشد. (بند ۴ مقررات مربوط به پرداخت اضافه كار ساعتی كاركنان دستگاه های دولتی مصوب ۲۴/۲/۱۳۵۸ هیأت وزیران)

دستگاه مسئول بهره برداری: منظور دستگاهی است كه پس از اجرا و تكمیل طرح عمرانی طبق قوانین و مقررات مربوط موظف به بهره برداری و نگهداری از آن می گردد. این دستگاه ممكن است همان دستگاه اجراكننده طرح و یا دستگاه دیگری باشد. (بند ۱۲ ماده ۱ قانون برنامه و بودجه كشور مصوب ۱۰/۱۲/۱۳۵۱)

دستگاه های دولتی: منظور از دستگاه های دولتی كلیه وزارتخانه ها، ادارات مستقل، بنگاه ها، شركت ها و سازمان بیمه های اجتماعی كارگران و هرگونه سازمانی است كه دولت به نحوی از انحا از لحاظ مالی در آن سهیم باشد به استثنا وزارت جنگ و ژاندارمری كل كشور جز در مورد استفاده از مسكن های عمومی واگذاری. (ماده ۶ رد لوایح مربوط به تشكیل سازمان مسكن و تنظیم یك برنامه صحیح و بلندمدت برای خانه دار ساختن كارمندان دولت و كارگران صنایع مصوب ۲۰/۱۱/۱۳۴۴)


دستمزد: دستمزد عبارت از مبلغی است كه در مقابل ساعات كار و كارمزد عبارت از مبلغی است كه در مقابل هر واحد از محصول كار به كارگر به طور نقد یا جنس تأدیه می شود. (تبصره ۱ ماده ۳ از لایحه قانونی بیمه های اجتماعی كارگران مصوب ۲۴/۴/۱۳۳۴)


دستور اجرا: عبارت دستور اجرا از این قرار است عموم ضابطین عدلیه و كلیه مأموران اجرا و قوای دولتی مأمور و مكلف هستند كه هر یك در آنچه راجع به ایشان است ادای وظیفه و مساعدت برای اجرای مدلول این ورقه به عمل آورند نظر به این منظور ورقه حاضره صادر و ممضی و ممهور می گردد به تاریخ. (ماده ۱۲۰ قانون ثبت اسناد و املاك مصوب ۲۱/۱/۱۳۰۱)

دستور موقت: دستور موقت ممكن است دایر بر توقیف مال یا انجام عمل یا منع از امری باشد. (ماده ۳۱۶ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)


دعاوی خانوادگی: منظور از دعاوی خانوادگی دعاوی مدنی بین هر یك از زن و شوهر و فرزندان و جد پدری و وصی و قیم است كه از حقوق و تكالیف مقرر در كتاب هفتم در نكاح و طلاق (من جمله دعاوی مربوط به جهیزیه و مهر زن) و كتاب هشتم در اولاد و كتاب نهم در خانواده و كتاب دهم در حجر و قیمومت قانونی مدنی همچنین از مواد ۱۰۰۵، ۱۰۰۶، ۱۰۲۸، ۱۰۲۹ و ۱۰۳۰ قانون مذكور و مواد مربوط در قانون امور حسبی ناشی شده باشد. (ماده ۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۵/۱۱/۱۳۵۳)

دعاوی خانوادگی: منظور از دعاوی خانوادگی دعاوی مدنی بین هر یك از زن و شوهر و فرزندان و جد پدری و وصی و قیم است كه از حقوق و تكالیف مقرر در كتاب هفتم (در نكاح و طلاق) و كتاب هشتم (در اولاد) و كتاب نهم (در خانواده) و كتاب دهم (در حجر و قیمومت) قانون مدنی و همچنین از مواد ۱۰۰۵، ۱۰۰۶، ۱۰۲۸، ۱۰۲۹ و ۱۰۳۰ قانون مذكور و نیز از مواد مربوطه در قانون امور حسبی ناشی شده باشد. (ماده ۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۲۵/۳/۱۳۴۶)

