آمار بازدید سایت
کاربران آنلاين: ۱
بازديد امروز: ۱۵
بازديد روز قبل: ۲۷
بازديد هفته: ۱۱۸
بازديد ماه: ۵۴۰
بازديد کل: ۶۲۸۶۰۳۸
آي پي: ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱۸۷
واژه نامه هاي تخصصي > ترمينولوژي قوانين و مقررات > ۱۳۸۷/۱۰/۰۲
۴۸۰ بازدید
 
   

ر


رادیو اپراتور: رادیو اپراتور كسی است كه با دریافت پروانه رادیو اپراتوری از وزارت پست و تلگراف و تلفن عملیات رادیو اپراتوری را به منظور ایجاد ارتباط بین ایستگاه های رادیویی مجاز انجام می دهد. (ماده ۲ آیین نامه اجرایی صدور گواهینامه افسری مخابرات كشتی (رادیولوژی) مصوب ۳۱/۶/۱۳۶۴)


رادیو اپراتوری: رادیو اپراتوری عبارت است از كلیه عملیاتی كه به منظور برقراری ارتباط با ایستگاه های رادیویی مجاز بین رادیو اپراتورهای مجاز انجام می گیرد. (ماده۱ آیین نامه اجرایی صدور گواهینامه افسری مخابرات كشتی (رادیولوژی) مصوب ۳۱/۶/۱۳۶۴)


راندمان آبیاری در محل مصرف: عبارت است از خالص آب مورد نیاز در محل مصرف، تقسیم بر حجم ماهانه آب تحویلی به محل مصرف به ازای هر واحد سطـح، كه مقـدار عــددی آن قابـل محاسبـه می باشد. (ضمیمه ۱ آیین نامه اجرایی بهینه سازی مصرف آب كشاورزی مصوب ۱۱/۶/۱۳۷۵ هیأت وزیران)


راندمان انتقال و توزیع آب: عبارت است از حجم ماهانه آب تحویلی به محل مصرف، تقسیم برحجم ماهانه آبی كه از نقطه تأمین آب برداشت می شود. (ضمیمه۱آیین نامه اجرایی بهینه سازی مصرف آب كشاورزی مصوب ۱۱/۶/۱۳۷۵ هیأت وزیران)


راننده: راننده به كسانی اطلاق می گردد كه علاوه بر داشتن گواهینامه درجه یك و یا عمومی دارای سابقه عمل كافی بوده و از عهده انجام كار آزمایش های لازم و همچنین وظایفی كه در فصل نهم این آیین نامه مقرر شده است برآید. (تبصره ۴ ماده ۱ از آیین نامه استخدامی كارمندان فنی اداره كل راه مصوب ۱۰/۱۰/۱۳۳۷)


راهن: رهن عقدی است كه به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین می دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند. (ماده ۷۷۱ قانون مدنی)


رأی دادگاه: رأی دادگاه پس از انشاء لفظی باید نوشته شده و به امضای دادرس یا دادرسان برسد و نكات زیر در آن رعایت گردد: ۱- تاریخ صدور رأی. ۲- مشخصات اصحاب دعوا یا وكیل یا نمایندگان قانونی آنان با قید اقامتگاه. ۳- موضوع دعوا و درخواست طرفین. ۴- جهات، دلایل، مستندات، اصول
و موادقانونی كه رأی براساس آن ها صادر شده است. ۵- مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان دادگاه. (ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)


رأی دادگاه: رأی دادگاه باید نوشته شده و نكات زیر در آن رعایت شود: ۱- تاریخ رأی. ۲- نام و نام خانواده اصحاب دعوی. ۳- موضوع دعوی و درخواست اصحاب دعوی كه مورد رأی است. ۴- جهات و دلایل رأی و مواد استنادیه. ۵- امضا دادرس یا دادرس های دادگاه و تصریح نام و سمت آن ها. ۶- تصریح به اجرای موقت در صورتی كه دادگاه در این باب رأی دهد. (ماده ۱۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)


رأی ساكت: رأی مثبت آن است كه تصدیق مجلس را نسبت به اظهارات هیأت وزرا بیان نماید. و رأی منفی به عكس متضمن عدم تصدیق مجلس نسبت به وزرا است. و رأی ساكت آن است كه در باب تصدیق و عدم آن ساكت است. (ماده ۴۷ نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی مصوب ۱۹/۱۰/۱۲۸۸)