دعوی تصرف عدوانی: دعوای تصرف عدوانی عبارت است از: ادعای متصرف سابق مبنی بر این كه دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج كرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید. (ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دعوی تصرف عدوانی: دعوی تصرف عدوانی عبارت است از دعوی متصرف سابق كه دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف او خارج كرده و متصرف سابق اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید. (ماده ۳۲۳ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)


دعوی تصرف عدوانی: دعوی مزاحمت و تصرف عدوانی در صلحیه اقامه می شود كه موضوع دعوی در حوزه آن واقع است. دعوی مزاحمت عبارت است از دعوایی كه به موجب آن متصرف مال یا حتی تقاضای جلوگیری از مزاحمت كسی می نماید كه نسبت به تصرفات او مزاحم است بدون این كه مال را از تصرف متصرف خارج كرده باشد. دعوی تصرف عدوانی عبارت است از دعوی متصرف سابق كه دیگری بدون رضایت او مالی را از تصرف او خارج كرده و متصرف سابق اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال تقاضا می نماید. (ماده ۱۸ قانون اصول محاكمات حقوقی و تجاری مصوب ۲۸/۱۰/۱۳۱۴)

دعوی طاری: هر دعوایی كه در اثنای رسیدگی به دعوای دیگر از طرف خواهان یا خوانده یا شخص ثالث یا از طرف متداعیین اصلی بر ثالث اقامه شود، دعوای طاری نامیده می شود. این دعوا اگر با دعوای اصلی مرتبط یا دارای یك منشأ باشد، در دادگاهی اقامه می شود كه دعوای اصلی در آن جا اقامه شده است. (ماده ۱۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دعوی طاری: هر دعوی كه در اثنای رسیدگی به دعوی دیگری از طرف مدعی یا مدعی علیه یا شخص ثالثی یا از طرف متداعیین اصلی بر ثالث اقامه شود، دعوی طاری نامیده می شود و این دعوی اگر با دعوی اصلی ناشی از یك منشأ باشد یا با دعوی اصلی ارتباط كامل داشته باشد، در دادگاهی اقامه می شود كه دعوی اصلی در آن جا اقامه شده است مگر این كه دعوی طاری از صلاحیت ذاتی دادگاه خارج باشد در این صورت اگر رسیدگی به دعوی اصلی متوقف به رسیدگی به دعوی طاری باشد دعوی اصلی موقوف می ماند تا دعوی طاری در دادگاهی كه صلاحیت رسیدگی به آن را دارد خاتمه پذیرد. (ماده۲۸ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

دعوی متقابل: خوانده می تواند در مقابل ادعای خواهان، اقامه دعوا نماید. چنین دعوایی در صورتی كه با دعوای اصلی ناشی از یك منشأ بوده یا ارتباط كامل داشته باشد، دعوای متقابل نامیده شده و توأماً رسیدگی می شود و چنان چه دعوای متقابل نباشد، در دادگاه صالح به طور جداگانه رسیدگی خواهد شد. بین دو دعوا وقتی ارتباط كامل موجود است كه اتخاذ تصمیم در هر یك مؤثر در دیگری باشد. (ماده ۱۴۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دعوی متقابل: مدعی علیه حق دارد در مقابل ادعای مدعی اقامه دعوی كند و چنین دعوی را در صورتی كه با دعوی اصلی ناشی از یك منشأ یا با دعوی نامبرده ارتباط كامل داشته باشد دعوی متقابل نامند و به آن دعوی در همان دادگاه با دعوی اصلی رسیدگی می شود مگر این كه دعوی متقابل از صلاحیت ذاتی دادگاه خارج باشد. بین دو دعوی وقتی ارتباط كامل موجود است كه اتخاذ تصمیم در هر یك مؤثر در دیگری باشد. (ماده ۲۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

دعوی متقابل: مدعی علیه حق دارد كه در مقابل ادعای مدعی اقامه دعوا نماید و چنین دعوی را در صورتی كه مربوط به دعوی اولی (اصلی) باشد دعوی متقابل نامند و بدان دعوی در همان محكمه با دعوی اصلی رسیدگی می شود مگر این كه دعوی متقابل نوعاً از صلاحیت محكمه خارج باشد. (ماده ۲۴۶ قوانین موقتی اصول محاكمات حقوقی مصوب ۱۸/۸/۱۲۹۰)