رأی قطعی: آرای دادگاه ها قطعی است مگر در موارد مقرر در باب چهارم این قانون یا در مواردی كه به موجب سایر قوانین قابل نقض یا تجدیدنظر باشند. (ماده ۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)


رأی مثبت: رأی مثبت آن است كه تصدیق مجلس را نسبت به اظهارات هیأت وزرا بیان نماید. و رأی منفی به عكس متضمن عدم تصدیق مجلس نسبت به وزرا است. و رأی ساكت آن است كه در باب تصدیق و عدم آن ساكت است. (ماده ۴۷ نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی مصوب ۱۹/۱۰/۱۲۸۸)


رأی منفی: رأی مثبت آن است كه تصدیق مجلس را نسبت به اظهارات هیأت وزرا بیان نماید. و رأی منفی به عكس متضمن عدم تصدیق مجلس نسبت به وزرا است. و رأی ساكت آن است كه در باب تصدیق و عدم آن ساكت است. (ماده ۴۷ نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی مصوب ۱۹/۱۰/۱۲۸۸)


ربا: هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مكیل و موزون معامله نماید و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید، ربا محسوب و جرم شناخته می شود. (از ماده ۵۹۵ كتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) مصوب ۲/۳/۱۳۷۵)


ربا: ربا بر دو نوع است: الف) ربای قرضی و آن بهره ای است كه طبق شرط یا بنا و روال مقرض از مقترض دریافت نماید. ب) ربای معاملی و آن زیاده ای است كه یكی از طرفین معامله زاید بر عوض یا معوض از طرف دیگر دریافت كند به شرطی كه عوضین مكیل یا موزون و عرفاً یا شرعاً از جنس واحد باشد. (از ماده ۱ قانون نحوه اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۷/۵/۱۳۶۳)


ربای قرضی: ربای قرضی و آن بهره ای است كه طبق شرط یا بنا و روال مقرض از مقترض دریافت نماید. (از ماده ۱ قانون نحوه اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۷/۵/۱۳۶۳)


ربای معاملی: ربای معاملی و آن زیاده ای است كه یكی از طرفین معامله زاید بر عوض یا معوض از طرف دیگر دریافت كند به شرطی كه عوضین مكیل یا موزون و عرفاً یا شرعاً از جنس واحد باشد. (از ماده ۱ قانون نحوه اجرای اصل ۴۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۷/۵/۱۳۶۳)


رتبه: منظور از رتبه عددی است كه توان فنی و اجرایی و مدیریت پیمانكار را نشان می دهد. عدد رتبه كه برحسب ازدیاد قدرت اجرایی افزایش می یابد طبق جداول پیوست این آئین نامه تعیین می گردد. (ماده ۳ آئین نامه تشخیص صلاحیت و ارجاع كار به پیمانكاران مصوب ۶/۶/۱۳۶۷ هیأت وزیران)


رزمندگان: كسانی هستند كه حداقل یك سال در طول دفاع مقدس و بعد از آن، در میادین نبرد حق علیه باطل و مناطق عملیات شركت نموده اند. اعم از پرسنل نیروهای مسلح یا سایر ادارات و ارگان ها و نهادهایی كه حضور آن ها در راستای انجام وظایف سازمانی آن ها بوده باشد. (تبصره ۲ ماده ۱ قانون نحوه واگذاری سهام دولتی و متعلق به دولت به ایثارگران و كارگران مصوب ۱۲/۵/۱۳۷۳)


رزمندگان داوطلب: كسانی هستند كه براساس گواهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یا جهادسازندگی حداقل مدت شش ماه به صورت داوطلب در جبهه های نبرد حق علیه باطل حضور داشته اند. (بند الف تبصره ۱ ماده ۱ از قانون نحوه واگذاری سهام دولتی و متعلق به دولت به ایثارگران و كارگران مصوب ۱۲/۵/۱۳۷۳)