دعوی مزاحمت: دعوای مزاحمت عبارت است از: دعوایی كه به موجب آن متصرف مال غیرمنقول درخواست جلوگیری از مزاحمت كسی را می نماید كه نسبت به متصرفات او مزاحم است بدون این كه مال را از تصرف متصرف خارج كرده باشد. (ماده ۱۶۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دعوی مزاحمت: دعوی مزاحمت عبارت است از دعوایی كه به موجب آن متصرف مال غیرمنقول درخواست جلوگیری از مزاحمت كسی را می نماید كه نسبت به متصرفات او مزاحم است بدون این كه مال را از تصرف متصرف خارج كرده باشد. (ماده۳۲۵ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

دعوی مزاحمت: دعوی مزاحمت عبارت است از دعوایی كه به موجب آن متصرف مال تقاضای جلوگیری از مزاحمت كسی می نماید كه نسبت به تصرفات او مزاحم است بدون این كه مال را از تصرف متصرف خارج كرده باشد. (از ماده ۱۸ قانون اصول محاكمات حقوقی و تجاری مصوب ۲۸/۱۰/۱۳۱۴)

دعوی ممانعت از حق: دعوای ممانعت از حق عبارت است از: تقاضای كسی كه رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملك دیگری بخواهد. (ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دعوی ممانعت از حق: دعوی ممانعت از حق عبارت است از دعوی كسی كه رفع ممانعت از حق ارتفاق یا حق انتفاع خود را در ملك دیگری بخواهد. (ماده ۳۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

دفاتر مباشرت ثبت: دفاتر مباشرت ثبت از قرار تفصیل ذیل است: اولاً- دو دفتر برای ثبت اسناد به طوری كه قانون معین می كند، یكی برای معاملات راجعه به اموال غیرمنقوله و دیگری برای سایر معاملات. ثانیاً- دو دفتر فهرست كه در آن مباشر ثبت مفاد اسناد ثبت شده و تصدیقات خود را با قید سجلات و امضاها و همچنین كلیه اقداماتی را كه موافق وظایف خود به عمل می آورد نسختین می نویسد (به طور اختصار فهرست می كند). ثالثاً- دفتر نماینده عمومی كه به ترتیب حروف تهجی برای كلیه اسنادی كه در نزد مباشر ثبت یا تصدیق شده ترتیب می شود. رابعاً- دفتر صورت اسنادی كه در مباشرت ثبت تودیع می شود. خامساً- دفتر صورت اشخاصی كه ورشكسته و یا در تحت قیمومیت یا ولایت شرعی اعلان شده اند. سادساً- دفتر عایدات. (ماده ۱۸ قانون ثبت اسناد مصوب ۲۱/۲/۱۲۹۰)


دفاع غیرنظامی: دفاع غیرنظامی عبارت از مجموعه تدابیر و اقداماتی است كه برای آماده كردن مردم و مؤسسات و تأسیسات و منابع مختلف ثروت های ملی در برابر آثار زیان بخش ناشی از حوادث طبیعی، سوانح غیرمترقبه، حملات هوایی، استعمال هرگونه سلاح و همچنین تقلیل تلفات و خسارات انجام می گیرد. (ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون اصلاح قانون سازمان دفاع غیرنظامی كشور مربوط به وظایف و تشكیلات مصوب ۲۸/۱۲/۱۳۵۱)

دفترخانه اسناد رسمی: دفترخانه اسناد رسمی واحد وابسته به وزارت دادگستری است و برای تنظیم و ثبت اسناد رسمی طبق قوانین و مقررات مربوط تشكیل می شود. سازمان و وظایف دفترخانه تابع قوانین و نظامات راجع به آن است. (ماده ۱ قانون دفاتر اسناد رسمی و كانون سردفتران و دفتریاران مصوب ۲۵/۴/۱۳۵۴)

دفترخانه اسناد رسمی: دفترخانه محلی است كه سردفتر برای انجام كار و وظایف دفتری خود تعیین و به اداره ثبت محل و اداره ثبت اسناد مركز اطلاع می دهد، سایر شرایط دفترخانه و اوقات كار طبق نظامنامه وزارت عدلیه خواهد بود. (ماده ۲۲ قانون دفتر اسناد رسمی مصوب ۱۵/۳/۱۳۱۶)


دفتر دارایی: دفتر دارایی دفتری است كه تاجر باید هر سال صورت جامعی از كلیه دارایی منقول و غیرمنقول و دیون و مطالبات سال گذشته خود را به ریز ترتیب داده در آن دفتر ثبت و امضا نماید و این كار باید تا پانزدهم فروردین سال بعد انجام پذیرد. (ماده ۹ قانون تجارت مصوب ۱۳/۲/۱۳۱۱)

دفتر دارایی: دفتر دارایی دفتری است كه تاجر باید هر سال صورت جامعی از كلیه دارایی منقول و غیرمنقول و دیون و مطالبات سال گذشته خود را به ریز ترتیب داده در آن دفتر ثبت و امضا نماید و این كار باید تا پانزدهم حمل سال بعد انجام پذیرد. (ماده ۹ قانون تجارت مصوب ۱۲/۳/۱۳۰۴)

دفتر روزنامه: دفتر روزنامه دفتری است كه تاجر باید همه روزه مطالبات و دیون و دادوستد تجارتی و معاملات راجع به اوراق تجارتی (از قبیل خرید و فروش و ظهرنویسی) و به طور كلی جمیع واردات و صادرات تجارتی خود را به هر اسم و رسمی كه باشد و وجوهی را كه برای مخارج شخصی خود برداشت می كند در آن دفتر ثبت نماید. (ماده ۷ قانون تجارت مصوب ۱۳/۲/۱۳۱۱)

دفتر روزنامه: دفتر روزنامه دفتری است كه تاجر باید همه روزه مطالبات و دیون و دادوستد تجارتی و معاملات راجع به اوراق تجارتی (از قبیل خرید و فروش و ظهرنویسی) و به طور كلی جمیع واردات و صادرات تجارتی خود را به هر اسم و رسمی كه باشد و وجوهی را كه برای مخارج شخصی خود برداشت می كند در آن دفتر ثبت نماید. (ماده ۷ قانون تجارت مصوب ۱۲/۳/۱۳۰۴)

دفتركپیه: دفتر كپیه دفتری است كه تاجر باید كلیه مراسلات و مخابرات و صورتحساب های صادره خود را در آن به ترتیب تاریخ ثبت نماید. (ماده ۱۰ قانون تجارت مصوب ۱۳/۲/۱۳۱۱)

دفتر كپیه: دفتر كپیه دفتری است كه تاجر باید كلیه مراسلات و مخابرات و صورتحساب های صادره خود را در آن به ترتیب تاریخ ثبت نماید. (ماده ۱۰ قانون تجارت مصوب ۱۲/۳/۱۳۰۴)

دفتر كل: دفتر كل دفتری است كه تاجر باید كلیه معاملات را لااقل هفته ای یك مرتبه از دفتر روزنامه استخراج و انواع مختلفه آن را تشخیص و جدا كرده هر نوعی را در صفحه مخصوصی در آن دفتر به طور خلاصه ثبت كند. (ماده ۸ قانون تجارت مصوب ۱۳/۲/۱۳۱۱)


دفتر كل: دفتر كل دفتری است كه تاجر باید كلیه معاملات را لااقل هفته ای یك مرتبه از دفتر روزنامه استخراج و انواع مختلف آن را تشخیص و جدا كرده هر نوعی را در صفحه مخصوصی در آن دفتر به طور خلاصه ثبت كند. (ماده ۸ قانون تجارت مصوب ۱۲/۳/۱۳۰۴)

دفترگواهی امضا: دفتر گواهی امضا دفتری است كه منحصراً مخصوص تصدیق امضا ذیل نوشته های عادی است و نوشته تصدیق امضا شده با توجه به ماده ۳۷۵ آیین دادرسی مدنی مسلم الصدور شناخته می شود. وزارت دادگستری آیین نامه لازم را برای گواهی امضا تهیه و تصویب خواهد كرد. (ماده ۲۰ قانون دفاتر اسناد رسمی و كانون سردفتران و دفتریاران مصوب ۲۵/۴/۱۳۵۴)