رسالت مطبوعات: رسالتی كه مطبوعات در نظام جمهوری اسلامی بر عهده دارد عبارت است از: الف) روشن ساختن افكار عمومی و بالا بردن سطح معلومات و دانش مردم در یك یا چند زمینه مورد اشاره در ماده ۱. ب) پیشبرد اهدافی كه در قانون اساسی جمهوری اسلامی بیان شده است. ج) تلاش برای نفی مرزبندی های كاذب و تفرقه انگیز و قرار ندادن اقشار مختلف جامعه در مقابل یكدیگر، مانند دسته بندی مردم براساس نژاد، زبان، رسوم، سنن محلی و ... د) مبارزه با مظاهر فرهنگ استعماری (اسراف، تبذیر، لغو، تجمل پرستی، اشاعه فحشا و ...) و ترویج و تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی و گسترش فضایل اخلاقی. هـ) حفظ و تحكیم سیاست نه شرقی و نه غربی. (ماده ۲ قانون مطبوعات مصوب ۲۲/۱۲/۱۳۶۴)


رسته (در سپاه پاسداران) : رسته عبارت است از مجموعه رشته های شغلی كه از نظر تخصص یا نوع آموزش وابستگی و ارتباط نزدیك داشته باشند. (ماده ۲۸ قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب ۲۱/۷/۱۳۷۰)


رسته: رسته عبارت از مجموع رشته های شغلی است كه از نظر تخصص یا نوع كار یا نوع آموزش وابستگی و ارتباط نزدیك داشته باشند. (ماده ۲۰ قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب ۷/۷/۱۳۶۶)


رسته: رسته اصطلاحی است برای مشخص نمودن یك دسته از تخصص های نظامی كه از نظر مأموریت، نوع كار و وظایف مشاغل نظامی دارای نزدیك ترین ارتباط به یكدیگر بوده و كلیه افسرانی كه به یك رسته خاصی اختصاص یافته اند پس از كسب آموزش و تجربه لازم قادرند در تخصص های آن رسته انجام وظیفه نمایند. (ماده ۱ آیین نامه رسته های نیروی زمینی مصوب ۲۶/۱۰/۱۳۵۶)


رسته: رسته عبارت از مجموع رشته های مشاغلی است كه از لحاظ نوع كار و حرفه و رشته تحصیلی و تجربی وابستگی نزدیك داشته باشد. (از ماده ۷ قانون استخدام كشوری مصوب ۳۱/۳/۱۳۴۵)


 


رسیدگی فرجامی: رسیدگی فرجامی عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رأی مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی. (ماده ۳۶۶ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)


رسیدگی فرجامی: مقصود از رسیدگی فرجامی تشخیص این است كه حكم یا قرار مورد درخواست فرجامی موافق قانون صادر شده یا نه – در صورت اولی حكم یا قرار ابرام و الا نقض خواهد شد. (ماده ۵۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)


رشته: رشته مجموعه آموزش های مربوط به حرفه های متجانس رشته نامیده می شود. (بند ج ماده ۴ از آیین نامه نحوه تشكیل و اداره آموزشگاه های آزاد فنی و حرفه ای مصوب ۲/۸/۱۳۶۳ هیأت وزیران)


رشته شغلی: عبارت از یك یا چند طبقه شغلی است كه از لحاظ نوع كار و میزان دانش و مهارت علمی یكسان و مشابه است، اما از نظر ارزش و اهمیت و سختی انجام كار دارای سطوح و مراتب ارزشی متفاوت است. (بند ذ ماده ۱ از آیین نامه حقوق و دستمزد كاركنان سازمان های مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۹/۱/۱۳۷۵ هیأت وزیران)


رشته كارهای اختصاصی: رشته كارهای اختصاصی عبارت است از كارهایی كه جزو رشته های عمومی ذكر نشده است و یا آن كه با وجود ذكر آن در رشته های عمومی به لحاظ وضعیت خاص كار (با تشخیص وزارت برنامه و دستگاه اجرایی مربوط) باید به طور جداگانه واگذار شود كه در این حالت خاص و به طور موردی به عنوان یك رشته اختصاصی تلقی می شوند. این رشته ها عبارتند از:... (ردیف ب بند ۶ ماده ۲ از آیین نامه تشخیص صلاحیت و ارجاع كار به پیمانكاران مصوب ۶/۶/۱۳۶۷)