دفتر یار: دفتریار كسی است كه سمت معاونت دفترخانه را دارا است و برحسب پیشنهاد سردفتر و تصویب وزارت عدلیه انتخاب می گردد وظایف دفتریاران به موجب نظامنامه وزارت عدلیه معین خواهد شد. (ماده ۲۴ قانون دفتر اسناد رسمی مصوب ۱۵/۳/۱۳۱۶)

دفتریار اول: هر دفترخانه علاوه بر یك دفتریار كه سمت معاونت دفترخانه و نمایندگی سازمان ثبت را دارا است و دفتریار اول نامیده می شود می تواند یك دفتریار دوم نیز داشته باشد. دفتریار به پیشنهاد سردفتر و به موجب ابلاغ سازمان ثبت اسناد و املاك كشور برابر مقررات این قانون منصوب می شود. (ماده ۳ قانون دفاتر اسناد رسمی و كانون سردفتران و دفتریاران مصوب ۲۵/۴/۱۳۵۴)

دفینه: دفینه مالی است كه در زمین یا بنایی دفن شده و برحسب اتفاق و تصادف پیدا می شود. (ماده ۱۷۳ قانون مدنی)

دلال: دلال كسی است كه در مقابل اجرت واسطه انجام معاملاتی شده یا برای كسی كه می خواهد معاملاتی نماید طرف معامله پیدا می كند. اصولاً قرارداد دلالی تابع مقررات راجع به وكالت است. (ماده ۳۳۵ قانون تجارت مصوب ۱۳/۲/۱۳۱۱)

دلیل: دلیل عبارت از امری است كه اصحاب دعوا برای اثبات یا دفاع از دعوا به آن استناد می نمایند. (ماده ۱۹۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)

دلیل: دلیل عبارت از امری است كه اصحاب دعوی برای اثبات دعوی یا دفاع از دعوی به آن استناد می نمایند. (ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)

دمپینگ: هرگاه كالایی با قیمت نامتناسب یا تسهیلات غیرعادی از كشوری برای ورود به ایران عرضه شود (دمپینگ Dumping) و این عمل برای اقتصاد كشور رقابت ناسالم تلقی گردد هیأت وزیران می تواند در هر موقع بنا به پیشنهاد وزارت اقتصاد برای ورود كالای مزبور از آن كشور سود بازرگانی ویژه ای برقرار كند. (ماده ۷ قانون امور گمركی مصوب ۳۰/۳/۱۳۵۰)

دوایر محلیه: در ایالات و ولایات و بلوكات برای ترتیب و تنظیم كلیه امور علاوه بر انجمن ایالتی و ولایتی و بلدی كه مطابق نظامنامه انجمن های مذكوره تكالیف شان معین است دوایری تشكیل می شود كه به دوایر محلیه موسوم خواهد بود (در مقابل دوایر مركزیه كه عبارت از وزارتخانه ها است) این دوایر از حیث وظایف و وسعت قلمرو و حدود اختیارات از یكدیگر متمایزند چنان كه از حیث وظایف كلیه منقسم می شوند به دوایر اداریه و عدلیه و از حیث قلمرو به دوایر ایالتی و ولایتی و بلوكی و از حیث اختیارات به دوایر تابعه و متبوعه چنان كه بلوك در اختیارات تابع اداره ولایات است و قریه تابع اداره بلوك. (ماده ۴ قانون تشكیل ایالات و ولایات و دستورالعمل حكام مصوب ۲۷/۹/۱۲۸۶)

دوره عمل: دوره عمل عبارت از مدتی است كه قانون برای جریان عملیات بودجه یك سنه مالی معین می نماید. مدت مزبور برای تشخیص مطالبات داینین دولت و بستن حساب عایدات و پرداخت مخارج تا روز آخر ماه سوم سال بعد است. (ماده ۲ قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۰/۱۲/۱۳۱۲)

دوره عمل: دوره عمل عبارت از مدتی است كه قانون برای جریان معاملات بودجه یك سنه مالیه معین می نماید. مدت مزبوره برای تشخیص و حواله مطالبات داینین دولت تا روز آخر ماه سوم سال بعد است و برای ختم اعمال دایر به دریافت عایدات و پرداخت مخارج تا روز آخر سال بعد است. (ماده ۲ قانون محاسبات عمومی مصوب ۳/۱۲/۱۲۸۹)