رشته های مرتبط با ساختمان: رشته های مرتبط با مهندسی ساختمان به كلیه رشته هایی اطلاق می شود كه عنوان آن ها با رشته های اصلی یاد شده در ماده (۶) متفاوت بوده ولی متحوای علمی و آموزشی آن ها با رشته های اصلی بیش از ۷۰درصد در ارتباط باشد و فارغ التحصیلان این گونه رشته ها خدمات فنی معینی را در زمینه های طراحی، محاسبه، اجرا، نگهداری، كنترل، آموزش، تحقیق و نظایر آن به بخش های ساختمان و شهرسازی عرضه می كنند اما این خدمات از حیث حجم، اهمیت و میزان تأثیر عرفاً همطراز خدمات رشته های اصلی مهندسی ساختمان نباشد. (تبصره ۱ ماده ۷ قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان مصوب ۲۲/۱۲/۱۳۷۴)


رقابت مكارانه: رقابت مكارانه عبارت است از این كه تاجری برای انصراف مردم از خرید یا استعمال متاعی مشابه متاع خود به وسیله اسباب چینی یا نسبت های كذب یا به طور كلی به هر وسیله متقلبانه دیگر متوسل شده و به طور مستقیم یا غیرمستقیم تلویحاً یا تصریحاً در صدد معیوب یا نامرغوب جلوه دادن آن متاع برآید. (ماده ۲۴۴ از قانون اصلاح ماده ۲۴۴ و ماده ۲۴۹ قانون مجازات عمومی مصوب ۲۲/۰۴/۱۳۱۰)


رقابت مكارانه: هر كس مشتری را درخصوص عیار طلا یا نقره یا اصل بودن جواهر فریب دهد یا جنسی را به جای جنس دیگر قلم دهد به طوری كه مقصود مشتری از ابتیاع آن حاصل نشود یا این كه به واسطه اوزان و مقادیر غیرصحیح یا تقلبی مقدار جنس را كم كند و به طور كلی مشتری را از حیث كمیت یا كیفیت مبیع فریب دهد. (از ماده ۲۴۴ اصلاحی قانون مجازات عمومی مصوب ۷/۱۱/۱۳۰۴)


رقبی: رقبی حق انتفاعی است كه از طرف مالك برای مدت معینی برقرار می گردد. (ماده ۴۲ قانون مدنی)


رقیق كردن: عبارت است از كاهش غلظت مواد آلوده كننده در فاضلاب از طریق اختلاط با آب یا آب پذیرنده. (بند ۹ ماده ۱ آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب مصوب ۲۴/۹/۱۳۶۳ هیأت وزیران)


روانگرایی: حالتی از دگرگونی و تغییر مكان همراه با كاهش شدید مقاومت در زمین های تشكیل شده از خاك های ماسه ای نامتراكم اشباع است كه بر اثر وقوع زلزله رخ می دهد. (از بخش تعاریف آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله مصوب ۱۷/۹/۱۳۷۸ هیأت وزیران)


رودخانه: مجرایی است طبیعی كه آب به طور دائم یا فصلی در آن جریان داشته باشد. (بند الف ماده ۱ از آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها، النهار، مسیل ها، مرداب ها، بركه های طبیعی و شبكه های آبرسانی، آبیاری و زهكشی مصوب ۱۱/۷/۱۳۷۹)


رودخانه مرزی: رودخانه مرزی به رودخانه ای اطلاق می شود كه تمام، قسمت یا قسمت هایی از آن مرز مشترك دو كشور را تشكیل دهد. (بند ۱۷ آیین نامه اجرایی قانون حفظ و تثبیت كناره و بستر رودخانه های مرزی مصوب ۱۸/۱۲/۱۳۶۳ هیأت وزیران)


روز: سال دوازده ماه است، مطابق با ماه شمسی است و كسری آن از قرار ماهی سی روز حساب می شود، هفته هفت روز تمام و روز بیست و چهار ساعت است. (ماده ۶۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۵/۶/۱۳۱۸)


روز تعطیل هفتگی: روز جمعه، روز تعطیل هفتگی كارگران با استفاده از مزد می باشد. (ماده ۶۲ قانون كار مصوب ۲۹/۸/۱۳۶۹ مجمع تشخیص مصلحت)


روز (شبانه روز): از نظر احتساب موارد قانونی، سال دوازده ماه، ماه سی روز، هفته هفت روز و شبانه روز بیست و چهار ساعت است. (ماده ۴۴۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/۱۳۷۹)


روزنامه: روزنامه یا مجله نشریه ای است كه برای روشن ساختن افكار مردم در زمینه های مختلف اجتماعی و سیاسی یا علمی و فنی یا ادبی و ترقی دادن سطح معلومات عامه و نشر اخبار و اطلاعات و مطالب عام المنفعه و انتقاد و صلاح اندیشی در امور عمومی به طور منظم و در مواقع معین طبع و نشر گردد. (ماده ۱ قانون مطبوعات مصوب ۱۰/۵/۱۳۳۴)


روزنامه و سایر مطبوعات: نشریه های نوشتاری یا به صورت های دیگر كه به طور مستقیم با نام ثابت و تاریخ و شماره ردیف در زمینه های گوناگون براساس قانون مطبوعات مصوب ۲۲/۱۲/۱۳۶۴ مجاز به انتشار می باشند. (بند د ماده ۱ از آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت به كارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب ۱۹/۲/۱۳۷۸ هیأت وزیران)


روزنامه یا مجله: روزنامه یا مجله نشریه ای است كه برای روشن ساختن افكار مردم در زمینه های مختلف اجتماعی و سیاسی یا علمی و فنی یا ادبی و ترقی دادن سطح معلومات عامه و نشر اخبار و اطلاعات و مطالب عام المنفعه و انتقاد و صلاح اندیشی در امور عمومی به طور منظم و در مواقع معین طبع و نشر گردد. (ماده ۱ لایحه قانونی مطبوعات مصوب ۱۰/۵/۱۳۳۴)


روستا: روستا واحد مبدأ تقسیمات كشوری است كه از لحاظ محیط زیستی (وضع طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) همگن بوده كه با حوزه و قلمرو معین ثبتی یا عرفی مستقل كه حداقل تعداد ۲۰ خانوار یا صدنفر اعم از متمركز یا پراكنده در آن جا سكونت داشته باشند و اكثریت ساكنان دائمی آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم به یكی از فعالیت های كشاورزی، دامداری، باغداری به طور اعم و صنایع روستایی و صید یا تركیبی از این فعالیت ها اشتغال داشته باشند و در عرف به عنوان ده، آبادی، دهكده یا قریه نامیده می شده است. (ماده ۲ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات كشوری مصوب ۱۵/۴/۱۳۶۲)  


روستایی: شخصی است كه در روستا سكونت داشته باشد. عشایر كوچ رو در این قانون از مزایای روستاییان برخوردارند. (بند۳ ماده ۱ از قانون بیمه همگانی خدمات درمانی كشور مصوب ۳/۸/۱۳۷۳)


رهن: رهن عقدی است كه به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین می دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می گویند. (ماده ۷۷۱ قانون مدنی)


ریال: واحد پول ایران ریال است. ریال برابر صد دینار است. (بند الف ماده ۱ قانون پولی و بانكی كشور مصوب ۱۸/۴/۱۳۵۱)


ریال: واحد پول كشور ایران ریال است كه به یكصد دینار تقسیم می شود. (ماده ۱۱ قانون بانكی و پولی كشور مصوب ۷/۳/۱۳۳۹)


رئیس جمهور: پس از مقام رهبری رئیس جمهور عالی ترین مقام رسمی كشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری كه مستقیماً به رهبری مربوط می شود به عهده دارد. (اصل ۱۱۳ قانون اساسی) 


رئیس خانوار: رئیس خانوار، كسی است كه متكفل معاش خانوار است. (بند ۵ ماده ۱ قانون مربوط به اصلاحات اراضی مصوب ۲۶/۲/۱۳۳۹)


رئیس قوه قضاییه: به منظور انجام مسئولیت های قوه قضاییه دركلیه امور قضایی و اداری و اجرایی، مقام رهبری یك نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر را برای مدت پنج سال به عنوان رئیس قوه قضاییه تعیین می نماید كه عالی ترین مقام قوه قضاییه است. (اصل ۱۵۷ قانون اساسی)



نام
پست الکترونيک
پيام شما