دولت: منظور از دولت و مؤسسات وابسته به دولت عبارت است از كلیه وزارتخانه ها و مؤسسات وابسته به دولت و همچنین مؤسسات بازرگانی و انتفاعی به شرح فهرست ضمیمه كه در این آیین نامه به نام سازمان های دولتی خوانده می شود. (ماده ۱ آیین نامه اجرایی قسمت اول تبصره ۲۹ بودجه سال ۱۳۴۴ كل كشور مصوب ۱۸/۱۱/۱۳۴۴)


ده: چند آبادی و مزرعه نزدیك یا متصل به هم كه مجموعاً دارای ضوابط ماده یك باشند به پیشنهاد فرماندار و تأیید انجمن شهرستان و موافقت وزارت كشور و وزارت تعاون و امور روستاها ده شناخته می شود. (ماده ۲ قانون تشكیل انجمن ده و دهبانی مصوب ۲۵/۱۲/۱۳۵۳)

دهات خرده مالك: دهات خرده مالك عبارت از دهاتی هستند كه مشمول پرداخت مالیات مزروعی نمی باشند. (تبصره۲ ماده ۸ از قانون بنگاه عمرانی كشور مصوب۱۱/۵/۱۳۳۴)

ده پهلوی: مسكوك طلای ده پهلوی دارای ۲۲۳۸۲۰/۷۳ گرم طلای خالص و قطر آن ۵۰ میلیمتر حد ترخص وزن دو در هزار. (بند ز قانون اصلاح قانون ضرب مسكوك طلا مصوب ۲۲/۲/۱۳۵۵)

دهستان: دهستان كوچك ترین واحد تقسیمات كشوری است كه دارای محدوده جغرافیایی معین بوده و از به هم پیوستن چند روستا، مكان، مزرعه همجوار تشكیل می شود كه از لحاظ محیط طبیعی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی همگن بوده و امكان خدمات رسانی و برنامه ریزی در سیستم و شبكه واحدی را فراهم می نماید. (ماده ۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات كشوری مصوب ۱۵/۴/۱۳۶۲)


دهستان: وزارت كشور به تدریج از چند ده متصل به یكدیگر كه دارای وضع جغرافیایی و اقلیمی مشابهی بوده و از نظر اقتصادی و اجتماعی و آموزشی و تعاونی با یكدیگر ارتباط و وجه مشترك داشته باشند واحدی به نام دهستان تشكیل خواهد داد كه از لحاظ اداری تابع بخش معینی خواهد بود. (ماده ۴ قانون تشكیل انجمن ده و دهبانی مصوب ۲۵/۱۲/۱۳۵۳)

دهكده مجاور جنگل: دهكده مجاور جنگل دهكده ای است كه اراضی آن لااقل از یك طرف به جنگل متصل باشد. (بند ۱۴ ماده ۱ از قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۲۵/۵/۱۳۴۶)

دیات: دیات، جزای مالی است كه از طرف شارع برای جرم تعیین شده است. (ماده ۱۰ قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب ۲۱/۰۷/۱۳۶۱)

دیافراگم: سیستمی افقی یا تقریباً افقی است كه نیروهای جانبی را به اجزای مقاوم قائم منتقل می نماید. این سیستم می تواند مهاربندی های افقی را نیز شامل گردد. (بخش تعاریف آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله مصوب ۱۷/۹/۱۳۷۸ هیأت وزیران)

دین رسمی ایران: دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است...... (اصل دوازدهم قانون اساسی)

دیوار برشی: دیواری است كه برای مقاومت در برابر نیروهای جانبی كه در صفحه دیوار عمل می كنند، طراحی شده است و به آن دیافراگم قائم نیز گفته می گردد. (بخش تعاریف آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله مصوب ۱۷/۹/۱۳۷۸ هیأت وزیران)

دیواره ساحلی: سازه یا بنایی است كه در امتداد تقریبی دیواره طبیعی یا سواحل و برای تثبیت و حفاظت سواحل و زمین های جانبی در برابر سیل و فرسایش احداث می شود. (آیین نامه اجرایی قانون حفظ و تثبیت كناره و بستر رودخانه های مرزی مصوب ۱۸/۱۲/۱۳۶۳ هیأت وزیران)

دیوان عالی تمیز: دیوان عالی تمیز دارای دو شعبه و لدی الاقتضا سه شعبه است هر شعبه مركب از یك رئیس و سه مستشار كه یك نفر از آن ها به نوبت به تعیین رئیس شعبه عضو ممیز شده و هیأت محكمه مركب از سه نفر خواهد بود. رئیس شعبه اول سمت ریاست كل دیوان تمیز را خواهد داشت. (ماده ۳۸ قانون اصول تشكیلات عدلیه مصوب ۲۸/۴/۱۳۰۷)


دیوان جنایی: به اموری كه مطابق قانون مجازات عمومی جنایت تشخیص داده شده در محكمه استیناف رسیدگی خواهد شد، محكمه استیناف در این موقع دیوان جنایی نامیده شده و مركب از ۵ نفر خواهد بود، رئیس و اعضا محكمه یا شعبه استینافی كه به امور جزایی رسیدگی می نماید به علاوه دو نفر از بین اعضا سایر شعب و اعضا علی البدل استیناف و حكام بدایت به دعوت رئیس استیناف محكمه جنایی را تشكیل می دهند. (ماده ۳۷ قانون اصول تشكیلات عدلیه مصوب ۲۷/۴/۱۳۰۷)

دیوان عالی كشور: دیوان عالی كشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاكم و ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسئولیت هایی كه طبق قانون به آن محول می شود براساس ضوابطی كه رئیس قوه قضاییه تعیین می كند، تشكیل می گردد. (اصل ۱۶۱ قانون اساسی)

دیوان عدالت اداری: به منظور رسیدگی به شكایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آیین نامه های دولتی و احقاق حقوق آن ها، دیوانی به نام دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس قوه قضاییه تأسیس می گردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می كند. (صل ۱۷۳ قانون اساسی)


دیون بلامحل: دیون بلامحل عبارت است از بدهی های قابل پرداخت سنوات گذشته كه در بودجه مربوط اعتباری برای آن ها منظور نشده یا زاید بر اعتبار مصوب و در هر دو صورت به یكی از طرق زیر بدون اختیار دستگاه ایجاد شده باشد: الف) احكام قطعی صادره از طرف مراجع صالحه. ب) انواع بدهی به وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و شركت های دولتی ناشی از خدمات انجام شده مانند حق اشتراك برق آب، هزینه های مخابراتی، پست و هزینه های مشابه كه خارج از اختیار دستگاه اجرایی ایجاد شده باشد. ج) سایر بدهی هایی كه خارج از اختیار دستگاه ایجاد شده باشد. انواع دیون بلامحل موضوع این بند از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی تعیین و اعلام خواهد شد. (ماده ۸ قانون محاسبات عمومی كشور مصوب ۱/۶/۱۳۶۶)

دیون محقق: مقصود از دیون محقق بدهی هایی است كه بر طبق مدارك قانونی عرفاً قابل پرداخت باشد. (تبصره ۱ ماده ۲ از قانون اصلاح قانون مالیات بر ارث و نقل و انتقالات بلاعوض مصوب ۲۳/۱۲/۱۳۳۵)

دیه: دیه، مالی است كه از طرف شارع برای جنایت تعیین شده است. (ماده ۱۵ لایحه مجازات اسلامی مصوب ۷/۹/۱۳۷۰ مجمع تشخیص مصلحت نظام)


دیه: دیه مالی است كه به سبب جنایت بر نفس یا عضو به مجنی علیه یا به ولی یا اولیا دم او داده می شود. (ماده ۲۹۴ لایحه مجازات اسلامی مصوب ۷/۹/۱۳۷۰)  


دیه: دیه مالی است كه به سبب جنایت بر نفس یا عضو به مجنی علیه یا به ولی یا اولیا دم او داده می شود. (ماده ۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۲۴/۹/۱۳۶۱)



نام
پست الکترونيک
پيام شما